Τι είναι η Ουρική Αρθρίτιδα;

Η ουρική αρθρίτιδα είναι μία επώδυνη πάθηση που εμφανίζεται όταν το ουρικό οξύ αποτίθεται με τη μορφή βελονοειδών κρυστάλλων στις αρθρώσεις ή τα μαλακά μόρια. Στις αρθρώσεις, αυτοί οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος προκαλούν φλεγμονώδη αρθρίτιδα, που προκαλεί διαλείπων οίδημα, ερυθρότητα, θερμότητα, πόνο και ακαμψία στις αρθρώσεις.

Στους περισσότερους ασθενείς, η ουρική αρθρίτιδα αρχικά προσβάλλει τις αρθρώσεις του μεγάλου δακτύλου του ποδιού, ωστόσο πολλές άλλες αρθρώσεις μπορεί να επηρεαστούν από τη νόσο. Αυτές περιλαμβάνουν τους ταρσούς, τους αστραγάλους, τις φτέρνες, τα γόνατα, τους καρπούς, τα δάχτυλα και τους αγκώνες. Επασβεστώσεις ουρικού οξέος γνωστές και ως ουρικοί τόφοι, μπορεί να εμφανιστούν σαν όγκοι κάτω από το δέρμα που περιβάλλει τις αρθρώσεις και καλύπτει το χείλος του αυτιού. Κρύσταλλοι ουρικού οξέος μπορεί ακόμη να συσσωρευθούν στα νεφρά και να δημιουργήσουν πέτρες.

Τι είναι το ουρικό οξύ;

Το ουρικό οξύ είναι μία ουσία που προέρχεται από τον μεταβολισμό των πουρινών. Οι πουρίνες περιέχονται σε πολλά από τα φαγητά της φυσιολογικής δίαιτας του ανθρώπου. Το ουρικό οξύ διαλύεται στο αίμα, διέρχεται από τα νεφρά και αποβάλλεται με τα ούρα.

Εάν υπάρχει αυξημένη παραγωγή ουρικού οξέος ή αν τα νεφρά δεν το απομακρύνουν αρκετά γρήγορα από το σώμα, τα επίπεδά του στο σώμα ανεβαίνουν (ένα φαινόμενο που λέγεται υπερουριχαιμία). Η υπερουριχαιμία μπορεί επίσης να είναι το αποτέλεσμα υπερβολικής κατανάλωσης τροφίμων πλούσιων σε πουρίνες, όπως συκώτι, ξερά φασόλια και μπιζέλια, αντζούγιες και σάλτσες. Η υπερουριχαιμία δεν είναι νόσος ούτε είναι επικίνδυνη. Ωστόσο, αν σχηματιστούν κρύσταλλοι ουρικού οξέος εξαιτίας της υπερουριχαιμίας μπορεί να αναπτυχθεί ουρική αρθρίτιδα. Οι κρύσταλλοι σχηματίζονται και συγκεντρώνονται σε μία άρθρωση με αποτέλεσμα την εμφάνιση φλεγμονής.

Ποια είναι τα 4 στάδια της ουρικής αρθρίτιδας;

Η πορεία της ουρικής αρθρίτιδας περιλαμβάνει τέσσερα στάδια:

1. Ασυμπτωματική υπερουριχαιμία: Στο στάδιο αυτό, ο ασθενής έχει ανεβασμένα επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα (υπερουριχαιμία), αλλά κανένα άλλο σύμπτωμα. Συνήθως δεν χρειάζεται θεραπεία.
2. Οξεία ουρική αρθρίτιδα: Σ’ αυτό το στάδιο η υπερουριχαιμία έχει προκαλέσει την εναπόθεση κρυστάλλων ουρικού οξέος στις αρθρώσεις. Αυτό οδηγεί σε μια ξαφνική εμφάνιση έντονου πόνου και οιδήματος στις αρθρώσεις, οι οποίες επίσης μπορεί να είναι ζεστές και εξαιρετικά ευαίσθητες. Μία κρίση της νόσου εμφανίζεται συνήθως τις νυχτερινές ώρες και μπορεί να προκληθεί από έντονο στρες, κατανάλωση αλκοόλ, χρήση ναρκωτικών ή από κάποια άλλη πάθηση. Οι κρίσεις συνήθως υποχωρούν μέσα σε 3-10 μέρες, ακόμα και χωρίς θεραπεία, και η επόμενη κρίση μπορεί να συμβεί μετά από μήνες ή χρόνια. Καθώς η νόσος εξελίσσεται οι κρίσεις μπορεί να διαρκούν περισσότερο και να εμφανίζονται συχνότερα.
3. Διάστημα μεταξύ των κρίσεων της ουρικής αρθρίτιδας: Στο στάδιο, ο ασθενής δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα.
4. Χρόνια τοφώδης ουρική αρθρίτιδα: Αυτό είναι το πιο βαρύ στάδιο της νόσου. Συνήθως αναπτύσσεται μέσα σε ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, για παράδειγμα 10 χρόνια ή περισσότερα. Στο στάδιο αυτό, η νόσος μπορεί να έχει προκαλέσει μόνιμη βλάβη στις αρθρώσεις ή στα νεφρά. Αν λάβουν κατάλληλη θεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα δεν φτάνουν ποτέ σ’ αυτό το στάδιο.

Αιτιολογικοί παράγοντες της ουρικής αρθρίτιδας

Ένα σύνολο παραγόντων σχετίζονται με την εμφάνιση υπερουριχαιμίας και ουρικής αρθρίτιδας:

• Κληρονομικότητα: Αρκετοί ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα έχουν οικογενειακό ιστορικό της νόσου. Η κληρονομικότητα της νόσου κυμαίνεται από 20 έως 80%.
• Φύλο και Ηλικία: Εμφανίζεται συχνότερα σε άντρες παρά σε γυναίκες και είναι πιο κοινή σε ενήλικες.
• Σωματικό βάρος: Η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο ανάπτυξης υπερουριχαιμίας και ουρικής αρθρίτιδας λόγω της αυξημένης παραγωγής ουρικού οξέος.
• Αλκοόλ: Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλκοόλ μπορεί να οδηγήσει σε υπερουριχαιμία επειδή το αλκοόλ παρεμβαίνει στη διαδικασία απομάκρυνσης του ουρικού οξέος από το σώμα.
• Διατροφή: Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε πουρίνες μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας σε κάποιους ασθενείς.
• Έκθεση σε μόλυβδο: Σε κάποιες περιπτώσεις, η έκθεση σε μόλυβδο έχει ενοχοποιηθεί για την εμφάνιση ουρικής αρθρίτιδας.
• Άλλα προβλήματα υγείας: Η νεφρική ανεπάρκεια είναι μία κοινή αιτία ουρικής αρθρίτιδας σε ηλικιωμένους. Άλλες παθήσεις που μπορεί να προκαλέσουν υψηλά επίπεδα ουρικού οξέος στο αίμα περιλαμβάνουν:
  • Υπέρταση
  • Υποθυρεοειδισμό
  • Παθήσεις που προκαλούν αυξημένη απόπτωση κυττάρων, όπως ψωρίαση, αιμολυτική αναιμία και κάποιες μορφές καρκίνου
  • Σύνδρομο Kelley-Seegmiller και Σύνδρομο Lesch-Nyhan, δύο σπάνιες παθήσεις στις οποίες το ένζυμο που βοηθάει στον έλεγχο των επιπέδων του ουρικού οξέος είτε δεν υπάρχει είτε παρουσιάζει ανεπάρκεια
• Φάρμακα: Αρκετά φάρμακα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης υπερουριχαιμίας και ουρικής αρθρίτιδας. Αυτά περιλαμβάνουν:
  • Διουρητικά, τα οποία βοηθούν στην απομάκρυνση υγρών από το σώμα σε παθήσεις όπως η υπέρταση, το οίδημα και κάποιες καρδιακές παθήσεις. Μειώνουν επίσης την ποσότητα ουρικού οξέος που αποβάλλεται με τα ούρα.
  • Φάρμακα που περιέχουν σαλικυλικό, όπως η ασπιρίνη
  • Νιασίνη, μια βιταμίνη γνωστή και ως νικοτινικό οξύ
  • Κυκλοσπορίνη, ένα φάρμακο που καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα. Χρησιμοποιείται στη θεραπεία κάποιων αυτοάνοσων νόσων και προληπτικά σε μεταμοσχεύσεις οργάνων.
  • Λεβοντόπα, ένα φάρμακο που χρησιμοποιείται στη θεραπεία της νόσου του Parkinson.

Ποιος μπορεί να εμφανίσει ουρική αρθρίτιδα;

Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι 6 εκατομμύρια ενήλικες ηλικίας 20 ετών και άνω έχουν νοσήσει από ουρική αρθρίτιδα τουλάχιστον μία φορά. Η νόσος είναι σπάνια σε παιδία και εφήβους. Οι άνδρες, ιδιαίτερα μεταξύ των ηλικιών 40-50 ετών είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν ουρική αρθρίτιδα από τις γυναίκες, οι οποίες σπάνια εμφανίζουν τη νόσο πριν την εμμηνόπαυση. Οι ασθενείς που έχουν κάνει κάποια μεταμόσχευση είναι πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση ουρικής αρθρίτιδας.

Διάγνωση της Ουρικής Αρθρίτιδας

Η ουρική αρθρίτιδα είναι αρκετά δύσκολο να διαγνωστεί επειδή τα συμπτώματα είναι αρκετά ασαφή και αρκετές φορές ομοιάζουν άλλες παθήσεις. Αν και οι περισσότεροι ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα έχουν παρουσιάσει υπερουριχαιμία τουλάχιστον μία φορά στην πορεία της νόσου, μπορεί να μην εμφανίζουν αυτό το σύμπτωμα κατά τη διάρκεια μίας οξείας κρίσης της νόσου. Επιπλέον, η παρουσία υπερουριχαιμίας δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας ασθενής θα νοσήσει από ουρική αρθρίτιδα. Οι περισσότεροι ασθενείς με υπερουριχαιμία δεν εμφανίζουν ποτέ τη νόσο.

Για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση της ουρικής αρθρίτιδας, ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί δείγμα αρθρικού υγρού από μία άρθρωση που φλεγμαίνει. Το αρθρικό υγρό στη συνέχεια τοποθετείται σε μία πλάκα και εξετάζεται κάτω από το μικροσκόπιο για την παρουσία κρυστάλλων ουρικού οξέος. Η απουσία τους, ωστόσο, δεν αποκλείει εντελώς τη διάγνωση.

Ο γιατρός μπορεί επίσης να ελέγξει αν υπάρχουν κρύσταλλοι ουρικού οξέος γύρω από την άρθρωση. Οι οξείες κρίσεις της ουρική αρθρίτιδας συχνά ομοιάζουν άλλες παθήσεις γι’ αυτό το αρθρικό υγρό μπορεί να καλλιεργηθεί για να διερευνηθεί αν υπάρχει παρουσία βακτηρίων.

Σημεία και Συμπτώματα της Ουρικής Αρθρίτιδας

• Υπερουριχαιμία
• Παρουσία κρυστάλλων ουρικού οξέος στο αρθρικό υγρό
• Περισσότερες από μία κρίσεις οξείας αρθρίτιδας
• Αρθρίτιδα που αναπτύσσεται σε μία μέρα με την κλινική εικόνα οιδήματος, ερυθρότητας και ερυθρότητας της άρθρωσης
• Κρίση αρθρίτιδας σε μία μόνο άρθρωση, συνήθως του μεγάλου δακτύλου του ποδιού, του αστραγάλου ή του γόνατου

Πώς θεραπεύεται η Ουρική Αρθρίτιδα;

Με την κατάλληλη θεραπεία, οι περισσότεροι ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα μπορούν να περιορίσουν τα συμπτώματά τους. Οι στόχοι της θεραπείας είναι να περιοριστεί ο πόνος που σχετίζεται με τις οξείες κρίσεις της νόσου, να προληφθούν οι μελλοντικές κρίσεις και να αποφευχθεί ο σχηματισμός τόφων ή πετρών στα νεφρά. Η θεραπεία μπορεί να μειώσει τις ενοχλήσεις από τα συμπτώματα της ουρικής αρθρίτιδας καθώς και μακροπρόθεσμες βλάβες στις αρθρώσεις. Η θεραπεία βοηθά επίσης στην πρόληψη της αναπηρίας που οφείλεται σε ουρική αρθρίτιδα.

Τα φάρμακα που χορηγούνται συχνότερα για τη αντιμετώπιση της οξείας κρίσης της νόσου περιλαμβάνουν αρχικά τα από του στόματος μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ), η τα κορτικοστεροειδή που χορηγούνται είτε από το στόμα είτε ενέσιμα στην άρθρωση. Τα ΜΣΑΦ μειώνουν τη φλεγμονή που προκαλείται από τις εναποθέσεις κρυστάλλων ουρικού οξέος, αλλά δεν μειώνουν την ποσότητα του ουρικού οξέος στο σώμα.

Τα κορτικοστεροειδή είναι ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ορμόνες. Το κορτικοστεροειδές που χορηγείται συχνότερα είναι η πρεδνιζόνη. Οι ασθενείς συχνά παρουσιάζουν βελτίωση μέσα σε λίγες ώρες από τη χορήγηση του φαρμάκου και η κρίση υποχωρεί τελείως μέσα σε μία εβδομάδα.

Όταν τα ΜΣΑΦ ή τα κορτικοστεροειδή δεν περιορίζουν τα συμπτώματα, ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει κολχικίνη. Ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει ακόμη φάρμακα που θεραπεύουν την υπερουριχαιμία και περιορίζουν τη συχνότητα των κρίσεων και την ανάπτυξη τόφων.

Οι ασθενείς που παίρνουν φάρμακα για άλλες παθήσεις, όπως υπέρταση ή υψηλά τριγλυκερίδια αίματος, μπορεί να παρατηρήσουν ότι τα φάρμακα αυτά περιορίζουν τα συμπτώματα της ουρικής αρθρίτιδας.

Ο γιατρός μπορεί επίσης να συστήσει απώλεια βάρους σε υπέρβαρους ασθενείς. Μπορεί ακόμη να σας ζητήσει να περιορίσετε την κατανάλωση αλκοόλ και τροφίμων πλούσιων σε πουρίνη.

Τι μπορείτε να κάνετε αν πάσχετε από Ουρική Αρθρίτιδα;

Ευτυχώς, τα συμπτώματα της ουρικής αρθρίτιδας μπορούν να ελεγχθούν. Αν πάσχετε από ουρική αρθρίτιδα μπορείτε να περιορίσετε την ένταση των κρίσεων και να μειώσετε την πιθανότητα εμφάνισης κρίσεων στο μέλλον εφόσον ακολουθείτε τη φαρμακευτική σας αγωγή. Η οξεία κρίση της ουρικής αρθρίτιδας μπορεί να περιοριστεί αν πάρετε τα φάρμακά σας με το πρώτο σημάδι φλεγμονής ή πόνου. Άλλες ενέργειες που μπορείτε να κάνετε για να παραμείνετε υγιείς και να ελαχιστοποιήσετε τις επιπτώσεις της ουρικής αρθρίτιδας στη ζωή σας περιλαμβάνουν:

• Ενημερώσετε το γιατρό σας για φάρμακα η βιταμίνες που παίρνετε. Ο γιατρός σας μπορεί να σας ενημερώσει αν κάποιο από αυτά αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης υπερουριχαιμίας.
• Προγραμματίστε τακτικές επισκέψεις στο γιατρό σας για να παρακολουθήσει την πορεία της νόσου.
• Πίνετε πολλά μη αλκοολούχα υγρά, ειδικά νερό. Αυτό βοηθά στην απομάκρυνση του ουρικού οξέος από το σώμα. Το αλκοόλ, αντιθέτως, ανεβάζει τα επίπεδα του ουρικού οξέος στο αίμα.
• Να ασκείστε τακτικά για να διατηρήσετε ένα υγιές σωματικό βάρος. Εάν είστε υπέρβαροι, προσπαθήστε να χάσετε βάρος αλλά αποφύγετε δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων που έχουν σχεδιαστεί για γρήγορη απώλεια βάρους. Όταν η κατανάλωση υδατανθράκων δεν είναι επαρκής, το σώμα σας δεν μπορεί να κάψει αρκετή ποσότητα λίπους. Κατά συνέπεια, σχηματίζονται ουσίες που ονομάζονται κετόνες και απελευθερώνονται στην κυκλοφορία του αίματος, με αποτέλεσμα μία κατάσταση που ονομάζεται κέτωση. Η κέτωση, σε μικρό χρονικό διάστημα, μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα του ουρικού οξέος στο αίμα.
• Αποφύγετε τρόφιμα πλούσια σε πουρίνες.

