Η υψηλή χοληστερόλη είναι μία αρκετά κοινή κατάσταση σήμερα, καθώς δεδομένα έχουν δείξει ότι επηρεάζει περισσότερο από το 20% του πληθυσμού. Παρά τη συχνότητα του παραπάνω φαινομένου, ωστόσο, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι ακριβώς είναι η υψηλή χοληστερόλη ούτε κάνουν προσπάθειες για να τη μειώσουν. Στο παρόν άρθρο θα αναφέρουμε τους 7 πιο κοινούς μύθους για την υψηλή χοληστερόλη.

Μύθος 1: Αυτοί που έχουν Υψηλή Χοληστερόλη Παρουσιάζουν Εμφανή Συμπτώματα

Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι ασθενείς που έχουν υψηλή χοληστερόλη δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα. Εξαίρεση αποτελούν οι ασθενείς με εξαιρετικά υψηλά επίπεδα χοληστερόλης οι οποίοι μπορεί να παρουσιάσουν ξανθώματα, δηλαδή κιτρινωπές πλάκες που εμφανίζονται συνήθως υποδορίως.

Στους περισσότερους ασθενείς τα συμπτώματα της υψηλής χοληστερόλης αρχίζουν να γίνονται αντιληπτά όταν έχει ήδη εμφανιστεί αθηροσκλήρωση, μία κατάσταση που χαρακτηρίζεται από εναποθέσεις χοληστερόλης στα τοιχώματα των αρτηριών.

Στην αθηροσκλήρωση, σταδιακά περιορίζεται η ροή του αίματος στην καρδιά, τον εγκέφαλο και άλλα όργανα, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει επιπλοκές, όπως:

• Στηθάγχη
• Γάγγραινα
• Έμφραγμα του μυοκαρδίου
• Εγκεφαλικό επεισόδιο
• Διαταραχές της νεφρικής λειτουργίας
• Χωλότητα

Κατά συνέπεια, προκειμένου να ανιχνεύσετε εγκαίρως την υψηλή χοληστερόλη είναι σημαντικό να κάνετε τακτικά εξετάσεις αίματος.

Μύθος 2: Όλα τα Είδη Χοληστερόλης είναι Επιβλαβή για την Υγεία

Η χοληστερόλη είναι μία φυσιολογική ουσία του οργανισμού που βοηθά στη φυσιολογική λειτουργία του τελευταίου. Η χοληστερόλη αποτελεί συστατικό των κυτταρικών μεμβρανών, καθώς και της βιταμίνης D ή άλλων σημαντικών ορμονών.

Η χοληστερόλη μεταφέρεται στον οργανισμό μέσω λιποπρωτεϊνών, στις οποίες αποδίδεται και η ονομασία των δύο ειδών της χοληστερόλης:

• LDL (λιποπρωτεΐνη χαμηλής πυκνότητας): Γνωστή και ως «κακή» χοληστερόλη, το είδος αυτό έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος του μυοκαρδίου και εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα υψηλά επίπεδα της LDL μπορεί να εναποτίθενται στις αρτηρίες, δημιουργώντας πλάκες οι οποίες περιορίζουν τη ροή του αίματος.
• HDL (λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας): Η «καλή» μορφή της χοληστερόλης, η οποία μεταφέρει τη χοληστερόλη στο ήπαρ προκειμένου να απομακρυνθεί από τον οργανισμό. Τα υψηλά επίπεδα της HDL συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Στις εξετάσεις αίματος προσδιορίζονται τα επίπεδα της ολικής χοληστερόλης, της LDL, της HDL και των τριγλυκεριδίων. Ο γιατρός θα βασιστεί συνήθως στα επίπεδα της LDL και των τριγλυκεριδίων για να προσδιορίσει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο ενός ασθενούς.