Τροφές πλούσιες σε πουρίνες

• Αντσούγιες
• Σπαράγγια
• Νεφρά του βόειου κρέατος
• Εγκέφαλος
• Ξερά φασόλια και μπιζέλια
• Κρέατα από κυνήγι
• Σάλτσες
• Ρέγγες
• Συκώτι
• Σκουμπρί
• Μανιτάρια
• Σαρδέλες
• Γλυκάδια

Έρευνα για την Ουρική Αρθρίτιδα

Επειδή ο ρόλος του ουρικού οξέος στην ουρική αρθρίτιδα έχει αποσαφηνιστεί πλήρως και τα φάρμακα που περιορίζουν την ένταση και την πιθανότητα εμφάνισης κρίσεων στο μέλλον είναι αρκετά διαδεδομένα, η ουρική αρθρίτιδα είναι ίσως η πλέον θεραπεύσιμη μορφή αρθρίτιδας. Ωστόσο, η έρευνα συνεχίζεται με σκοπό να αποτραπεί εντελώς αυτή η εξαιρετικά επίπονη νόσος.

Οι έρευνες αυτή τη στιγμή επικεντρώνονται στα εξής:

• Επανεκτίμηση των φαρμάκων: Αν και ένας μεγάλος αριθμός φαρμάκων χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ουρικής αρθρίτιδας, οι γιατροί προσπαθούν να καθορίσουν ποια από αυτά τα φάρμακα είναι πιο αποτελεσματικά και σε ποιες δοσολογίες. Οι παράγοντες που εξετάζονται είναι η αποτελεσματικότητα για τη θεραπεία του πόνου και της φλεγμονής καθώς και η δόση που επιτυγχάνει το βέλτιστο αποτέλεσμα.
• Αξιολόγηση νέων φαρμάκων: Μία σειρά από νέες θεραπείες εξετάζονται αυτή τη στιγμή για την αποτελεσματικότητά τους, συμπεριλαμβανομένων και κάποιων βιολογικών παραγόντων.
• Διερεύνηση του ρόλου που παίζουν τα τρόφιμα: Έχει αποδειχτεί ότι κάποια τρόφιμα επιδεινώνουν τα συμπτώματα της ουρικής αρθρίτιδας. Κάποια άλλα τρόφιμα έχουν προστατευτική δράση για τη νόσο. Σε μία πρόσφατη μελέτη παρατηρήθηκε ότι η υψηλή κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης ουρικής αρθρίτιδας σε άνδρες ασθενείς κατά 50%. Ο μηχανισμός αυτής της προστατευτικής δράσης δεν είναι ακόμη γνωστός. Μία άλλη μελέτη που εξετάζει τη συσχέτιση μεταξύ βιταμίνης C και ουρικού οξέος συνιστά ότι μπορεί να έχει προστατευτική δράση στην εμφάνιση ουρικής αρθρίτιδας και άλλων νόσων που σχετίζονται με την παραγωγή ουρικού οξέος.
• Αναζήτηση νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων: Οι επιστήμονες ερευνούν επίσης το ρόλο διαφόρων κυττάρων που συμμετέχουν τόσο στις οξείες όσο και στις χρόνιες εκδηλώσεις της νόσου. Οι στόχοι αυτής της έρευνας είναι να αποσαφηνιστούν
  • Ο τρόπος που οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος ενεργοποιούν τα λευκά αιμοσφαίρια που ονομάζονται ουδετερόφιλα, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται οξείες κρίσεις ουρικής αρθρίτιδας.
  • Ο τρόπος με τον οποίο οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα προκαλώντας χρόνια ουρική αρθρίτιδα.
  • Ο τρόπος που οι κρύσταλλοι ουρικού οξέος αλληλεπιδρούν με τα κύτταρα των οστών προκαλώντας οστικές βλάβες σε ασθενείς με ουρική αρθρίτιδα.
• Εξέταση του ρόλου που παίζουν οι γενετικοί και οι περιβαλλοντικοί παράγοντες στην εμφάνιση υπερουριχαιμίας: Οι ερευνητές μελετούν πληθυσμιακές ομάδες στις οποίες η ουρική αρθρίτιδα είναι αρκετά συχνή με σκοπό να ερευνηθεί πώς διάφορα γονίδια ή περιβαλλοντικοί παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν τα επίπεδα του ουρικού οξέος στο αίμα.

Λέξεις-Κλειδιά

Αιμολυτική αναιμία: Μία μορφή αναιμίας (ανεπάρκειας των ερυθρών αιμοσφαιρίων) που προκαλείται από την υπερβολική καταστροφή των κυττάρων.

Αρθρικό υγρό: Το αρθρικό υγρό παράγεται από τον αρθρικό υμένα και λιπαίνει τις αρθρώσεις.

Διουρητικά: Μία οικογένεια φαρμάκων που προάγει το σχηματισμό και την αποβολή ούρων. Τα διουρητικά χορηγούνται για τη θεραπεία της υπερβολικής συγκέντρωσης υγρών στους ιστούς του σώματος που μπορεί να οφείλονται σε ασθένειες των νεφρών, του ήπατος, των πνευμόνων ή της καρδιάς. Χρησιμοποιούνται επίσης για τη θεραπεία της υπέρτασης ή του γλαυκώματος, μίας πάθησης κατά την οποία ανεβαίνει η ενδοφθάλμια πίεση.

Κορτικοστεροειδή: Τα κορτικοστεροειδή είναι ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ορμόνες που παράγονται φυσιολογικά στο σώμα ή τεχνητά με σκοπό να χρησιμοποιηθούν σαν φάρμακα. Συνήθως χορηγούνται ενέσιμα με σκοπό να αντιμετωπιστεί η φλεγμονή στον ώμο, στο γόνατο ή σε άλλες αρθρώσεις.

ΜΣΑΦ: Μία οικογένεια φαρμάκων που χορηγούνται με ή χωρίς συνταγή και βοηθούν στην αντιμετώπιση του πόνου και της φλεγμονής.

Ουρικό οξύ: Μία ουσία που προέρχεται από τον μεταβολισμό των πουρινών.

Ποδάγρα: Η ουρική αρθρίτιδα του μεγάλου δακτύλου του ποδιού.

Πουρίνες: Ανευρίσκονται στο DNA και το RNA του πυρήνα των κυττάρων. Βρίσκονται σε υψηλή περιεκτικότητα σε τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνες.

Τόφοι: Οζώδεις μάζες κρυστάλλων ουρικού οξέος που κάποιες φορές σχηματίζονται στο μαλακό ιστό των ασθενών με χρόνια ουρική αρθρίτιδα. Αν και οι τόφοι είναι συχνότεροι γύρω από τα δάκτυλα, τους αγκώνες και το μεγάλο δάκτυλο του ποδιού, μπορούν να εμφανιστούν σε σχεδόν οποιοδήποτε μέρος του σώματος.

Υπερουριχαιμία: Η παρουσία αυξημένων επιπέδων ουρικού οξέος στο σώμα.

Υποθυρεοειδισμός: Μία πάθηση κατά την οποία ο θυρεοειδής αδένας (ο αδένας που είναι υπεύθυνος για την παραγωγή και αποθήκευση των ορμονών που ρυθμίζουν την καρδιακή συχνότητα, την πίεση του αίματος, τη θερμοκρασία του σώματος και το ρυθμό με το οποίο η τροφή μετατρέπεται σε ενέργεια) υπολειτουργεί. Χωρίς θεραπεία, μπορεί να παρουσιαστεί κόπωση, αύξηση του σωματικού βάρους καθώς και άλλες σοβαρές εκδηλώσεις, ακόμη και θάνατος.

Φωτογραφία: Jonny Lew

Η οστεοαρθρίτιδα είναι ο πλέον κοινός τύπος αρθρίτιδας ειδικά στους ηλικιωμένους. Κάποιες φορές λέγεται και εκφυλιστική νόσος των αρθρώσεων. Η οστεοαρθρίτιδα πλήττει κυρίως το χόνδρο, το σκληρό αλλά ολισθηρό ιστό που καλύπτει τα άκρα των οστών, όπου συναντώνται για να σχηματίσουν μία άρθρωση. Ο χόνδρος φυσιολογικά επιτρέπει στα οστά να «γλιστρούν» το ένα πάνω στο άλλο. Απορροφά επίσης την ενέργεια από την κίνηση. Στην οστεοαρθρίτιδα, το επιφανειακό στρώμα του χόνδρου σπάει και φθείρεται. Αυτό επιτρέπει στα οστά κάτω από το χόνδρο να «τρίβονται» μεταξύ τους προκαλώντας πόνο, οίδημα και απώλεια κινητικότητας στην άρθρωση. Με την πάροδο του χρόνου, η άρθρωση μπορεί να αλλοιωθεί. Επίσης, μικρές εναποθέσεις οστού – που ονομάζονται οστεόφυτα – μπορεί να αναπτυχθούν στις άκρες των αρθρώσεων. Κομμάτια οστού ή χόνδρου μπορεί, ακόμη, να αποσπαστούν και να επιπλέουν μέσα στον αρθρικό χώρο. Αυτό επιτείνει τον πόνο και την αρθρική βλάβη.

Οι ασθενείς που πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα συνήθως παρουσιάζουν πόνο στις αρθρώσεις και ακαμψία. Αντίθετα με άλλες μορφές αρθρίτιδας, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η οστεοαρθρίτιδα επηρεάζει μόνο την αρθρική λειτουργία. Δεν επηρεάζει το δέρμα, τους πνεύμονες, τους οφθαλμούς ή τα αιμοφόρα αγγεία.

Στη ρευματοειδή αρθρίτιδα, μία άλλη κοινή μορφή αρθρίτιδας, το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στους ιστούς των αρθρώσεων, προκαλώντας πόνο, φλεγμονή και τελικά αρθρική βλάβη και δυσμορφία. Τυπικά εμφανίζεται σε ασθενείς μικρότερης ηλικίας από αυτούς της οστεοαρθρίτιδας και η συμπτωματολογία της περιλαμβάνει οίδημα και ερυθρότητα στις αρθρώσεις. Επίσης, η αρθρική συμπτωματολογία της ρευματοειδούς αρθρίτιδας είναι συμμετρική – αυτό σημαίνει ότι αν μία άρθρωση επηρεάζεται τότε η ίδια άρθρωση στην αντίθετη πλευρά του σώματος, παρουσιάζει παρόμοια συμπτώματα. Η οστεοαρθρίτιδα, αντιθέτως, μπορεί να επηρεάζει μόνο μία άρθρωση ή να επηρεάζει τη μία άρθρωση πολύ σοβαρότερα απ’ ότι την άλλη.

Ποιοι πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα;

Η οστεοαρθρίτιδα είναι μακράν η πιο κοινή μορφή αρθρίτιδας, και το ποσοστό των ασθενών που πάσχουν από αυτήν αυξάνεται ανάλογα με την ηλικία. Εκτιμάται ότι περίπου 27 εκατομμύρια Αμερικανοί ηλικίας 25 ετών και άνω πάσχουν από οστεοαρθρίτιδα.

Αν και η οστεοαρθρίτιδα παρουσιάζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, μπορεί να εμφανιστεί και σε νεαρούς ανθρώπους, συνήθως μετά από κάποιο αρθρικό τραυματισμό, αρθρική δυσμορφία ή κάποια γενετική ανωμαλία του χόνδρου. Η νόσος εμφανίζεται τόσο σε άντρες όσο και σε γυναίκες. Σε ασθενείς κάτω των 45 ετών εμφανίζεται συχνότερα στους άντρες, ενώ μετά τα 45 είναι συχνότερη στις γυναίκες. Είναι συχνότερη στους παχύσαρκους και σε ασθενείς που η εργασία τους είναι επιβαρυντική για κάποιες αρθρώσεις.

Ποια είναι τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας;

Οι ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα συνήθως παρουσιάζουν πόνο στις αρθρώσεις και ακαμψία. Οι αρθρώσεις που επηρεάζονται συχνότερα είναι αυτές στα άκρα των δακτύλων, η άρθρωση του αντίχειρα, του λαιμού, της μέσης, του γόνατος και του ισχίου.

Η οστεοαρθρίτιδα επηρεάζει κάθε ασθενή με διαφορετικό τρόπο. Μπορεί να εξελιχθεί γρήγορα, αλλά στους περισσότερους ασθενείς αναπτύσσεται σταδιακά σε ένα διάστημα ετών. Σε κάποιους ανθρώπους, η οστεοαρθρίτιδα είναι σχετικά ήπια και παρεμποδίζει ελάχιστα τις καθημερινές εργασίες, σε άλλες περιπτώσεις προκαλεί έντονο πόνο και αναπηρία.

Οι αρθρώσεις και τα μέρη τους

Η άρθρωση είναι το σημείο που δύο ή περισσότερα οστά συνδέονται. Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων (όπως το κρανίο και η πύελος), οι αρθρώσεις επιτρέπουν την κίνηση μεταξύ των οστών και απορροφούν τις δονήσεις των κινήσεων. Τα μέρη αυτών των αρθρώσεων περιλαμβάνουν:

• Χόνδρος: Ένας σκληρός αλλά ολισθηρός ιστός στο άκρο κάθε οστού. Ο χόνδρος φθείρεται και θρυμματίζεται στην οστεοαρθρίτιδα.
• Αρθρικός Θύλακος: Ένας σκληρός μεμβρανικός ασκός που εμπεριέχει όλα τα οστικά και αρθρικά μέρη της άρθρωσης.
• Αρθρικός Υμένας: Μία λεπτή μεμβράνη στο εσωτερικό του αρθρικού θυλάκου που περικλείει το αρθρικό υγρό.
• Αρθρικό Υγρό: Ένα υγρό που λιπαίνει την άρθρωση και διατηρεί το χόνδρο λείο και υγιή.
• Σύνδεσμοι, Τένοντες και Μύες: Ιστοί που περικλείουν τα οστά και τις αρθρώσεις, και βοηθούν τις αρθρώσεις να λυγίζουν και να κινούνται. Οι σύνδεσμοι είναι χοντροί ιστοί με σχήμα χορδής που συνδέουν τα οστά μεταξύ τους.
• Τένοντες: Σκληρές, ινώδεις χορδές που συνδέουν τους μύες με τα οστά. Οι μύες είναι ένα σύνολο ειδικών κυττάρων που, όταν δεχτούν ένα νευρικό ερέθισμα, χαλαρώνουν ή συστέλλονται για να παράγουν κίνηση.

Πώς μπορείτε να διαπιστώσετε αν πάσχετε από Οστεοαρθρίτιδα;

Συνήθως η συμπτωματολογία της οστεοαρθρίτιδας εισέρχεται αργά. Στα πρώιμα στάδια της νόσου, μπορεί να αισθάνεστε πόνο στις αρθρώσεις μετά από έντονη φυσική άσκηση. Αργότερα ο αρθρικός πόνος μπορεί να γίνει πιο έντονος. Μπορεί επίσης να παρουσιάσετε αρθρική ακαμψία, ειδικά μετά το πρωινό ξύπνημα.

Αν και η οστεοαρθρίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε άρθρωση, επηρεάζει συχνότερα τα χέρια, τα γόνατα, το ισχίο και τη σπονδυλική στήλη (στον αυχένα ή στη μέση). Ανάλογα με την άρθρωση που επηρεάζεται εμφανίζονται και αντίστοιχα συμπτώματα:

• Χέρια: Η οστεοαρθρίτιδα στα χέρια φαίνεται να έχει κληρονομικό χαρακτήρα. ΑΝ η μητέρα ή η γιαγιά σας έχει ή είχε οστεοαρθρίτιδα στα χέρια, τότε διατρέχετε κίνδυνο άνω του μετρίου να παρουσιάσετε κι εσείς οστεοαρθρίτιδα. Η οστεοαρθρίτιδα των χεριών είναι συχνότερη στις γυναίκες και συνήθως εμφανίζεται μετά την εμμηνόπαυση.
• Γόνατα: Τα γόνατα είναι μία από τις αρθρώσεις που επηρεάζονται συχνότερα από την οστεοαρθρίτιδα. Τα συμπτώματα στα γόνατα περιλαμβάνουν ακαμψία, οίδημα και πόνο, γεγονός που καθιστά δύσκολο το περπάτημα καθώς και κάποιες άλλες δραστηριότητες που σχετίζονται με τα γόνατα. Η οστεοαρθρίτιδα στα γόνατα μπορεί να οδηγήσει σε αναπηρία.
• Ισχίο: Η άρθρωση του ισχίου είναι επίσης μία άρθρωση που προσβάλλεται συχνά από την οστεοαρθρίτιδα. Όπως και στην οστεοαρθρίτιδα στα γόνατα, τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πόνο και ακαμψία της άρθρωσης. Ορισμένες φορές βέβαια ο πόνος μπορεί να γίνει αισθητός στη βουβωνική χώρα, στο εσωτερικό των μηρών, στους γλουτούς ή ακόμη και στα γόνατα. Η οστεοαρθρίτιδα του ισχίου μπορεί να περιορίσει την κίνηση και την κάμψη, δυσχεραίνοντας κάποιες καθημερινές λειτουργίες όπως το ντύσιμο.
• Σπονδυλική Στήλη: Η οστεοαρθρίτιδα στους σπονδύλους μπορεί να εμφανιστεί σαν ακαμψία και πόνος στον αυχένα ή στη μέση. Σε κάποιες περιπτώσεις, μεταβολές στους σπονδύλους που σχετίζονται με την οστεοαρθρίτιδα μπορεί να προκαλέσουν πίεση στα νεύρα που εξέρχονται από τη σπονδυλική στήλη, προκαλώντας αδυναμία και μούδιασμα στα χέρια και στα πόδια. Σε σοβαρές περιπτώσεις, μπορεί να επηρεαστεί ακόμα και η λειτουργία της ουροδόχου κύστης ή του εντέρου.

Διάγνωση της Οστεοαρθρίτιδας

Δεν υπάρχει ειδική εξέταση για τη διάγνωση της οστεοαρθρίτιδας. Ωστόσο, κάποιες φορές οι γιατροί χρησιμοποιούν μία σειρά εξετάσεων για να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση ή να αποκλείσουν άλλες ασθένειες που μπορεί να προκαλούν τα συμπτώματά σας. Οι εξετάσεις που χρησιμοποιούνται συχνότερα είναι:

• Κλινικό ιστορικό: Ο γιατρός ξεκινά ζητώντας σας να περιγράψετε τα συμπτώματά σας, πότε και πώς ξεκίνησαν καθώς και πώς εξελίχθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Ο γιατρός θα σας ρωτήσει επίσης για άλλα νοσήματα που μπορεί να έχετε εσείς και η οικογένειά σας καθώς και αν παίρνετε κάποια φάρμακα.
• Φυσική εξέταση: Ο γιατρός θα εξετάσει τα αντανακλαστικά και τη γενικότερη υγεία σας, καθώς και τη μυϊκή σας δύναμη. Θα εξετάσει επίσης τις αρθρώσεις σας και θα παρατηρήσει τον τρόπο που περπατάτε ή επιτελείτε κάποιες δραστηριότητες της καθημερινής σας ζωής.
• Ακτινογραφία με ακτίνες Χ: Η ακτινογραφία μπορεί να βοηθήσει το γιατρό να καθορίσει το είδος της αρθρίτιδας που έχετε καθώς και το μέγεθος της αρθρικής βλάβης. Η ακτινογραφία στην άρθρωση μπορεί να αποκαλύψει αν υπάρχει βλάβη στο χόνδρο, στο οστό ή αν υπάρχουν οστεόφυτα. Συχνά υπάρχει μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ της έκτασης της αρθρικής βλάβης που φαίνεται στην ακτινογραφία και του πόνου που βιώνει ο ασθενής. Η ακτινογραφία πάντως στα πρώιμα στάδια της νόσου δεν είναι ιδιαίτερα χρήσιμη αφού δεν έχει γίνει εκτεταμένη βλάβη στο χόνδρο.
• Μαγνητική Τομογραφία: Γνωστή και σαν MRI, η μαγνητική τομογραφία παρέχει υψηλής ανάλυσης απεικονίσεις των εσωτερικών οργάνων του σώματος. Η εξέταση αυτή περιλαμβάνει έναν ισχυρό μαγνήτη με τη χρήση του οποίου παράγονται αυτές οι απεικονίσεις. Η μαγνητική τομογραφία συνήθως χρησιμοποιείται όταν υπάρχει έντονος πόνος, τα ευρήματα της ακτινογραφίας είναι ελάχιστα και υποδεικνύουν βλάβες σε άλλους ιστούς της άρθρωσης όπως σε κάποιο σύνδεσμο ή σε άλλο κομμάτι του συνδετικού ιστού όπως ο μηνίσκος.
• Άλλες εξετάσεις: Εξετάσεις αίματος μπορεί να χρειαστούν επίσης για να αποκλειστούν άλλα αίτια των συμπτωμάτων σας. Μπορεί ακόμη να χρειαστεί να ληφθεί αρθρικό υγρό από την άρθρωση και να εξεταστεί με μικροσκόπιο. Τι δείγμα αρθρικού υγρού μπορεί να περιέχει βακτήρια, αποδίδοντας έτσι τον πόνο σε κάποια λοίμωξη ή κρυστάλλους ουρικού οξέος που παραπέμπουν σε ουρική αρθρίτιδα.

Η οστεοαρθρίτιδα είναι τόσο κοινή, ειδικά σε ηλικιωμένους, που τα συμπτώματα που φαίνεται να οφείλονται στην ασθένεια, μπορεί να οφείλονται σε άλλες παθήσεις. Ο γιατρός θα προσπαθήσει να ανακαλύψει την αιτία των συμπτωμάτων αποκλείοντας άλλες παθήσεις και αναγνωρίζοντας παθήσεις που επιδεινώνουν τη συμπτωματολογία.

Θεραπεία της Οστεοαρθρίτιδας

Τα περισσότερα θεραπευτικά προγράμματα περιλαμβάνουν ένα συνδυασμό προσεγγίσεων που προσαρμόζονται στις ανάγκες και τον τρόπο ζωής του κάθε ασθενή. Τα περισσότερα προγράμματα περιλαμβάνουν τρόπους να περιοριστεί ο πόνος και να βελτιωθεί η λειτουργικότητα της άρθρωσης.

Οι Τέσσερις Στόχοι της Θεραπείας

• Αντιμετώπιση του πόνου
• Βελτίωση της λειτουργικότητας της άρθρωσης
• Διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους
• Διατήρηση ενός υγιούς τρόπου ζωής

Θεραπευτικές Προσεγγίσεις

• Άσκηση
• Έλεγχος του σωματικού βάρους
• Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση του πόνου και εναλλακτικές θεραπείες
• Αναλγητικά φάρμακα
• Χειρουργική επέμβαση

Άσκηση

Η έρευνα έχει δείξει ότι η καλύτερη θεραπεία για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι η σωματική άσκηση. Η σωματική άσκηση μπορεί να βελτιώσει τη διάθεση, να μειώσει τον πόνο, να αυξήσει την ευκαμψία καθώς και να βελτιώσει την καρδιακή λειτουργία και τη φυσική κατάσταση. Η άσκηση όταν εκτελείται σωστά δεν έχει σχεδόν καμία ανεπιθύμητη ενέργεια. Η ποσότητα και η μορφή της άσκησης που θα συστηθεί από το γιατρό θα εξαρτηθεί από τις αρθρώσεις που εμπλέκονται, τη σταθερότητά τους και αν έχει γίνει ήδη αρθροπλαστική. Το περπάτημα και το κολύμπι είναι κάποιες από τις ασκήσεις που προτείνονται για την οστεοαρθρίτιδα. Ο γιατρός ή ο φυσιοθεραπευτής σας μπορεί να προτείνει τις κατάλληλες ασκήσεις ανάλογα με την κατάστασή σας. Ο ύπνος και η ξεκούραση των αρθρώσεων είναι επίσης ουσιώδεις.

Έλεγχος του βάρους

Αν είστε υπέρβαρος ή παχύσαρκος, πρέπει να προσπαθήσετε να χάσετε βάρος. Η απώλεια βάρους μπορεί να μειώσει την επιβάρυνση των αρθρώσεων που στηρίζουν το βάρος του σώματος, να περιορίσει τη βλάβη των αρθρώσεων και να αυξήσει την κινητικότητα. Ένας διαιτολόγος μπορεί να συστήσει την κατάλληλη διατροφή. Η υγιεινή διατροφή σε συνδυασμό με τη σωματική άσκηση είναι τα σημαντικότερα βήματα για την απώλεια βάρους.

Μη φαρμακευτική αντιμετώπιση του πόνου και εναλλακτικές θεραπείες

Οι ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα μπορεί να αναζητήσουν κι άλλους τρόπους για να αντιμετωπίσουν τον πόνο. Για παράδειγμα:

Ζέστη και Κρύο: Η ζέστη και το κρύο (ή ένας συνδυασμός των δύο) μπορεί να αποδειχτεί εξαιρετικά χρήσιμος στην αντιμετώπιση του πόνου. Η θερμότητα μπορεί να εφαρμοστεί με διάφορους τρόπους – με ζεστές πετσέτες, ζεστά επιθέματα ή με ένα ζεστό μπάνιο – με σκοπό να αυξήσει τη ροή του αίματος και να ανακουφίσει από τον πόνο και την ακαμψία. Στην αντίθετη περίπτωση, παγοκύστες, που μειώνουν τη φλεγμονή, μπορούν να απαλύνουν από τον πόνο και να μουδιάσουν την περιοχή.

Διαδερμική ηλεκτρική νευρική διέγερση (TENS): Η TENS είναι μία τεχνική που χρησιμοποιεί μία μικρή ηλεκτρονική συσκευή για να κατευθύνει ήπιους ηλεκτρικούς παλμούς σε νευρικές απολήξεις που βρίσκονται κάτω από το δέρμα στην επώδυνη άρθρωση. Μπορεί να ανακουφίσει από τους πόνους που οφείλονται στην οστεοαρθρίτιδα. Με τη λειτουργία της μπλοκάρει τα μηνύματα πόνου στον εγκέφαλο και τροποποιεί τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον πόνο.

Μασάζ: Με την τεχνική αυτή που επικεντρώνεται στους μύες, αυξάνεται η ροή του αίματος και ανεβαίνει η θερμοκρασία σε μία καταπονημένη περιοχή. Ωστόσο, οι αρθρώσεις που είναι καταπονημένες από την οστεοαρθρίτιδα είναι εξαιρετικά ευαίσθητες, επομένως ο θεραπευτής πρέπει να είναι πολύ εξοικειωμένος με τα προβλήματα που προκαλεί η νόσος.

Βελονισμός: Όταν η συμβατική ιατρική θεραπεία δεν προσφέρει αρκετή ανακούφιση από τον πόνο, πολλοί ασθενείς αναζητούν συμπληρωματικές ή εναλλακτικές θεραπείες για την αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας. Κάποιοι ασθενείς έχουν βρει ανακούφιση από τον πόνο με τη χρήση του βελονισμού, μία πρακτική κατά την οποία λεπτές βελόνες εισάγονται σε συγκεκριμένα σημεία του δέρματος από έναν επαγγελματία βελονιστή. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι βελόνες διεγείρουν την απελευθέρωση φυσικών αναλγητικών ουσιών που παράγονται από το νευρικό σύστημα.

Συμπληρώματα διατροφής: Συμπληρώματα διατροφής όπως η γλυκοζαμίνη και η θειική χονδροϊτίνη, καθώς και κάποιες βιταμίνες, έχει αναφερθεί ότι βελτιώνουν τα συμπτώματα ασθενών με οστεοαρθρίτιδα.

Φαρμακευτική αγωγή για τον πόνο

Πολύ συχνά συνταγογραφούνται φάρμακα από τους γιατρούς με σκοπό να μειωθεί ο πόνος και να βελτιωθεί η κινητικότητα. Οι γιατροί λαμβάνουν υπ’ όψη τους ένα σύνολο παραγόντων όταν επιλέγουν το κατάλληλο φάρμακο για έναν ασθενή με οστεοαρθρίτιδα. Αυτοί περιλαμβάνουν την ένταση του πόνου, πιθανές παρενέργειες του φαρμάκου, το ιατρικό ιστορικό καθώς και άλλα φάρμακα που μπορεί να παίρνει.

Επειδή κάποια φάρμακα παρουσιάζουν αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους ή με άλλες παθήσεις, είναι σημαντικό να ενημερώσετε το γιατρό σας για όλα τα φάρμακα που παίρνετε καθώς και για το ιατρικό ιστορικό σας πριν σας χορηγηθεί κάποια φαρμακευτική αγωγή. Αν ο γιατρός σας έχει ενημερωθεί πλήρως, μπορεί να σας προτείνει το κατάλληλο φάρμακο για την ανακούφιση από τον πόνο με τις λιγότερες δυνατές παρενέργειες.

Τα ακόλουθα είδη φαρμάκων χρησιμοποιούνται συχνά στη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας:

• Αναλγητικά: Από του στόματος αναλγητικά, όπως η ακεταμινοφαίνη, είναι συχνά από τα πρώτα φάρμακα που χορηγούνται για την ανακούφιση του πόνου σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα.
• ΜΣΑΦ (Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα): Είναι μία μεγάλη οικογένεια φαρμάκων που χρησιμοποιούνται τόσο για την αντιμετώπιση του πόνου όσο και της φλεγμονής. Παραδείγματα φαρμάκων αυτής της οικογενείας που χρησιμοποιούνται συχνά είναι η ασπιρίνη και η ιβουπροφαίνη. Αν και πολλά ΜΣΑΦ χορηγούνται χωρίς συνταγή γιατρού, πολλά άλλα, όπως οι αναστολείς του COX-2, μπορούν να αγοραστούν μόνο με συνταγή γιατρού.
• Ναρκωτικές ή ουσίες με κεντρική δράση: Κάποιες φορές τα ΜΣΑΦ που χορηγούνται χωρίς συνταγή δεν είναι αρκετά για την ανακούφιση από τον πόνο ή μπορεί να αντενδείκνυνται λόγω κάποιας πάθησης του ασθενή. Στις περιπτώσεις αυτές ο γιατρός συνταγογραφεί ναρκωτικές ή ουσίες με κεντρική δράση. Αυτά τα φάρμακα έχουν αρκετές παρενέργειες μεταξύ των οποίων και η πιθανότητα εθισμού.
• Κορτικοστεροειδή: Τα κορτικοστεροειδή είναι ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ορμόνες που παράγονται φυσιολογικά στο σώμα ή τεχνητά με σκοπό να χρησιμοποιηθούν σαν φάρμακα. Συνήθως χορηγούνται ενέσιμα στις αρθρώσεις που πάσχουν με σκοπό να προσφέρουν ανακούφιση από τον πόνο. Συνήθως χορηγούνται 2-4 φορές ετησίως με σκοπό να αντιμετωπιστούν εξάρσεις της νόσου.
• Υποκατάστατα του Υαλουρονικού Οξέος: Τα προϊόντα αυτά έχουν σχεδιαστεί για να αντικαταστήσουν ένα φυσιολογικό συστατικό της άρθρωσης που είναι υπεύθυνο για τη λίπανση και τη θρέψη της. Ανάλογα με το προϊόν που θα προτείνει ο γιατρός σας, χορηγούνται σε 3-5 ενέσεις. Τα προϊόντα αυτά έχουν εγκριθεί μόνο για τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος.
• Άλλα φάρμακα: Αρκετά άλλα φάρμακα μπορεί να χορηγηθούν για τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας. Αυτά περιλαμβάνουν τοπικές αλοιφές για την ανακούφιση από τον πόνο, εντριβές και σπρέι τα οποία εφαρμόζονται απ’ ευθείας στο δέρμα πάνω από επώδυνες αρθρώσεις.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Για αρκετούς ασθενείς, μία χειρουργική επέμβαση μπορεί να προσφέρει ανακούφιση από τον πόνο και την αναπηρία που προκαλούνται από την οστεοαρθρίτιδα. Το χειρουργείο γίνεται με σκοπό να επιτευχθεί ένα από τα ακόλουθα:

• Απομάκρυνση κομματιών οστού και χόνδρου που έχουν αποκοπεί και βρίσκονται στο αρθρικό υγρό με αποτέλεσμα να εμποδίζουν την κίνηση της άρθρωσης (αρθροσκοπικός χειρουργικός καθαρισμός)
• Επανατοποθέτηση των οστών (οστεοτομία)
• Εξομάλυνση των οστών

Ο χειρουργός μπορεί να αντικαταστήσει την προσβεβλημένη άρθρωση με μία τεχνητή (προσθετική άρθρωση). Οι τεχνητές αυτές αρθρώσεις κατασκευάζονται από κράματα μετάλλων, υψηλής πυκνότητας πλαστικά και κεραμικά υλικά. Κάποιες προσθετικές αρθρώσεις στερεώνονται στην επιφάνεια των οστών με ειδικές λιθόκολλες. Άλλες έχουν πορώδεις επιφάνειες και βασίζονται στην ανάπτυξη του οστού πάνω στις επιφάνειες αυτές για να σταθεροποιηθούν (η διαδικασία αυτή λέγεται βιολογική σταθεροποίηση). Οι τεχνητές αρθρώσεις έχουν διάρκεια 10-15 χρόνια ή περισσότερο. Ο χειρουργός θα επιλέξει το σχήμα και τα συστατικά της τεχνητής άρθρωσης ανάλογα με το βάρος, την ηλικία, το φύλο, το επίπεδο δραστηριότητας και τις συνοδές παθήσεις του εκάστοτε ασθενή.