Μύθος 3: Τα Ιδανικά Επίπεδα της Χοληστερόλης είναι Ίδια για Όλους

Τυπικά, οι τιμές της ολικής χοληστερόλης που θεωρούνται παθολογικές είναι τα 200 mg/dL ή περισσότερο, ενώ για την LDL χοληστερόλη το όριο είναι τα 100 mg/dL.

Ωστόσο, οι τιμές αυτές μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με τον κάθε ασθενή. Για παράδειγμα, αν κάποιος έχει οικογενειακό ιστορικό ή άλλους παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή νόσο, πιθανώς θα πρέπει να έχει ως στόχο χαμηλότερα όρια από τα παραπάνω.

Άλλοι παράγοντες που μπορεί να λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό του στόχου της χοληστερόλης είναι η αρτηριακή πίεση, το σωματικό βάρος, τα επίπεδα γλυκόζης αίματος, καθώς και το ιστορικό αθηροσκλήρωσης, εμφράγματος του μυοκαρδίου ή εγκεφαλικού επεισοδίου.

Μύθος 4: Οι Γυναίκες Δεν Πρέπει να Ανησυχούν για τα Επίπεδα της Χοληστερόλης

Η υψηλή χοληστερόλη αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες κινδύνου για την καρδιαγγειακή νόσο και η τελευταία αποτελεί το πρώτο αίτιο θανάτου στις γυναίκες. Μάλιστα, ορισμένες καταστάσεις μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα της χοληστερόλης ειδικά στις γυναίκες, όπως για παράδειγμα:

• Η εγκυμοσύνη
• Ο θηλασμός
• Οι ορμονικές αλλαγές
• Η εμμηνόπαυση

Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου, όπως για παράδειγμα τα χαμηλά επίπεδα της HDL, είναι περισσότερο επιβαρυντικοί για τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες.

Μύθος 5: Τα Επίπεδα της Χοληστερόλης Συνδέονται Αποκλειστικά με τη Διατροφή και την Άσκηση

Η διατροφή και η φυσική άσκηση προφανώς είναι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τα επίπεδα της χοληστερόλης. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τη χοληστερόλη μεταξύ των οποίων:

• Το κάπνισμα
• Η παχυσαρκία
• Η υψηλή κατανάλωση αλκοόλ
• Γενετικοί παράγοντες που αυξάνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης

Μύθος 6: Παίρνω Φάρμακα για την Υψηλή Χοληστερόλη, Επομένως Δεν Χρειάζεται να Προσέχω τη Διατροφή μου

Τα επίπεδα της χοληστερόλης στον οργανισμό συνδέονται με δύο παράγοντες:

• Τα τρόφιμα που καταναλώνουμε
• Την παραγωγή χοληστερόλης από το ήπαρ

Τα συχνότερα φάρμακα που χορηγούνται για την αντιμετώπιση της υψηλής χοληστερόλης, όπως για παράδειγμα οι στατίνες, περιορίζουν την παραγωγή χοληστερόλης στο ήπαρ. Ωστόσο, αν η διατροφή σας είναι κακή, ενδεχομένως τα επίπεδα της χοληστερόλης θα συνεχίσουν να αυξάνονται, παρά το γεγονός ότι παίρνετε φάρμακα.

Μία έρευνα του 2014 στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 27.800 εθελοντές διαπίστωσε ότι η πρόσληψη θερμίδων και λιπών αυξήθηκε όταν οι ασθενείς άρχισαν να παίρνουν στατίνες, ωστόσο παρέμεινε σταθερή σε όσους δεν ξεκίνησαν τα παραπάνω φάρμακα. Στην ίδια έρευνα, ο δείκτης μάζας σώματος αυξήθηκε επίσης σε αυτούς που έλαβαν στατίνες.

Μύθος 7: Δεν Χρειάζεται να Κάνω Εξετάσεις Χοληστερόλης αν είμαι κάτω των 40 και έχω Καλή Φυσική Κατάσταση

Όπως προαναφέρθηκε, η υψηλή χοληστερόλη μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών και δεν συνδέεται αποκλειστικά με τη φυσική κατάσταση.

Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες, οι ασθενείς χωρίς ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου ή άλλους παράγοντες κινδύνου θα πρέπει να κάνουν εξετάσεις χοληστερόλης:

• Μία φορά στην ηλικία των 9-11 ετών
• Μία φορά στην ηλικία των 17-21 ετών
• Κάθε 4-6 χρόνια μετά τα 20, εφόσον δεν έχουν παράγοντες κινδύνου

Οι καπνιστές, οι ασθενείς με οικογενειακό ιστορικό, οι διαβητικοί, καθώς και αυτοί που πάσχουν από καρδιαγγειακή νόσο, θα πρέπει να κάνουν συχνότερα εξετάσεις.

Φωτογραφία: Tirachard Kumtanom

Ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελεί την τρίτη σε συχνότητα μορφή καρκίνου παγκοσμίως. Σύμφωνα με επιδημιολογικά δεδομένα, κάθε χρόνο γίνονται περισσότερες από 1.900.000 νέες διαγνώσεις της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου, ενώ 900.000 ασθενείς καταλήγουν. Καταλαβαίνουμε, επομένως, ότι υπάρχει μεγάλη ανάγκη για νέες προσεγγίσεις πρόληψης για τον καρκίνο του εντέρου.

Μία από τις προσεγγίσεις που εξερευνάται τελευταία είναι η ασπιρίνη, η οποία έχει δείξει μέχρι στιγμής πολύ καλά δείγματα για την παραπάνω ένδειξη. Συγκεκριμένα, διάφορες μελέτες έδειξαν ότι οι ασθενείς με καρδιαγγειακή νόσο που πήραν χαμηλή δόση ασπιρίνης μακροπρόθεσμα κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Μάλιστα, δεδομένα έχουν δείξει ότι η ασπιρίνη μπορεί να επιβραδύνει και την πορεία της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου.

Μία νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε προσφάτως στο περιοδικό Cell Death and Disease προσπάθησε να εξερευνήσει τους μηχανισμούς που εξηγούν τα οφέλη της ασπιρίνης στον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Όπως παρατήρησαν οι επιστήμονες της μελέτης, η ασπιρίνη επάγει την παραγωγή δύο ογκοκατασταλτικών μορίων miRNA και συγκεκριμένα των miR-34a και miR-34b/c. Εξηγώντας τον παραπάνω μηχανισμό, οι συγγραφείς ανέφεραν ότι η ασπιρίνη προσδένεται σε ένα ένζυμο που λέγεται AMPK, το οποίο με τη σειρά του ενεργοποιεί το μεταγραφικό παράγοντα NRF2. Ο παράγοντας αυτός εισέρχεται στον πυρήνα του κυττάρου απ’ όπου ενεργοποιεί τα γονίδια miR-34. Προκειμένου να επιτευχθεί η ενεργοποίηση αυτή, η ασπιρίνη καταστέλλει και το ογκογονίδιο c-MYC, το οποίο τυπικά αναστέλλει τον παράγοντα NRF2.

Από τα αποτελέσματα της μελέτης πρακτικά φαίνεται ότι οι θετικές επιδράσεις της ασπιρίνης τόσο στην πρόληψη όσο και στην επιβράδυνση της πορείας του καρκίνου του παχέος εντέρου εντοπίζονται κυρίως στα γονίδια miR-34. Αυτό μάλιστα, επιβεβαιώθηκε όταν οι επιστήμονες εξερεύνησαν τις επιδράσεις της ασπιρίνης σε νεοπλασματικά κύτταρα από τα οποία είχαν αφαιρεθεί τα παραπάνω γονίδια.