Οι εξελίξεις στον τομέα της αρθρικής αντικατάστασης έχουν επιτρέψει, σε κάποιες περιπτώσεις, να γίνεται αντικατάσταση μόνο του τμήματος της άρθρωσης που έχει καταστραφεί, αφήνοντας ανέπαφο το υπόλοιπο της άρθρωσης. Η αντικατάσταση του ισχίου γίνεται επίσης με πολύ μικρότερες τομές απ’ ότι στο παρελθόν.

Για να ληφθεί η απόφαση αν χρειάζεται χειρουργική επέμβαση ένας ασθενής πρέπει να ληφθούν υπ’ όψη αρκετοί παράγοντες μεταξύ των οποίων η ηλικία του, η εργασία του, ο βαθμός της αναπηρίας, η ένταση του πόνου και ο βαθμός που η αρθρίτιδα επηρεάζει την καθημερινότητά του. Μετά το χειρουργείο και την αποκατάσταση, ο ασθενής συνήθως νιώθει λιγότερο πόνο και οίδημα και κινείται ευκολότερα.

Ποιες ειδικότητες ασχολούνται με τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας;

Η θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας συχνά απαιτεί τη συνεργασία αρκετών διαφορετικών ειδικοτήτων. Οι ειδικότητες αυτές περιλαμβάνουν:

• Παθολόγος: Συνήθως ένας παθολόγος είναι υπεύθυνος για τη θεραπεία της αρθρίτιδας. Ο παθολόγος διαχειρίζεται επίσης άλλες συνοδές νόσους και συντονίζει τους άλλους επαγγελματίες υγείας που εμπλέκονται στη θεραπεία σας.
• Ρευματολόγος: Είναι ένας γιατρός που ειδικεύεται στη θεραπεία της αρθρίτιδας και γενικότερα παθήσεων που επηρεάζουν τις αρθρώσεις, τους μύες και τα οστά.
• Ορθοπεδικός: Χειρουργοί που ειδικεύονται στη θεραπεία (χειρουργική και μη) παθήσεων των οστών ή των αρθρώσεων.
• Φυσιοθεραπευτής: Επαγγελματίας υγείας που δουλεύει με τους ασθενείς με σκοπό να βελτιώσουν τη λειτουργία των αρθρώσεων.
• Εργοθεραπευτής: Επαγγελματίας υγείας που ενημερώνει τον ασθενή πώς να προστατεύσει τις αρθρώσεις του, να μειώσει τον πόνο και να πραγματοποιήσει δραστηριότητες της καθημερινότητάς του.
• Διαιτολόγος: Επαγγελματίας υγείας που ασχολείται με τη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους.
• Φυσίατρος: Ιατρός που βοηθά τον ασθενή να επαναφέρει τη λειτουργικότητα της άρθρωσης.
• Πιστοποιημένος Βελονιστής: Επαγγελματίας υγείας που μειώνει τον πόνο και βελτιώνει τη φυσική λειτουργία εισάγοντας λεπτές βελόνες μέσα στο δέρμα σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος.
• Ψυχολόγος: Επαγγελματίας υγείας που βοηθά τον ασθενή να αντιμετωπίσει δυσκολίες στο οικογενειακό ή εργασιακό του περιβάλλον που προκύπτουν από την πάθησή του.
• Κοινωνικός Λειτουργός: Επαγγελματίας που βοηθά τους ασθενείς να αντιμετωπίσουν κοινωνικά προβλήματα που προκύπτουν από την αναπηρία, όπως ανεργία, οικονομικές δυσκολίες υγειονομική περίθαλψη στο σπίτι και άλλες ανάγκες.
• Χειροπράκτης: Επαγγελματίας υγείας που ειδικεύεται στη θεραπεία της σπονδυλικής στήλης και της λειτουργίας της.

Πρόγνωση

Η έρευνα ανοίγει νέες προοπτικές στη θεραπεία των ασθενών με οστεοαρθρίτιδα. Μία ισορροπημένη, ολοκληρωμένη προσέγγιση παραμένει το κλειδί για να παραμείνετε ενεργοί και υγιείς με τη νόσο. Οι ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα πρέπει να συνδυάζουν άσκηση, χαλάρωση, ενημέρωση και φαρμακευτική αγωγή για να επιτύχουν την βέλτιστη θεραπευτική απόκριση. Καθώς οι επιστήμονες ανακαλύπτουν συνεχώς καινούρια στοιχεία για τη νόσο, νέες θεραπείες και φάρμακα γίνονται διαθέσιμα. Αυτές οι εξελίξεις αναμένεται να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών με οστεοαρθρίτιδα και των οικογενειών τους.

Λέξεις-Κλειδιά

Ακτινογραφία με ακτίνες Χ: Μία διαδικασία κατά την οποία ακτινοβολία χαμηλής έντασης διέρχεται από το σώμα για να παράγει μία εικόνα που λέγεται ακτινογραφία. Η ακτινογραφία στην άρθρωση μπορεί να αποκαλύψει αν υπάρχει βλάβη στο χόνδρο, στο οστό ή αν υπάρχουν οστεόφυτα.

Αναστολείς του COX-2: Μία σχετικά νέα κατηγορία μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣΑΦ) που έχουν κατασκευαστεί για να ανακουφίσουν από τον πόνο και να μειώσουν τη φλεγμονή.

Αρθρικό υγρό: Ένα υγρό που εκκρίνεται από τον αρθρικό υμένα και λιπαίνει την άρθρωση διατηρώντας το χόνδρο λείο και υγιή.

Αρθρικός Θύλακος: Ένας σκληρός μεμβρανικός ασκός που συγκρατεί τα οστά και τα υπόλοιπα μέρη της άρθρωσης.

Αρθρικός υμένας: Μία λεπτή μεμβράνη στο εσωτερικό του αρθρικού θύλακου που εκκρίνει αρθρικό υγρό.

Αρθροπλαστική: Μία επέμβαση κατά την οποία αντικαθίσταται το τμήμα του χόνδρου που έχει υποστεί βλάβη χωρίς να επηρεάζονται τα υπόλοιπα μέρη της άρθρωσης.

Βιοδείκτες: Σημεία ή βιολογικές ουσίες που υποδηλώνουν αλλαγές στα οστά ή τον χόνδρο. Οι γιατροί εκτιμούν ότι μια μέρα θα μπορούν να χρησιμοποιήσουν βιοδείκτες για να διαγνώσουν την οστεοαρθρίτιδα πριν προκληθεί σοβαρή αρθρική βλάβη καθώς και για να παρακολουθήσουν την πορεία της νόσου και την ανταπόκρισή της στη θεραπεία.

Γλυκοζαμίνη: Μία ουσία που παράγεται φυσιολογικά στο σώμα, και συμβάλλει στη δημιουργία και επιδιόρθωση του χόνδρου.

Διαδερμική ηλεκτρική νευρική διέγερση (TENS): Mία τεχνική που χρησιμοποιεί μία μικρή ηλεκτρονική συσκευή για να κατευθύνει ήπιους ηλεκτρικούς παλμούς σε νευρικές απολήξεις που βρίσκονται κάτω από το δέρμα στην επώδυνη άρθρωση. Μπορεί να ανακουφίσει από τους πόνους που οφείλονται στην οστεοαρθρίτιδα. Με τη λειτουργία της μπλοκάρει τα μηνύματα πόνου στον εγκέφαλο και τροποποιεί τον τρόπο που αντιλαμβάνεται τον πόνο.

Θειική Χονδροϊτίνη: Ένα φυσικό συστατικό του αρθρικού χόνδρου που φαίνεται να αντλεί αρθρικό υγρό μέσα στο χόνδρο. Η χονδροϊτίνη συχνά χορηγείται σαν συμπληρωματική θεραπεία της γλυκοζαμίνης για τη θεραπεία της οστεοαρθρίτιδας.

Κολλαγόνο: Μια οικογένεια από ινώδεις πρωτεΐνες που αποτελούν συστατικά του χόνδρου. Τα κολλαγόνα είναι τα δομικά στοιχεία του δέρματος, των τενόντων, των οστών και άλλων συνδετικών ιστών.

Κορτικοστεροειδή: Ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ορμόνες που παράγονται φυσιολογικά στο σώμα ή τεχνητά για φαρμακευτική χρήση. Τα κορτικοστεροειδή χορηγούνται συνήθως ενέσιμα στην άρθρωση για να ανακουφίσουν από τον πόνο και να μειώσουν τη φλεγμονή.

Μαγνητική τομογραφία (MRI): Μία εξέταση που παρέχει ηλεκτρονικές απεικονίσεις υψηλής ευκρίνειας διαφόρων ιστών του σώματος.

Μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα (ΜΣΑΦ): Μία οικογένεια φαρμάκων που χορηγούνται με συνταγή ή χωρίς και ανακουφίζουν από τον πόνο και τη φλεγμονή. Παραδείγματα ΜΣΑΦ είναι η ιβουπροφένη και η κετοπροφένη.

Μύες: Ένα σύνολο ειδικών κυττάρων που, όταν δεχτούν ένα νευρικό ερέθισμα, χαλαρώνουν ή συστέλλονται για να παράγουν κίνηση.

Οστεοαρθρίτιδα: Η πλέον κοινή μορφή αρθρίτιδας. Χαρακτηρίζεται από την καταστροφή του αρθρικού χόνδρου που προκαλεί πόνο, ακαμψία και αναπηρία.

Οστεοτομία: Μία επέμβαση που περιλαμβάνει την τομή και επαναπροσαρμογή των οστών, με σκοπό να μετατοπιστεί το βάρος από μία κατεστραμμένη και επώδυνη επιφάνεια των οστών σε μία υγιέστερη.

Οστεόφυτα: Μικρές οστικές εκβλαστήσεις που εμφανίζονται στις παρυφές μίας άρθρωσης που πάσχει από οστεοαρθρίτιδα.

Ρευματοειδής αρθρίτιδα: Μία μορφή αρθρίτιδας στην οποία το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στους ιστούς των αρθρώσεων και προκαλεί με πόνο, φλεγμονή και τελικά αρθρική βλάβη και δυσμορφία. Συνήθως εμφανίζεται σε μικρότερη ηλικία απ’ ότι η οστεοαρθρίτιδα και προκαλεί οίδημα και ερυθρότητα στις αρθρώσεις. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα μπορεί ακόμη να επηρεάσει το δέρμα, τους πνεύμονες, τους οφθαλμούς και τα αιμοφόρα αγγεία.

Σύνδεσμοι: Ισχυρά τμήματα συνδετικού ιστού που συνδέουν τα οστά μεταξύ τους, παρέχοντας σταθερότητα.

Τένοντες: Σκληρές, ινώδεις χορδές που συνδέουν τους μύες με τα οστά.

Υαλουρονικό Οξύ: Μία ουσία που ευθύνεται για την ολισθηρότητα του αρθρικού υγρού και μπορεί να είναι μειωμένη στους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα. Σε κάποιους ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα στα γόνατα, τα ενέσιμα υποκατάστατα του υαλουρονικού οξέος αυξάνουν την ολισθηρότητα, μειώνουν τον πόνο και βελτιώνουν την κινητικότητα της άρθρωσης.

Χόνδρος: Ένας σκληρός και ολισθηρός ιστός που καλύπτει την αρθρική επιφάνεια κάθε οστού. Η καταστροφή του αρθρικού χόνδρου είναι το κύριο χαρακτηριστικό της οστεοαρθρίτιδας.

Φωτογραφία: T Leish

Τι είναι η αντιδραστική αρθρίτιδα;

Η αντιδραστική αρθρίτιδα είναι μία μορφή αρθρίτιδας, ή αρθρικής φλεγμονής, που συμβαίνει σαν «αντίδραση» σε μια λοίμωξη σε κάποιο άλλο σημείο του σώματος. Η φλεγμονή είναι μία τυπική αντίδραση των ιστών σε τραυματισμό ή ασθένεια και χαρακτηρίζεται από οίδημα, ερυθρότητα, θερμότητα και πόνο. Εκτός από τη φλεγμονή των αρθρώσεων, η αντιδραστική αρθρίτιδα σχετίζεται με άλλα δύο συμπτώματα: ερυθρότητα και φλεγμονή των οφθαλμών (φλόγωση της μεμβράνης των βλεφάρων) και φλεγμονή του ουροποιητικού συστήματος (ουρηθρίτιδα). Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν κατά μόνας, μαζί ή καθόλου.

Η αντιδραστική αρθρίτιδα είναι ένα είδος «σπονδυλοαρθρίτιδας» μίας ομάδας διαταραχών που μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή σε όλο το σώμα και ειδικά στη σπονδυλική στήλη. (Παραδείγματα άλλων διαταραχών αυτής της ομάδας είναι η ψωριασική αρθρίτιδα, η αγκυλοποιητική σπονδυλίτιδα και ένα είδος αρθρίτιδας που συνοδεύει κάποιες φορές τη φλεγμονώδη νόσο του εντέρου.

Σε πολλούς ασθενείς, η αντιδραστική αρθρίτιδα ενεργοποιείται από μία λοίμωξη της ουροδόχου κύστης, της ουρήθρας, ή, στις γυναίκες, του κόλπου που συχνά μεταδίδεται μέσω της σεξουαλικής επαφής. Αυτή η μορφή της νόσου κάποιες φορές ονομάζεται αντιδραστική αρθρίτιδα του ουροποιογεννητικού ή του ουρογεννητικού. Μία άλλη μορφή αντιδραστικής αρθρίτιδας προκαλείται από μία λοίμωξη του γαστρεντερικού σωλήνα που οφείλεται στην κατανάλωση τροφής μολυσμένης με βακτήρια. Αυτή η μορφή αρθρίτιδας ονομάζεται εντερική ή γαστρεντερική αντιδραστική αρθρίτιδα.

Τα συμπτώματα της αντιδραστικής αρθρίτιδας συνήθως διαρκούν μερικούς μήνες, αν και τα συμπτώματα μπορεί να επιστρέψουν ή να εξελιχθούν σε χρόνια νόσο σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών.

Τι προκαλεί την αντιδραστική αρθρίτιδα;

Η αντιδραστική αρθρίτιδα συνήθως ξεκινά μέσα σε 2-4 εβδομάδες μετά την λοίμωξη. Το βακτήριο που συνδέεται συχνότερα με την αντιδραστική αρθρίτιδα είναι η Chlamydia trachomatis, κοινώς γνωστή ως χλαμύδια. Συνήθως μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή. Πρόσφατα στοιχεία έχουν δείξει ότι οι λοιμώξεις με Chlamydia Pneumoniae μπορούν επίσης να προκαλέσουν αντιδραστική αρθρίτιδα.

Οι λοιμώξεις του γαστρεντερικού σωλήνα που μπορεί να προκαλέσουν αντιδραστική αρθρίτιδα περιλαμβάνουν τη λοίμωξη από Salmonella, Shigella, Yersinia και Campylobacter. Οι ασθενείς μπορεί να μολυνθούν από αυτά τα βακτήρια μετά από κατανάλωση τροφίμων που δεν έχουν παρασκευαστεί σωστά, όπως για παράδειγμα κρέατα που δεν έχουν διατηρηθεί στην κατάλληλη θερμοκρασία.

Οι γιατροί δεν γνωρίζουν ακριβώς γιατί κάποιοι άνθρωποι που εκτίθενται σε αυτά τα βακτήρια εμφανίζουν αντιδραστική αρθρίτιδα ενώ άλλοι όχι, αλλά έχουν εντοπίσει ένα γενετικό παράγοντα, το ανθρώπινο αντιγόνο των λευκοκυττάρων (HLA) B27, το οποίο αυξάνει τις πιθανότητες ενός ατόμου να αναπτύξει αντιδραστική αρθρίτιδα. Ωστόσο το γεγονός ότι κάποιος είναι φορέας του γονιδίου HLA B27 δεν σημαίνει ότι απαραίτητα θα εμφανίσει αντιδραστική αρθρίτιδα.

Η αντιδραστική αρθρίτιδα είναι μεταδοτική;

Η αντιδραστική αρθρίτιδα δεν είναι μεταδοτική. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο με αυτή τη διαταραχή δεν μπορεί να μεταδώσει την αρθρίτιδα σε κάποιον άλλο. Ωστόσο, τα βακτήρια που μπορούν να «ενεργοποιήσουν» την αντιδραστική αρθρίτιδα είναι μεταδοτικά.

Ποιος μπορεί να νοσήσει από Αντιδραστική Αρθρίτιδα;

Γενικά, οι νεαροί ενήλικες άντρες είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν αντιδραστική αρθρίτιδα. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι, αν και οι άνδρες έχουν 9 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να εμφανίσουν αντιδραστική αρθρίτιδα που προκαλείται από σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις, οι γυναίκες και οι άνδρες είναι εξίσου πιθανό να παρουσιάσουν αντιδραστική αρθρίτιδα ως αποτέλεσμα τροφιμογενών λοιμώξεων. Οι γυναίκες με αντιδραστική αρθρίτιδα συχνά παρουσιάζουν ηπιότερα συμπτώματα σε σχέση με τους άνδρες.

Τι συμπτώματα έχει η Αντιδραστική Αρθρίτιδα;

Η αντιδραστική αρθρίτιδα συνήθως εμφανίζεται με φλεγμονή του ουρογεννητικού συστήματος, των αρθρώσεων και των οφθαλμών. Λιγότερο κοινά συμπτώματα είναι τα στοματικά έλκη και τα εξανθήματα του δέρματος. Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να είναι τόσο ήπια που οι ασθενείς δεν τα παρατηρούν καν. Συνήθως έρχονται και φεύγουν σε μία περίοδο αρκετών εβδομάδων και μηνών.

Συμπτώματα στις Αρθρώσεις

Η αντιδραστική αρθρίτιδα συνήθως περιλαμβάνει πόνο και οίδημα στα γόνατα, τους αστραγάλους και τα πόδια. Οι καρποί, τα δάχτυλα και οι άλλες αρθρώσεις επηρεάζονται λιγότερο συχνά. Οι ασθενείς που πάσχουν από αντιδραστική αρθρίτιδα αναπτύσσουν συνήθως φλεγμονή των τενόντων (τενοντίτιδα) ή φλεγμονή σε περιοχές όπου ο τένοντας προσκολλάται στο οστό (ενθεσίτιδα). Σε αρκετούς ασθενείς με αντιδραστική αρθρίτιδα αυτό προκαλεί πόνο στη φτέρνα ή ερεθισμό του Αχιλλείου τένοντα στο πίσω μέρος του αστραγάλου. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να αναπτυχθεί επίσης και άκανθας πτέρνας, δηλαδή οστεώδεις αυξήσεις στη φτέρνα που μπορεί να προκαλέσουν χρόνιο πόνο στα πόδια. Περίπου οι μισοί ασθενείς με αντιδραστική αρθρίτιδα αναφέρουν επίσης πόνο στους γλουτούς ή χαμηλά στην πλάτη.

Η αντιδραστική αρθρίτιδα μπορεί επίσης να προκαλέσει σπονδυλίτιδα (φλεγμονή των σπονδύλων) ή ιερολαγονίτιδα (φλεγμονή των αρθρώσεων στο κάτω μέρος της πλάτης που συνδέουν την τη σπονδυλική στήλη με την πύελο). Οι ασθενείς με αντιδραστική αρθρίτιδα που φέρουν το HLA B27 γονίδιο έχουν αυξημένες πιθανότητες να εμφανίσουν σπονδυλίτιδα και/ή ιερολαγονίτιδα.

Οφθαλμικές Εκδηλώσεις

Το 50% περίπου των ασθενών με αντιδραστική αρθρίτιδα εμφανίζει και επιπεφυκίτιδα, μια φλεγμονή του βλεννογόνου που καλύπτει το βολβό του ματιού και το βλέφαρο. Σε κάποιους ασθενείς εμφανίζεται και ραγοειδίτιδα, μία φλεγμονή του εσωτερικού του οφθαλμού. Η επιπεφυκίτιδα και η ραγοειδίτιδα μπορούν να προκαλέσουν ερυθρότητα, πόνο και ερεθισμό των οφθαλμών καθώς και θολή όραση. Τα οφθαλμικά συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται νωρίς στην αντιδραστική αρθρίτιδα και συνήθως έρχονται και φεύγουν.

Πώς διαγιγνώσκεται η αντιδραστική αρθρίτιδα;

Ορισμένες φορές είναι δύσκολο να τεθεί η διάγνωση της αντιδραστικής αρθρίτιδας επειδή δεν υπάρχει κάποια εργαστηριακή εξέταση ειδικά για αυτήν. Ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί εξέταση αίματος για να ανιχνεύσει τον γενετικό παράγοντα HLA B27, ακόμα όμως και αν βγει θετική, η παρουσία του HLA B27 δεν επιβεβαιώνει τη διάγνωση της νόσου.

Στην αρχή της εξέτασης, ο γιατρός πιθανότατα θα λάβει ένα ολοκληρωμένο ιατρικό ιστορικό, θα σημειώσει τα παρόντα συμπτώματα καθώς και οποιαδήποτε προηγούμενα ιατρικά προβλήματα ή λοιμώξεις. Πριν την επίσκεψη του ασθενή στο γιατρό είναι χρήσιμο να έχει καταγράψει τα συμπτώματα, πότε συμβαίνουν καθώς και πόσο διαρκούν. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αναφερθούν οποιαδήποτε συμπτώματα ομοιάζουν γρίπη, όπως πυρετός, έμετος ή διάρροια, επειδή αποτελούν δείκτες μίας βακτηριακής λοίμωξης.

Ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί διάφορες άλλες εξετάσεις αίματος εκτός της εξέτασης για HLA B27 για να αποκλείσει άλλες νόσους και να θέσει τη διάγνωση της αντιδραστικής αρθρίτιδας. Για παράδειγμα, ο γιατρός μπορεί να χρειαστεί εξέταση ρευματοειδή παράγοντα ή αντιπυρηνικών αντισωμάτων. Οι περισσότεροι ασθενείς με αντιδραστική αρθρίτιδα θα έχουν αρνητικές αυτές τις εξετάσεις. Αν κάποιος ασθενής έχει θετική μία από αυτές τις εξετάσεις, τότε το πιθανότερο είναι ότι πάσχει από μία άλλη μορφή αρθρίτιδας (όπως ρευματοειδή αρθρίτιδα) ή κάποια ρευματική νόσο (όπως Λύκο). Οι γιατροί μπορεί να ζητήσουν και εξετάσεις αίματος για να προσδιορίσουν την ταχύτητα καθίζησης ερυθρών (ΤΚΕ), που είναι η ταχύτητα με την οποία τα ερυθρά αιμοσφαίρια εγκαθίστανται στον πυθμένα του δοκιμαστικού σωλήνα. Μία υψηλή τιμή ΤΚΕ συνήθως υποδεικνύει φλεγμονή σε κάποιο σημείο του σώματος. Συνήθως, οι ασθενείς με ρευματικές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης και της αντιδραστικής αρθρίτιδας, έχουν αυξημένη ΤΚΕ.

Ο γιατρός μπορεί επίσης να κάνει εξετάσεις για λοιμώξεις που σχετίζονται με την αντιδραστική αρθρίτιδα. Οι ασθενείς συνήθως ελέγχονται για λοίμωξη από χλαμύδια καθώς έρευνες έχουν δείξει ότι η πρώιμη θεραπεία της αντιδραστικής αρθρίτιδας που έχει προκληθεί από χλαμύδια, επιβραδύνει την πορεία της νόσου. Ο γιατρός μπορεί επίσης να ελέγξει για βακτηριακές λοιμώξεις σε δείγματα κυττάρων που προέρχονται από το λαιμό του ασθενούς όπως και από την ουρήθρα στους άντρες ή τη μήτρα στις γυναίκες. Εξετάσεις ούρων και κοπράνων μπορεί επίσης να χρειαστούν. Τέλος, μπορεί να χρειαστεί εξέταση αρθρικού υγρού προκειμένου να αποκλειστεί κάποια λοίμωξη των αρθρώσεων.

Οι γιατροί κάποιες φορές μπορεί να χρειαστούν ακτινογραφία για να διαγνώσουν την αντιδραστική αρθρίτιδα ή να αποκλείσουν άλλες αιτίες αρθρίτιδας.  Η ακτινογραφία μπορεί να ανιχνεύσει κάποια από τα συμπτώματα της αντιδραστικής αρθρίτιδας όπως τη σπονδυλίτιδα, ιερολαγονίτιδα, οίδημα των μαλακών ιστών, βλάβη του χόνδρου ή του οστού γύρω από την άρθρωση καθώς και εναποθέσεις ασβεστίου  στο σημείο που ο τένοντας συνδέεται με το οστό.

Ποιες ειδικότητες ασχολούνται με την Αντιδραστική Αρθρίτιδα;

Ένας ασθενής με αντιδραστική αρθρίτιδα πιθανώς να χρειαστεί να επισκεφθεί γιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων καθώς η νόσος επηρεάζει διάφορα μέρη του σώματος. Ωστόσο, ενδείκνυται ένας γιατρός, συνήθως ρευματολόγος, να συντονίζει το θεραπευτικό πλάνο. Ο γιατρός αυτός θα παρακολουθεί την πορεία της θεραπείας και θα αντιμετωπίζει πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες από τα φάρμακα που παίρνει ο ασθενής. Οι ακόλουθες ειδικότητες ασχολούνται με τη θεραπεία ειδικών μερών του σώματος που μπορεί να προσβάλλονται:

• Οφθαλμίατρος, ο οποίος θα ασχοληθεί με τη θεραπεία των οφθαλμών
• Γυναικολόγος, ο οποίος θα αντιμετωπίσει τα συμπτώματα από τα γεννητικά όργανα στις γυναίκες
• Ουρολόγος, ο οποίος αντιμετωπίζει συμπτώματα των γεννητικών οργάνων σε άντρες και γυναίκες
• Δερματολόγος, ο οποίος αντιμετωπίζει συμπτώματα από το δέρμα
• Ορθοπεδικός, ο οποίος θα πραγματοποιήσει χειρουργική επέμβαση σε περιπτώσεις σοβαρής αρθρικής βλάβης
• Φυσίατρος, ο οποίος θα εποπτεύσει διάφορα σχήματα άσκησης

Πώς θεραπεύεται η Αντιδραστική Αρθρίτιδα;

Αν και δεν υπάρχει κάποια θεραπεία για την αντιδραστική αρθρίτιδα, κάποια φάρμακα βοηθούν στον περιορισμό των συμπτωμάτων της νόσου.

Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη Φάρμακα (ΜΣΑΦ)

Η Ασπιρίνη, η Ιβουπροφαίνη και η Ναπροξένη είναι παραδείγματα ΜΣΑΦ. Συχνά είναι και το πρώτο είδος φαρμάκου που χορηγείται. Όλα τα ΜΣΑΦ λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο αναστέλλοντας κάποιες ουσίες που ονομάζονται προσταγλανδίνες και που συμβάλλουν στην πρόκληση φλεγμονής και πόνου. Ωστόσο κάθε ΜΣΑΦ είναι μία διαφορετική ουσία και επιδρά στο σώμα με διαφορετικό τρόπο.

Κάποια ΜΣΑΦ χορηγούνται χωρίς συνταγή ενώ κάποια άλλα, μεταξύ των οποίων και μία κατηγορία που ονομάζεται αναστολείς του COX-2, χορηγούνται μόνο με συνταγή γιατρού. Τα ΜΣΑΦ μπορεί να έχουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, και για άγνωστους λόγους, κάποιοι ασθενείς ανταποκρίνονται καλύτερα σε ένα ΜΣΑΦ παρά σε ένα άλλο. Οποιοσδήποτε παίρνει ΜΣΑΦ πρέπει να παρακολουθείται από γιατρό.

Ενέσιμα Κορτικοστεροειδή

Για ασθενείς με σοβαρή αρθρική φλεγμονή, τα ενέσιμα κορτικοστεροειδή απ’ ευθείας στην άρθρωση μπορεί να μειώσουν την φλεγμονή. Οι γιατροί συνήθως χορηγούν αυτά τα ενέσιμα μόνο αφού έχουν προσπαθήσει ανεπιτυχώς να αντιμετωπίσουν την αρθρίτιδα με ΜΣΑΦ.

Τοπικά Κορτικοστεροειδή

Αυτά τα κορτικοστεροειδή βγαίνουν σε μορφή κρέμας ή λοσιόν και μπορούν να εφαρμοστούν απ’ ευθείας στις δερματικές βλάβες, όπως για παράδειγμα σε έλκη που συνδέονται με την αντιδραστική αρθρίτιδα. Τα τοπικά κορτικοστεροειδή μειώνουν τη φλεγμονή και βοηθούν την επούλωση.

Αντιβιοτικά

Ο γιατρός μπορεί να χορηγήσει αντιβιοτικά για να καταπολεμήσει την βακτηριακή λοίμωξη που προκάλεσε την αντιδραστική αρθρίτιδα. Το αντιβιοτικό που θα χορηγηθεί εξαρτάται από το είδος της βακτηριακής λοίμωξης. Είναι σημαντικό ο ασθενής να ακολουθήσει επακριβώς τις οδηγίες του γιατρού αλλιώς η λοίμωξη μπορεί να επιμείνει.

Ανοσοκατασταλτικά Φάρμακα

Σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών με αντιδραστική αρθρίτιδα τα συμπτώματα είναι πολύ βαριά και δεν περιορίζονται με κάποιο από τα παραπάνω φάρμακα. Σε αυτούς τους ασθενείς, μπορεί να έχουν αποτέλεσμα φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα όπως η σουλφασαλαζίνη ή η μεθοτρεξάτη.

Φυσική Άσκηση

Η φυσική άσκηση, όταν εισάγεται σταδιακά, μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της αρθρικής λειτουργίας. Συγκεκριμένα οι ασκήσεις ενδυνάμωσης και οι ασκήσεις εύρους κίνησης έχουν καλά αποτελέσματα. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης αναπτύσσουν τους μύες γύρω από την άρθρωση για να την υποστηρίξουν καλύτερα. Οι ασκήσεις τάσης των μυών που δεν περιλαμβάνουν κίνηση των αρθρώσεων μπορεί να εκτελεστούν ακόμα κι αν ο ασθενής έχει φλεγμονή και πόνο. Οι ασκήσεις εύρους κίνησης βελτιώνουν την κινητικότητα και την ελαστικότητα και μειώνουν την ακαμψία στην πληγείσα άρθρωση. Για τους ασθενείς με πόνο στη σπονδυλική στήλη ή φλεγμονή, οι ασκήσεις έκτασης της πλάτης μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για την πρόληψη της μακροχρόνιας αναπηρίας. Η άσκηση στο νερό μπορεί να είναι επίσης χρήσιμη. Πριν ο ασθενής ξεκινήσει κάποιο πρόγραμμα άσκησης, πρέπει να συμβουλευτεί το γιατρό του για να προτείνει τις κατάλληλες ασκήσεις.