«Προηγούμενες μελέτες είχαν δείξει ότι η ενεργοποίηση των γονιδίων miR-34 γίνεται από το μεταγραφικό παράγοντα p53. Στην έρευνά μας δείξαμε, ωστόσο, ότι η ασπιρίνη μπορεί επίσης να ενεργοποιήσει τα παραπάνω γονίδια με έναν άλλο, ανεξάρτητο μηχανισμό», αναφέρουν οι συγγραφείς.

«Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς στους περισσότερους ασθενείς με καρκίνο του παχέος εντέρου το γονίδιο για τον παράγοντα p53 υπολειτουργεί. Ως αποτέλεσμα, η ασπιρίνη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως θεραπευτική προσέγγιση σε αυτούς τους ασθενείς», καταλήγει η επιστημονική ομάδα.

Φωτογραφία: Anna Shvets

Το American Cancer Society (ACS) άλλαξε προσφάτως τις οδηγίες του σχετικά με τις προληπτικές εξετάσεις για τον καρκίνο του πνεύμονα, οι οποίες πλέον περιλαμβάνουν ένα μεγαλύτερο αριθμό ατόμων σε σχέση με τις προηγούμενες οδηγίες.

Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό CA: A Cancer Journal for Clinicians, κάθε καπνιστής ή πρώην καπνιστής ηλικίας 50-80 ετών θα πρέπει να κάνει ετησίως αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (low dose CT).

Η διαφορά σε σχέση με τις προηγούμενες οδηγίες είναι ότι πλέον δεν λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος που έχει περάσει από τη διακοπή του καπνίσματος. Σύμφωνα με τις προηγούμενες οδηγίες, αν κάποιος είχε σταματήσει το κάπνισμα πριν από 15 χρόνια ή περισσότερο δεν χρειαζόταν πλέον να κάνει την παραπάνω εξέταση.

«Στις αναλύσεις που κάναμε παρατηρήσαμε ότι ναι μεν ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα μειώνεται ανάλογα με τα χρόνια που έχουν περάσει από το τελευταίο τσιγάρο, ωστόσο και πάλι ο κίνδυνος παραμένει υψηλός συγκριτικά με αυτόν ενός μη καπνιστή», εξηγούν οι επιστήμονες του οργανισμού σε ένα άρθρο που συνόδευσε τις νέες οδηγίες.

«Συγκεκριμένα, συγκριτικά με ένα μη καπνιστή, ένας πρώην καπνιστής έχει περίπου 3 φορές αυξημένο κίνδυνο καρκίνου του πνεύμονα ακόμα και 20 ή 30 χρόνια μετά τη διακοπή του καπνίσματος. Η αλλαγή στις οδηγίες για τον καρκίνο του πνεύμονα θα επιτρέψει στους γιατρούς να διαγνώσουν εγκαίρως τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου σε άτομα που έχουν σταματήσει το κάπνισμα, γεγονός που θα διευκολύνει τη θεραπεία», πρόσθεσαν.

Αν και τα ποσοστά καρκίνου του πνεύμονα παρουσιάζουν σταθερή μείωση από το 1992, εκατοντάδες χιλιάδες άτομα ετησίως χάνουν τη ζωή τους από τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου.

«Οι νέες οδηγίες έχουν ως στόχο να περιορίσουν ακόμα περισσότερο τους θανάτους από καρκίνο του πνεύμονα. Πρόσφατα δεδομένα έδειξαν ότι αγνοώντας τα χρόνια που έχουν περάσει από τη διακοπή του καπνίσματος και αυξάνοντας τον αριθμό των ασθενών που κάνουν προληπτικές εξετάσεις μπορούμε πράγματι να σώσουμε περισσότερες ζωές», τονίζουν οι συγγραφείς.

Οι νέες οδηγίες που εξέδωσε το ACS έχουν βασιστεί σε μεγάλο βαθμό σε μία συστηματική ανάλυση του 2021 από το Preventive Services Task Force των ΗΠΑ.

Φωτογραφία: Vladyslav Dukhin