Ποια είναι η πρόγνωση για τους ασθενείς με Αντιδραστική Αρθρίτιδα;

Οι περισσότεροι ασθενείς με αντιδραστική αρθρίτιδα θεραπεύονται τελείως από την αρχική έξαρση συμπτωμάτων και μπορούν να επιστρέψουν στις καθημερινές τους δραστηριότητες λίγους μήνες μετά την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων. Σε άλλες περιπτώσεις τα συμπτώματα μπορεί να έχουν διάρκεια μέχρι και ένα χρόνο, αν και σ’ αυτές τις περιπτώσεις τα συμπτώματα είναι συνήθως ήπια και δεν παρεμποδίζουν τις καθημερινές δραστηριότητες. Κάποιοι ασθενείς με αντιδραστική αρθρίτιδα μπορεί να παρουσιάσουν χρόνια αρθρίτιδα, που συνήθως είναι ήπια. Έρευνες έχουν δείξει ότι ένα 15-50% των ασθενών θα εμφανίσει συμπτώματα ξανά κάποια στιγμή στο μέλλον. Πιθανολογείται ότι αυτές οι υποτροπές μπορεί να οφείλονται σε νέα λοίμωξη. Ο πόνος στην πλάτη και η αρθρίτιδα είναι τα συμπτώματα που επανεμφανίζονται συχνότερα. Λίγοι ασθενείς θα έχουν χρόνια, βαριά αρθρίτιδα που είναι δύσκολο να περιοριστεί με τη θεραπεία και μπορεί να προκαλέσει αρθρική βλάβη.

Τι ερευνάται για την Αντιδραστική Αρθρίτιδα;

Οι ερευνητές συνεχίζουν να αναζητούν τα αίτια της αντιδραστικής αρθρίτιδας καθώς και θεραπείες για τη νόσο. Για παράδειγμα:

• Ερευνάται η συσχέτιση μεταξύ λοίμωξης και αντιδραστικής αρθρίτιδας. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί μία λοίμωξη προκαλεί αρθρίτιδα σε κάποιους ασθενείς ενώ σε κάποιους άλλους όχι. Ερευνάται επίσης γιατί οι ασθενείς με τον γενετικό παράγοντα HLA B27 διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από άλλους.
• Ερευνητές ασχολούνται επίσης με την ανάπτυξη μεθόδων για την ανίχνευση στο σώμα των βακτηρίων που προκαλούν τη λοίμωξη. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι όταν τα βακτήρια εισέλθουν στον οργανισμό, μεταφέρονται στις αρθρώσεις, όπου παραμένουν σε μικρές ποσότητες για μεγάλη χρονική διάρκεια.
• Δοκιμάζεται ακόμη ένας συνδυασμός φαρμάκων για την αντιδραστική αρθρίτιδα. Συγκεκριμένα, οι ερευνητές δοκιμάζουν τη χρήση αντιβιοτικών σε συνδυασμό με αναστολείς του TNF και άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, όπως η μεθοτρεξάτη και η σουλφασαλαζίνη.

Λέξεις-Κλειδιά

Αντισώματα: Ειδικές πρωτεΐνες που παράγονται από το ανοσοποιητικό σύστημα και βοηθούν στην αναγνώριση και αντιμετώπιση λοιμογόνων παραγόντων, όπως βακτήρια, ιούς και άλλους μικροοργανισμούς που εισβάλλουν στο σώμα.

Αντιπυρηνικά αντισώματα: Αντισώματα που βρίσκονται στην κυκλοφορία του αίματος ασθενών με νόσους του συνδετικού ιστού ή άλλα αυτοάνοσα νοσήματα.

Αρθρίτιδα: Κυριολεκτικά σημαίνει αρθρική φλεγμονή. Είναι ένας γενικός όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή παραπάνω από 100 παθήσεων που ονομάζονται ρευματικές νόσοι. Αυτές οι νόσοι επηρεάζουν όχι μόνο τις αρθρώσεις αλλά και άλλα μέρη του σώματος, όπως οι μύες, οι τένοντες και οι σύνδεσμοι καθώς και κάποια εσωτερικά όργανα.

Κορτικοστεροειδή: Ισχυρές αντιφλεγμονώδεις ορμόνες που παράγονται φυσιολογικά στο σώμα ή συνθετικά και χρησιμοποιούνται σαν φάρμακα. Λέγονται και γλυκοκορτικοειδή. Το συχνότερα συνταγογραφούμενο φάρμακο αυτής της κατηγορίας είναι η πρεδνιζόνη.

Ταχύτητα καθίζησης ερυθρών: Αναφέρεται και σαν ΤΚΕ. Μία εξέταση αίματος που υποδεικνύει την παρουσία φλεγμονής υπολογίζοντας την ταχύτητα με την οποία τα ερυθρά αιμοσφαίρια κατακάθονται στον πάτο του δοκιμαστικού σωλήνα.

HLA B27: Ανθρώπινο αντιγόνο λευκοκυττάρων 27. Ένας γενετικός δείκτης που συχνά – αλλά όχι πάντα – ανευρίσκεται στο αίμα ασθενών που πάσχουν από κάποιες συγκεκριμένες μορφές αρθρίτιδας, όπως η αντιδραστική αρθρίτιδα και η αγκυλωτική σπονδυλίτιδα.

Ανοσοποιητικό σύστημα: Το σύστημα που προστατεύει το σώμα από λοιμώξεις.

Εύρος κίνησης: Ένα μέτρο του εύρους που μπορεί να κινηθεί μία άρθρωση στα πλαίσια της φυσιολογικής της κινητικότητας.

Η αγγειίτιδα είναι μια πάθηση που αφορά φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία. Η πάθηση εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σας σύστημα επιτίθεται στα αιμοφόρα αγγεία σας κατά λάθος. Αυτό μπορεί να συμβεί ως αποτέλεσμα μιας μόλυνσης, ενός φαρμάκου, ή μίας άλλης ασθένειας ή νόσου. Η “φλεγμονή” αναφέρεται στην αντίδραση του οργανισμού σε κάποιον τραυματισμό, και εν προκειμένω στα αιμοφόρα αγγεία. Συνήθως η φλεγμονή εκδηλώνεται με πόνο, ερυθρότητα, θερμότητα, οίδημα και απώλεια λειτουργίας των προσβεβλημένων ιστών. Η φλεγμονή στην αγγειίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρά προβλήματα. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από το ποια αιμοφόρα αγγεία, όργανα ή άλλα συστήματα του σώματος επηρεάζονται.

Γενικά για την Αγγειίτιδα

Η αγγειίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε αιμοφόρο αγγείο του σώματος (αρτηρίες, φλέβες ή τριχοειδή αγγεία). Οι αρτηρίες μεταφέρουν το αίμα από την καρδιά στα υπόλοιπα όργανα. Οι φλέβες μεταφέρουν το αίμα από τα όργανα και τα άκρα πίσω στην καρδιά. Τα τριχοειδή αγγεία συνδέουν τις μικρές αρτηρίες και φλέβες. Αν ένα αιμοφόρο αγγείο φλεγμαίνει μπορεί να στενωθεί ή και να κλείσει τελείως. Αυτό περιορίζει ή εμποδίζει τη ροή του αίματος από το αγγείο. Σπάνια, το αιμοφόρο αγγείο θα τεντωθεί και θα εξασθενήσει, με αποτέλεσμα να διογκωθεί. Αυτή η προεξοχή είναι γνωστή ως ανεύρυσμα. Η διάσπαση της ροής του αίματος που προκαλείται από τη φλεγμονή μπορεί να προκαλέσει βλάβες σε διάφορα όργανα του σώματος. Τα συμπτώματα εξαρτώνται από τα όργανα που έχουν πάθει βλάβη και την έκταση των βλαβών. Τυπικά συμπτώματα της φλεγμονής, όπως πυρετός και πόνοι, είναι κοινά μεταξύ ανθρώπων που πάσχουν από αγγειίτιδα.

Πρόγνωση

Υπάρχουν πολλοί τύποι αγγειίτιδας, αλλά γενικά η πάθηση είναι σπάνια. Αν έχετε αγγειίτιδα η πρόγνωση εξαρτάται από:

• Τον τύπο της αγγειίτιδας που έχετε
• Ποια όργανα επηρεάζονται
• Πόσο γρήγορα χειροτερεύει η κατάσταση
• Τη βαρύτητα της νόσου

Η θεραπεία συχνά έχει καλά αποτελέσματα αν ξεκινήσει νωρίς. Σε κάποιες περιπτώσεις, η αγγειίτιδα μπορεί να πέσει σε ύφεση. “Ύφεση” σημαίνει ότι η νόσος δεν είναι ενεργή, αλλά μπορεί να επανέλθει ή να αναδυθεί στο μέλλον. Κάποιες φορές η αγγειίτιδα είναι χρόνια, και δεν πέφτει ποτέ σε ύφεση. Μακροχρόνια φαρμακευτική θεραπεία συνήθως μπορεί να περιορίσει τα συμπτώματα της χρόνιας αγγειίτιδας. Σπάνια, η αγγειίτιδα δεν ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναπηρία ή ακόμη και θάνατο. Πολλά είναι ακόμα άγνωστα για τις αγγειίτιδες. Ωστόσο, οι ερευνητές συνεχίζουν να μαθαίνουν όλο και περισσότερα για τη νόσο και τα διάφορα είδη, τα αίτια και τις θεραπείες της.

Είδη Αγγειίτιδας

Υπάρχουν πολλοί τύποι αγγειίτιδας. Όλοι οι τύποι όμως περιλαμβάνουν φλεγμονές των αιμοφόρων αγγείων. Ωστόσο, οι περισσότεροι τύποι διαφέρουν ως προς το ποιο αγγείο επηρεάζουν και ποια όργανα εμπλέκονται. Οι τύποι της αγγειίτιδας συχνά ταξινομούνται με βάση το μέγεθος των αιμοφόρων αγγείων που επηρεάζουν.

Αγγειίτιδες Μεγαλύτερων Αγγείων

Αυτοί οι τύποι αγγειίτιδας συνήθως επηρεάζουν τα μεγαλύτερα αγγεία του σώματος

Νόσος του Behçet

Η Νόσος του Behçet μπορεί να προκαλέσει υποτροπιάζοντα, επώδυνα έλκη (πληγές) στο στόμα, έλκη στα γεννητικά όργανα, δερματικές βλάβες ομοιάζουσες με ακμή και φλεγμονή στους οφθαλμούς που ονομάζεται ραγοειδίτιδα. Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα σε άτομα ηλικίας 20 έως 40 ετών. Συνήθως εμφανίζεται σε άνδρες μπορεί όμως να εμφανιστεί και σε γυναίκες. Η νόσος του Behçet είναι πιο συχνή σε άτομα που κατάγονται από τη Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την Άπω Ανατολή αν και σπάνια εμφανίζεται και σε Μαύρους. Ερευνητές πιστεύουν ότι ένα γονίδιο που λέγεται HLAB51 μπορεί να παίζει ρόλο στη Νόσο του Behçet. Ωστόσο όλοι οι φορείς του γονιδίου δεν εμφανίζουν τη νόσο.

Σύνδρομο Cogan

Το σύνδρομο Cogan μπορεί να εμφανιστεί σε ανθρώπους που έχουν μια συστηματική αγγειίτιδα που επηρεάζει τα μεγάλα αιμοφόρα αγγεία, κυρίως την αορτή και την αορτική βαλβίδα. Η αορτή είναι η κύρια αρτηρία που μεταφέρει αίμα πλούσιο σε οξυγόνο από την καρδιά στο σώμα. Μια συστηματική αγγειίτιδα είναι ένα είδος αγγειίτιδας που επηρεάζει το σώμα ολικά. Το σύνδρομο Cogan μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονή των ματιών που ονομάζεται διάμεση κερατίτιδα. Το σύνδρομο μπορεί επίσης να επηρεάσει την ακοή προκαλώντας κώφωση.

Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα

Η Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα συνήθως επηρεάζει την κροταφική αρτηρία, μία αρτηρία στα πλάγια της κεφαλής. Αυτή η πάθηση καλείται κροταφική αρτηρίτιδα. Τα συμπτώματα αυτής της νόσου περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, ευαισθησία στο τριχωτό της κεφαλής, πόνο στη γνάθο, θόλωση της όρασης, διπλωπία και οξεία (αιφνίδια) απώλεια της όρασης. Η Γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα είναι η πιό κοινή μορφή αγγειίτιδας σε ενήλικες ηλικίας άνω την 50 ετών. Συνηθέστερα εμφανίζεται σε άτομα Σκανδιναβικής καταγωγής, αλλά μπορεί να επηρεάσει άτομα κάθε φυλής.

Ρευματική πολυμυαλγία

Η Ρευματική Πολυμυαλγία ή PMR, επηρεάζει συνήθως τις μεγάλες αρθρώσεις του σώματος, όπως οι ώμοι και το ισχίο. Η PMR συνήθως προκαλεί δυσκαμψία και πόνο στους μυς του λαιμού, των ώμων, της πλάτης, των ισχίων και των μηρών. Η PMR εμφανίζεται συνήθως μόνη της, αλλά ένα 10-20% των ανθρώπων που που έχουν PMR εμφανίζουν επίσης γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα. Επίσης περίπου οι μισοί από τους ασθενείς που πάσχουν από γιγαντοκυτταρική αρτηρίτιδα μπορεί να εμφανίσουν PMR.

Αρτηρίτιδα Takayasu

H Αρτηρίτιδα Takayasu επηρεάζει μεσαίου και μεγάλου μεγέθους αρτηρίες, ιδιαίτερα την αορτή και τους κλάδους της. Η πάθηση κάποιες φορές ονομάζεται και σύνδρομο του αορτικού τόξου. Αν και είναι σπάνια νόσος, η Αρτηρίτιδα Takayasu εμφανίζεται κυρίως σε έφηβες και νεαρές γυναίκες. Είναι πιο συχνή σε Ασιάτες αλλά μπορεί να εμφανιζτεί σε οποιαδήποτε φυλή. Η Αρτηρίτιδα Takayasu είναι μία συστηματική ασθένεια. Μία συστηματική νόσος είναι αυτή που επηρεάζει κάποιον συνολικά. Τα συμπτώματα της Αρτηρίτιδας Takayasu μπορεί να περιλαμβάνουν κόπωση και αίσθημα αδιαθεσίας, πυρετό, νυχτερινή εφίδρωση, ευαισθησία στις αρθρώσεις, απώλεια της όρεξης και απώλεια βάρους. Αυτά τα σημεία συνήθως εμφανίζονται πριν την εμφάνιση άλλων συμπτωμάτων που μας προδιαθέτουν για αρτηρίτιδα.

Αγγειίτιδες Μεσαίου Μεγέθους Αγγείων

Αυτοί οι τύποι αγγειίτιδας συνήθως επηρεάζουν τα μεσαίου μεγέθους αγγεία του σώματος

Νόσος του Buerger

Η Νόσος του Buerger γνωστή και ως αποφρακτική θρομβοαγγειίτιδα, συνήθως επηρεάζει τη ροή του αίματος στα χέρια και τα πόδια. Τα αιμοφόρα αγγεία στα χέρια και τα πόδια στενεύουν ή κλείνουν εντελώς. Αποτέλεσμα αυτού είναι ότι λιγότερο αίμα ρέει στους προσβεβλημένους ιστούς, που μπορεί να προκαλέσει πόνο και βλάβη των ιστών. Σπάνια, η Νόσος του Buerger μπορεί να επηρεάσει επίσης τα αιμοφόρα αγγεία του εγκεφάλου, της κοιλίας και της καρδιάς. Η νόσος επηρεάζει συνήθως άνδρες ηλικίας 20 έως 40 ετών με καταγωγή από την Ασία ή την Ανατολική Ευρώπη. Η ασθένεια εμφανίζεται πολύ συχνά σε καπνιστές. Τα συμπτώματα της νόσου περιλαμβάνουν πόνο στις γάμπες και τα πόδια κατά το περπάτημα ή πόνο στους πήχεις και τα χέρια κατά την κίνηση. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν θρόμβους στις επιπολείς φλέβες των άκρων και Φαινόμενο Raynaud. Στις βαριές περιπτώσεις της νόσου, μπορεί να δημιουργηθούν έλκη στα δάκτυλα χεριών και ποδιών που εξελίσσονται σε γάγγραινα. Ο όρος “γάγγραινα” χρησιμοποιείται για να περιγράψει θάνατο ή φθορά των ιστών. Χειρουργική παράκαμψη των αιμοφόρων αγγείων μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της ροής του αίματος σε ορισμένες περιοχές. Η φαρμακευτική θεραπεία της νόσου γενικά δεν είναι αποτελεσματική. Ο καλύτερος τρόπος καταπολέμησης της νόσου είναι η άμεση διακοπή οποιουδήποτε προϊόντος καπνού.

Αγγειίτιδα Κεντρικού Νευρικού Συστήματος

Η αγγειίτιδα του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) συνήθως εμφανίζεται σαν αποτέλεσμα μίας συστηματικής αγγειίτιδας. Η συστηματική αγγειίτιδα είναι αυτή που επηρεάζει το σώμα συνολικά. Πολύ σπάνια, η αγγειίτιδα αυτή επηρεάζει μόνο τον εγκέφαλο ή/και τον νωτιαίο μυελό. Όταν συμβαίνει αυτό ονομάζεται πρωτογενής αγγειίτιδα του ΚΝΣ. Τα συμπτώματα της αγγειίτιδας του ΚΝΣ περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, δυσκολία στη σκέψη, αλλαγές στη διανοητική λειτουργία ή συμπτώματα ομοιάζοντα εγκεφαλικό, όπως μυϊκή αδυναμία και παράλυση (αδυναμία κίνησης).

Νόσος Kawasaki

Η Νόσος Kawasaki είναι μία σπάνια νόσος της παιδικής ηλικίας κατά την οποία τα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων σε όλο το σώμα φλεγμαίνουν. Η νόσος μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε είδος αιμοφόρου αγγείου στο σώμα όπως αρτηρίες φλέβες και τριχοειδή αγγεία. Η Νόσος Kawasaki είναι επίσης γνωστή ως βλεννογονο-δερματικό λεμφαδενικό σύνδρομο. Αυτό οφείλεται στα συμπτώματα της νόσου που περιλαμβάνουν ερυθρότητα των βλεννογόνων στα μάτια και στο στόμα, ερυθρότητα στο δέρμα και διόγκωση των λεμφαδένων. Κάποιες φορές η νόσος προσβάλλει τις στεφανιαίες αρτηρίες, η οποίες μεταφέρουν αίμα πλούσιο σε οξυγόνο στην καρδιά. Έτσι, ένας μικρός αριθμός των παιδιών που πάσχουν από τη νόσο Kawasaki μπορεί να έχουν σοβαρά καρδιακά προβλήματα.

Οζώδης πολυαρτηρίτιδα

Η Οζώδης πολυαρτηρίτιδα μπορεί να επηρεάσει πολλά μέρη του σώματος. Συχνά επηρεάζει τα νεφρά, το πεπτικό σύστημα, τα νεύρα και το δέρμα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πυρετό, γενικό αίσθημα αδιαθεσίας, απώλεια βάρους, πόνοι στους μυς και τις αρθρώσεις, καθώς και πόνο στους μυς της γάμπας που αναπτύσσεται σε διάστημα εβδομάδων ή μηνών. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν αναιμία (χαμηλός αριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων), ένα μεμβρανώδες εξάνθημα, προεξοχές κάτω από το δέρμα και πόνος στο στομάχι μετά το φαγητό. Αυτό το είδος αγγειίτιδας πάντως είναι πολύ σπάνιο αν και τα συμπτώματα μπορεί να είναι παρόμοια με εκείνα άλλων τύπων αγγειίτιδας. Κάποιες περιπτώσεις οζώδους πολυαρτηρίτιδας φαίνεται να σχετίζονται με την Ηπατίτιδα B ή C.

Αγγειίτιδες Μικρών Αγγείων

Αυτές οι αγγειίτιδες συνήθως επηρεάζουν μικρά αιμοφόρα αγγεία του σώματος.

Ηωσινοφιλική κοκκιωμάτωση με πολυαγγειίτιδα

Η Ηωσινοφιλική κοκκιωμάτωση με πολυαγγειίτιδα ή EGPA είναι μία πολύ σπάνια νόσος που προκαλεί φλεγμονή των αιμοφόρων αγγείων. Η νόσος είναι επίσης γνωστή ως Σύνδρομο ChurgStrauss ή αλλεργική αγγειίτιδα και κοκκιωμάτωση. Μπορεί να επηρεάσει πολλά όργανα όπως του πνεύμονες, το δέρμα, τα νεφρά, ο νευρικό σύστημα και την καρδιά. Μπορεί να εμφανίσει και άλλα συμπτώματα σπανιότερα όπως άσθμα, υψηλά επίπεδα λευκών αιμοσφαιρίων στο αίμα και τους ιστούς καθώς και κοκκιώματα.

Κρυοσφαιριναιμική Αγγειίτιδα

Η Κρυοσφαιριναιμική Αγγειίτιδα εμφανίζεται όταν μη φυσιολογικές πρωτεΐνες του ανοσοποιητικού συστήματος (κρυοσφαιρίνες) πήζουν το αίμα και δυσχεραίνουν τη ροή του αίματος. Αυτό προκαλεί πόνο και βλάβες στο δέρμα, τις αρθρώσεις, τα περιφερικά νεύρα, τα νεφρά και το ήπαρ. Οι Κρυοσφαιρίνες είναι μη φυσιολογικές πρωτεΐνες στο αίμα που συγκολλώνται μεταξύ τους και πυκνώνουν το πλάσμα του αίματος. Οι Κρυοσφαιρίνες μπορούν να ανιχνευθούν στο εργαστήριο με την έκθεση ενός δείγματος αίματος σε ψυχρή θερμοκρασία. Σε χαμηλές θερμοκρασίες οι πρωτεΐνες του ανοσοποιητικού σχηματίζουν πήγματα όμως όταν η θερμοκρασία ανεβεί πάλι, τα πήγματα διαλύονται. Τα αίτια της Κρυοσφαιριναιμικής Αναιμίας δεν είναι πάντα γνωστά. Σε κάποιες περιπτώσεις, συνδέεται με άλλα νοσήματα όπως λέμφωμα, πολλαπλό μυέλωμα, νόσοι του συνδετικού ιστού και ηπατίτιδα C.

IgA Αγγειίτιδα

Στην IgA (ανοσοσφαιρίνη Α) Αγγειίτιδα (γνωστή και ως Πορφύρα Henoch Schonlein), μη φυσιολογικές εναποθέσεις IgA αναπτύσσονται σε μικρά αιμοφόρα αγγεία του δέρματος, των αρθρώσεων, των εντέρων και των νεφρών. Το IgA είναι ένα είδος αντισώματος που φυσιολογικά βοηθά στην προστασία του οργανισμού από λοιμώξεις. Τα συμπτώματα της IgA Αγγειίτιδας περιλαμβάνουν ένα ερυθροϊώδες εξάνθημα το οποίο εντοπίζεται συνήθως στους γλουτούς ή στα πόδια, κοιλιακό άλγος, οίδημα και πόνο στις αρθρώσεις και αίμα στα ούρα. Οι ασθενείς με IgA Αγγειίτιδα δεν εμφανίζουν απαραίτητα όλα τα συμπτώματα, αλλά σχεδόν όλοι έχουν το χαρακτηριστικό εξάνθημα. Η IgA Αγγειίτιδα εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά ηλικίας 2-11 ετών, αλλά μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών. Περισσότερο από το 75% των περιπτώσεων της IgA Αγγειίτιδας συμβαίνουν μετά από μία λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, μία λοίμωξη του λαιμού ή μια γαστρεντερική λοίμωξη. Οι περισσότεροι ασθενείς με IgA Αγγειίτιδα θεραπεύονται σε 1-2 μήνες χωρίς να έχει μείνει κάποια μόνιμη βλάβη. Σε σπάνιες περιπτώσεις τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο ή επανέρχονται.

Αγγειίτιδα από υπερευαισθησία

Η Αγγειίτιδα από υπερευαισθησία επηρεάζει το δέρμα. Η πάθηση είναι επίσης γνωστή ως αλλεργική αγγειίτιδα, δερματική αγγειίτιδα ή λευκοκυτταροκλαστική αγγειίτιδα. Ένα κοινό σύμπτωμα είναι οι κόκκινες κηλίδες στο δέρμα με εντόπιση συνήθως στο κατώτερο μέρος των ποδιών. Στους κλινήρεις ασθενείς, το εξάνθημα εμφανίζεται στο κάτω μέρος της πλάτης. Η αγγειίτιδα αυτή συνήθως είναι αποτέλεσμα αλλεργικής αντίδρασης σε κάποιο φάρμακο ή κάποιας φλεγμονής. Η διακοπή του φαρμάκου ή η αντιμετώπιση της φλεγμονής συνήθως θεραπεύει και την αγγειίτιδα. Ωστόσο, κάποιοι ασθενείς ίσως χρειαστούν συμπληρωματική θεραπεία με αντιφλεγμονώδη φάρμακα (όπως τα κορικοστεροειδή) για μικρό χρονικό διάστημα. Αυτά τα φάρμακα βοηθούν στην καταπολέμηση της φλεγμονής.

Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα

Η Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα επηρεάζει τα μικρά αιμοφόρα αγγεία, ιδιαίτερα αυτά που βρίσκονται στα νεφρά και στους πνεύμονες. Η νόσος εμφανίζεται κυρίως σε μεσήλικες και επηρεάζει περισσότερο τους άντρες. Τα συμπτώματα δεν είναι χαρακτηριστικά και ξεκινούν σταδιακά με πυρετό, απώλεια βάρους και μυϊκούς πόνους. Κάποιες φορές τα συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά και προοδεύουν γρήγορα οδηγώντας σε νεφρική ανεπάρκεια. Αν επηρεαστούν οι πνεύμονες ένα από τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να είναι ο βήχας με αίμα. Η Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα πολλές φορές εμφανίζεται ως αγγειίτιδα του εντερικού σωλήνα, του δέρματος και του νευρικού συστήματος. Τα συμπτώματα της Μικροσκοπικής πολυαγγειίτιδας πολλές φορές ομοιάζουν τα συμπτώματα της Κοκκιωμάτωσης Wegener. Ωστόσο η Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα συνήθως δεν επηρεάζει τη μύτη και τα ιγμόρεια και δεν προκαλεί ανώμαλο σχηματισμό ιστού στους πνεύμονες και τα νεφρά. Τα εργαστηριακά ευρήματα συνήθως καταδεικνύουν φλεγμονή. Αυτά περιλαμβάνουν υψηλή ταχύτητα καθίζησης ερυθρών αιμοσφαιρίων, χαμηλή αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτη, καθώς και υψηλά λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια. Ακόμη, περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς που πάσχουν από Μικροσκοπική πολυαγγειίτιδα έχουν κάποια συγκεκριμένα αντισώματα στο αίμα τους. Αυτά ονομάζονται αντιουδετεροφιλικά αντισώματα (ANCA) και εμφανίζονται επίσης σε ασθενείς με κοκκιωμάτωση Wegener. Ο έλεγχος για ANCA δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη διάγνωση καμίας από τις δυο νόσους. Ωστόσο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί σαν βοηθητικό μέσο για την διάγνωση ανθρώπων με συμπτώματα που ομοιάζουν αγγειίτιδες.

Από τι προκαλείται η αγγειίτιδα;

Η αγγειίτιδα εμφανίζεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στα αιμοφόρα αγγεία κατά λάθος. Τα αίτια αυτού του γεγονότος δεν είναι ακόμη γνωστά. Μία πρόσφατη ή χρόνια λοίμωξη μπορεί να είναι η αιτία αυτής της επίθεσης. Το σώμα μπορεί ακόμη να επιτεθεί στα δικά του αιμοφόρα αγγεία σαν απόκριση σε κάποιο φάρμακο. Κάποιες φορές προκαλείται από ένα αυτοάνοσο νόσημα. Οι αυτοάνοσες νόσοι προκαλούνται όταν το σώμα παράγει αντισώματα που στοχεύουν τους δικούς του ιστούς ή αγγεία. Παράδειγμα τέτοιων νόσων είναι ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος, η ρευματοειδής αρθρίτιδα και το σκληρόδερμα. Μπορεί να νοσείτε από αυτές τις νόσους για χρόνια πριν εμφανιστεί αγγειίτιδα. Η αγγειίτιδα συχνά συνδέεται και με κάποιες μορφές καρκίνου του αίματος, όπως η λευχαιμία και το λέμφωμα.

Ποιοι κινδυνεύουν από Αγγειίτιδα;

Η αγγειίτιδες εμφανίζονται σε άτομα οποιασδήποτε ηλικίας, φυλής ή φύλου. Κάποια είδη αγγειίτιδας εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα που:

• Πάσχουν από κάποιες συγκεκριμένες νόσους όπως χρόνια Ηπατίτιδα B ή C
• Πάσχουν από αυτοάνοσα νοσήματα όπως Λύκο, Ρευματοειδή Αρθρίτιδα ή Σκληρόδερμα
• Καπνίζουν

Ποια είναι τα συμπτώματα της αγγειίτιδας;

Τα συμπτώματα της αγγειίτιδας ποικίλλουν. Εξαρτώνται από τον τύπο της αγγειίτιδας του ασθενή, τα όργανα που προσβάλλονται και την σοβαρότητα της νόσου. Σε κάποιους εμφανίζονται μόνο κάποια από τα συμπτώματα ένω σε άλλους μπορεί να εμφανίζονται πολλά περισσότερα. Κάποιες φορές τα συμπτώματα αναπτύσσονται αργά, σε χρονική διάρκεια μεγαλύτερη από μήνες. Άλλες φορές τα συμπτώματα εμφανίζονται σε διάστημα λίγω ημερών ή εβδομάδων.

Συστηματικά Σημεία και Συμπτώματα

Τα συστηματικά συμπτώματα είναι αυτά που επηρεάζουν τον οργανισμό συνολικά. Κοινά συστηματικά συμπτώματα της αγγειίτιδας είναι:

• Πυρετός
• Απώλεια της όρεξης
• Απώλεια βάρους
• Κόπωση (κούραση)
• Γενικότεροι πόνοι και άλγη
• Συμπτώματα ανά όργανο ή σύστημα του σώματος

Η αγγειίτιδα μπορεί να επηρεάσει διάφορα όργανα και συστήματα του σώματος, προκαλώντας μία σειρά από σημεία και συμπτώματα.

• Δέρμα: Αν η αγγειίτιδα επηρεάζει το δέρμα μπορεί να παρατηρήσετε σημεία όπως ερυθρές κηλίδες, συστάδες από μικρές κουκκίδες, μώλωπες ή κνίδωση. Μπορεί να προκληθεί επίσης φαγούρα.
• Αρθρώσεις: Εάν η αγγειίτιδα επηρεάζει τις αρθρώσεις μπορεί να έχουμε εμφάνιση αρθρίτιδας σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις.
• Πνεύμονες: Αν η αγγειίτιδα επηρεάζει τους πνεύμονες, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως δύσπνοια ή αιμόπτυση. Στην ακτινογραφία θώρακος θα υπάρχουν συμπτώματα που ομοιάζουν πνευμονία.
• Γαστρεντερικός Σωλήνας: Αν η αγγειίτιδα προσβάλλει το γαστρεντερικό σωλήνα, μπορεί να εμφανιστούν έλκη στο στόμα ή να υπάρχει κοιλιακό άλγος. Σε σοβαρές περιπτώσεις, η ροή του αίματος προς το έντερο μπορεί να σταματήσει. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αποδυνάμωση ή και ρήξη των τοιχωμάτων του εντέρου. Μία ρήξη μπορεί να έχει πολύ σοβαρές επιπτώσεις ακόμη και θάνατο.
• Ιγμόρεια, Μύτη, Λαιμός και Αυτιά: Αν η αγγειίτιδα επηρεάζει τα ιγμόρεια, τη μύτη, το λαιμό ή τα αυτιά μπορεί να εμφανιστεί ιγμορίτιδα ή χρόνια μέση ωτίτιδα. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν έλκη στη μύτη και σε κάποιες πριπτώσεις απώλεια της ακοής.
• Οφθαλμοί: Αν η αγγειίτιδα επηρεάζει τα μάτια, μπορεί να εμφανιστεί ερυθρότητα, φαγούρα ή κάψιμο στα μάτια. Μπορεί επίσης να υπάρξει φωτευαισθησία και θόλωση της όρασης. Σπάνια μπορεί να προκληθεί ακόμη και τύφλωση.
• Εγκέφαλος: Αν η αγγειίτιδα επηρεάζει τον εγκέφαλο, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, δυσκολία να σκεφτούμε καθαρά, αλλαγές στην διανοητική λειτουργία ή συμπτώματα ομοιάζοντα εγκεφαλικό, όπως μυική αδυναμία και παράλυση.
• Νεύρα: Αν η αγγειίτιδα επηρεάζει τα νεύρα μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα και αδυναμία σε διάφορα μέρη του σώματος. Μπορεί να υπάρχει ακόμη απώλεια αισθητικότητας ή δύναμης στα χέρια και τα πόδια και οξείς πόνοι στα χέρια και τα πόδια.

Πώς διαγιγνώσκεται η αγγειίτιδα;

Ο ιατρός σας θα διαγνώσει αγγειίτιδα βασιζόμενος στα συμπτώματα, το ιατρικό ιστορικό, την φυσική εξέταση και τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων.

Άλλες ειδικότητες

Ανάλογα με τον τύπο της αγγειίτιδας που έχετε και τα όργανα που προσβάλλονται, ο ιατρός σας μπορεί να σας παραπέμψει σε ιατρούς διαφόρων ειδικοτήτων όπως:

• Ρευματολόγο (ειδικό για μυς και αρθρώσεις)
• Λοιμωξιολόγο
• Δερματολόγο
• Πνευμονολόγο
• Νεφρολόγο
• Νευρολόγο
• Καρδιολόγο
• Οφθαλμίατρο
• Ουρολόγο

Διαγνωστικά Τεστ και Εξετάσεις

Πολλές εξετάσεις έχουν χρησιμότητα για τη διάγνωση της αγγειίτιδας.

Εξετάσεις αίματος

Η εξέταση αίματος μπορεί να μας δείξει αν έχετε φυσιολογικά επίπεδα αιμοσφαιρίων και αντισωμάτων στο αίμα σας. Στις εξετάσεις αίματος ελέγχουμε:

1. Αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτη: Χαμηλά επίπεδα αιμοσφαιρίνης και αιματοκρίτη υποδηλώνουν αναιμία, μία επιπλοκή της αγγειίτιδας. Η αγγειίτιδα μπορεί επίσης να επηρεάσει την ικανότητα του σώματος να παράγει αρκετά ερυθρά αιμοσφαίρια.
2. Αντιουδετεροφιλικά αντισώματα (ANCA): Αυτά τα αντισώματα εμφανίζονται σε άτομα που πάσχουν από κάποιους τύπους αγγειίτιδας.
3. Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών Αιμοσφαιρίων (ΤΚΕ): Μια υψηλή ΤΚΕ συνήθως είναι σημείο φλεγμονής.
4. Ποσότητα της C-αντιδρώσας πρωτεΐνης (CPR) στο αίμα: Υψηλά επίπεδα CPR υποδηλώνουν φλεγμονή.

Βιοψία

Η βιοψία είναι συχνά ο καλύτερος τρόπος για τον ιατρό για να κάνει μία ασφαλή διάγνωση αγγειίτιδας. Κατά την βιοψία, ο ιατρός σας θα πάρει ένα μικρό κομμάτι ιστού από το σώμα σας για να μελετήσει σε μικροσκόπιο. Το κομμάτι θα προέρχεται από ένα ιστό ή ένα αγγείο. Ένας παθολογοανατόμος θα μελετήσει το δείγμα για σημάδια φλεγμονής ή ιστική βλάβη. Ο παθολογοανατόμος είναι ο ιατρός που εξειδικεύεται στην διάγνωση ασθενειών με τη μελέτη κυττάρων και ιστών με τη χρήση μικροσκοπίου.

Πίεση Αίματος

Οι ασθενείς με αγγειίτιδα πρέπει να ελέγχουν συχνά την αρτηριακή τους πίεση. Μια αγγειίτιδα που βλάπτει τα νεφρά μπορεί να προκαλέσει υψηλή αρτηριακή πίεση.

Ανάλυση Ούρων

Με αυτή την εξέταση ανιχνεύονται μη φυσιολογικά επίπεδα πρωτεϊνών ή αιμοσφαιρίων στα ούρα. Μη φυσιολογικά επίπεδα αυτών των ουσιών είναι ένδειξη αγγειίτιδας στα νεφρά.

ΗΚΓ (Ηλεκτροκαρδιογράφημα)

Το ΗΚΓ είναι μία απλή ανώδυνη εξέταση που καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητα της καρδιάς. Εν προκειμένω, μας βοηθάει να καταλάβουμε αν η αγγειίτιδα επηρεάζει την καρδιά.

Ηχοκαρδιογράφημα

Το ηχοκαρδιογράφημα είναι μία ανώδυνη εξέταση που χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να δημιουργήσει μία κινούμενη εικόνα της καρδιάς. Η εξέταση δίνει πληροφορίες για το μέγεθος και το σχήμα της καρδιάς καθώς και το πόσο καλά λειτουργούν οι βαλβίδες, οι κόλποι και οι κοιλίες της καρδιάς.

Ακτινογραφία Θώρακα

Η ακτινογραφία θώρακος είναι μια ανώδυνη εξέταση που δημιουργεί μία απεικόνιση των διαφόρων οργάνων της θωρακικής κοιλότητας, όπως την καρδιά, τους πνεύμονες και τα αιμοφόρα αγγεία. Η ακτινογραφία θώρακος θα δείξει αν υπάρχει αγγειίτιδα που επηρεάζει τους πνεύμονες ή τα μεγάλα αγγεία (όπως την αορτή ή την πνευμονική αρτηρία).

Δοκιμασίες της Πνευμονικής Λειτουργίας

Με τις δοκιμασίες της πνευμονικής λειτουργίας μπορούμε να ελέγξουμε την ποσότητα του εισπνεόμενου και εκπνεόμενου αέρα, πόσο γρήγορα μπορεί να γίνει η εκπνοή και πόσο αποδοτικά μεταφέρεται οξυγόνο από τους πνεύμονες στο αίμα. Οι δοκιμασίες της πνευμονικής λειτουργίας βοηθούν τον ιατρό να καταλάβει αν η ροή οξυγόνου μέσα και έξω από τους πνεύμονες είναι περιορισμένη ή παρεμποδίζεται αρκετά.

Υπερηχογράφημα Κοιλίας

Το υπερηχογράφημα κοιλίας χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να δημιουργήσει μια εικόνα από τα όργανα και τους ιστούς στην κοιλιακή χώρα. Έτσι γίνεται ορατό αν κάποια αγγειίτιδα επηρεάζει τα όργανα της κοιλίας.

Αξονική τομογραφία

Η αξονική τομογραφία ή CT scan, είναι ένα είδος ακτινογραφίας που χρησιμοποιεί ακτίνες Χ και δημιουργεί μία πιο λεπτομερή εικόνα των εσωτερικών οργάνων απ’ ότι μια τυπική ακτινογραφία. Η αξονική τομογραφία μας υποδεικνύει την ύπαρξη αγγειίτιδας που προσβάλλει τα όργανα της κοιλίας ή τα αιμοφόρα αγγεία.

Μαγνητική Τομογραφία

Η μαγνητική τομογραφία (MRI) χρησιμοποιεί ραδιοκύματα, μαγνήτες και έναν υπολογιστή για να δημιουργήσει λεπτομερείς εικόνες από τα κοιλιακά όργανα.

Άλλες προηγμένες τεχνικές απεικόνισης

Σήμερα χρησιμοποιούντες και άλλες περισσότερο προηγμένες τεχνικές για τη διάγνωση της αγγειίτιδας. Το υπερηχογράφημα duplex συνδυάζει μία απεικόνιση της δομής του αιμοφόρου αγγείου με μία έγχρωμη εικόνα της ροής του αίματος μέσα από την αντίστοιχη αρτηρία ή φλέβα. Η τομογραφία εκπομπής ποζιτρονίων μας βοηθάει να εντοπίσουμε περιοχές με υψηλό μεταβολισμό γλυκόζης που οδηγούν σε διαταραχές στα αιμοφόρα αγγεία.

Αγγειογραφία

Η Αγγειογραφία είναι μία εξέταση που χρησιμοποιεί χρώση και ειδικές ακτίνες Χ για να απεικονίσει το αίμα που διέρχεται μέσα από τα αιμοφόρα αγγεία. Αρχικά η χρωστική ουσία εισέρχεται στο αίμα. Στη συνέχεια λαμβάνονται ειδικές φωτογραφίες καθώς η χρωστική ουσία διέρχεται μέσα από τα αγγεία. Η χρωστική ουσία χρησιμοποιείται για να κάνει τα αγγεία πιο ευδιάκριτα. Οι γιατροί χρησιμοποιούν την αγγειογραφία για να δουν αν τα αγγεία του ασθενή έχουν κάποια στένωση, οίδημα, παραμόρφωση ή έχουν κλείσει εντελώς.

Πώς θεραπεύεται η αγγειίτιδα;

Η θεραπεία της αγγειίτιδας εξαρτάται από τον τύπο της αγγειίτιδας του πάσχοντος, τα όργανα που προσβάλλονται καθώς και τη σοβαρότητα της κατάστασης. Οι βαριές περιπτώσεις αγγειίτιδας θεραπεύονται με φαρμακευτική αγωγή ή σπανιότερα χειρουργική επέμβαση. Οι ασθενείς με ήπια αγγειίτιδα δεν χρειάζονται ιδιαίτερη θεραπεία και συνήθως τα αναλγητικά όπως η ακεταμινοφαίνη, η ασπιρίνη, η ιβουπροφένη και η ναπροξένη έχουν επαρκή αποτελεσματικότητα. Ο κύριος στόχος στη θεραπεία της αγγειίτιδας είναι να μειωθεί η φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία που προσβάλλονται. Αυτό συνήθως γίνεται με τη μείωση ή καταστολή της ανοσολογικής απόκρισης που προκάλεσε τη φλεγμονή.

Τύποι Θεραπείας

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται συχνότερα για τη θεραπεία της αγγειίτιδας είναι τα κορτικοστεροειδή και τα κυτταροτοξικά φάρμακα. Τα κορτικοστεροειδή βοηθούν στη μείωση της φλεγμονής στα αιμοφόρα αγγεία. Παραδείγματα κορτικοστεροειδών φαρμάκων είναι η πρεδνιζόνη, η πρεδνιζολόνη και η μεθυλπρεδνιζολόνη. Σε περίπτωση που τα κορτικοστεροειδή δεν αρκούν ή η αγγειίτιδα είναι πολύ σοβαρή τότε οι γιατροί χρειάζεται να συνταγογραφήσουν και κυτταροτοξικά φάρμακα. Τα κυτταροτοξικά φάρμακα “σκοτώνουν” τα κύτταρα που προκαλούν τη φλεγμονή. Ενδεικτικά των κυτταροτοξικών φαρμάκων είναι η αζαθειοπρίνη, η μεθοτρεξάτη και η κυκλοφωσφαμίδη. Αρκετά συχνά χρησιμοποιούνται κορτικοστεροειδή σε συνδυασμό με κυτταροτοξικά φάρμακα. Άλλες θεραπείες επίσης μπορεί να χρειάζονται σε συγκεκριμένα είδη αγγειίτιδας. Για παράδειγμα η Νόσος Kawasaki θεραπεύεται με υψηλές δόσεις ασπιρίνης και ανοσοσφαιρίνης. Η ανοσοσφαιρίνη είναι ενέσιμο φάρμακο. Ορισμένοι τύποι αγγειίτιδας μπορεί να χρειάζονται χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση ανευρυσμάτων που έχουν σχηματιστεί ως αποτέλεσμα της νόσου (Ανεύρυσμα είναι μία ανώμαλη διόγκωση στο τοίχωμα ενός αγγείου).

Πρόληψη της Αγγειίτιδας

Η αγγειίτιδα δεν μπορεί να προληφθεί. Ωστόσο, η θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αποτροπή ή καθυστέρηση των επιπλοκών της αγγειίτιδας. Ασθενείς με σοβαρή αγγειίτιδα θεραπεύονται με φάρμακα ή σπανιότερα με χειρουργική επέμβαση. Η ήπια αγγειίτιδα θεραπεύεται με αναλγητικά φάρμακα όπως ακεταμινοφαίνη, ασπιρίνη, ιβουπροφένη ή ναπροξένη.

Ζώντας με μια αγγειίτιδα

Η πορεία της αγγειίτιδας είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Εξαρτάται από τον τύπο της αγγειίτιδας, τα όργανα που προσβάλλει και την σοβαρότητα της νόσου. Αν η αγγειίτιδα διαγνωστεί νωρίς και ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία, τότε μπορεί να θεραπευτεί εντελώς ή να πέσει σε ύφεση. “Ύφεση” σημαίνει ότι η νόσος δεν είναι ενεργή αλλά μπορεί να επανέλθει ή να έχει έξαρση στο μέλλον. Το πότε θα συμβεί μια έξαρση είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Μπορεί να παρουσιάσετε έξαρση όταν σταματήσετε τη φαρμακευτική αγωγή ή αλλάξετε θεραπεία. Ορισμένοι τύποι αγγειίτιδας παρουσιάζουν εξάρσεις συχνότερα από άλλους. Σε κάποιες περιπτώσεις η αγγειίτιδα είναι χρόνια και δεν θεραπεύεται ποτέ. Η μακροπρόθεσμη θεραπεία με φάρμακα συχνά περιορίζει τα συμπτώματα της χρόνιας αγγειίτιδας αλλά δεν τη θεραπεύει. Σπάνια, η αγγειίτιδα δεν ανταποκρίνεται καλά στη θεραπεία και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αναπηρία ή ακόμη και θάνατο.

Συνεχής Φροντίδα

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της αγγειίτιδας συχνά έχουν παρενέργειες. Για παράδειγμα, μακροπρόθεσμη χρήση κορτικοστεροειδών μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του σωματικού βάρους, διαβήτη, αδυναμία, μείωση μυϊκής μάζας και οστεοπόρωση. Μακροπρόθεσμη χρήση κορτικοστεροειδών αυξάνει επίσης τον κίνδυνο λοίμωξης. Η δόση του φαρμάκου προσαρμόζεται συνήθως από το γιατρό με στόχο να μειωθούν ή να αποτραπούν οι παρενέργειες. Εάν η αγγειίτιδα πέφτει σε ύφεση τότε ο γιατρός μπορεί να αποσύρει προσεκτικά τη φαρμακευτική θεραπεία. Ωστόσο, ο ασθενής θα πρέπει να παρακολουθείται προσεκτικά για μία ενδεχόμενη έξαρση. Όσο βρίσκεστε σε θεραπεία για αγγειίτιδα θα πρέπει να επισκέπτεστε το γιατρό σας τακτικά. Συζητάτε πάντα με το γιατρό σας τυχόν νέα συμπτώματα και άλλες αλλαγές στην υγεία σας καθώς και παρενέργειες από την φαρμακευτική σας αγωγή.

Ψυχολογική υποστήριξη

Συχνά οι χρόνιες παθήσεις προκαλούν και άλλα συμπτώματα όπως φόβο, άγχος, κατάθλιψη και στρες. Πάντα πρέπει να συζητάτε για το πώς νιώθετε με τον θεράπων ιατρό σας. Αν η κατάθλιψη είναι πολύ σοβαρή ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει να μιλήσετε με έναν ειδικό σύμβουλο ή να προτείνει άλλες θεραπείες που θα βελτιώσουν την ποιότητα ζωής σας. Μία ομάδα υποστήριξης συχνά είναι μία καλή διέξοδος αφού μπορείτε να έρθετε σε επαφή με άτομα που πάσχουν από τα ίδια ή παρόμοια συμπτώματα και να δείτε πώς αντιμετώπισαν αυτοί την κατάστασή τους. Ο γιατρός σας συχνά μπορεί να σας παραπέμψει σε κάποια ομάδα στήριξης στην περιοχή σας. Μην παραμελήσετε επίσης να μιλήσετε με την οικογένειά σας. Η ψυχολογική υποστήριξη από την οικογένεια θα σας βοηθήσει να καταπολεμήσετε το άγχος και το στρες.