Ένα κομμάτι του γονιδιώματος που φέρει ο σύγχρονος άνθρωπος προέρχεται από είδη ανθρώπων που έχουν εξαφανιστεί πλέον, όπως για παράδειγμα οι Denisovans. Ορισμένα από τα γονίδια που κληρονομήσαμε από αυτούς τους αρχαίους ανθρώπους φαίνεται ότι αυξάνουν τον κίνδυνο για διάφορες ψυχικές νόσους, μεταξύ των οποίων και η κατάθλιψη, όπως αναφέρει μία νέα μελέτη από την Ισπανία.

Η έρευνα αυτή, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Genetics, επικεντρώθηκε στο γονίδιο SLC30A9, το οποίο φαίνεται ότι προσέφερε κάποιο εξελικτικό πλεονέκτημα και γι’ αυτό διατηρήθηκε μέχρι σήμερα, ιδιαίτερα στους πληθυσμούς της Ανατολικής Ασίας.

Από τις αναλύσεις που έκαναν οι επιστήμονες της μελέτης διαπιστώθηκε ότι το γονίδιο αυτό ευθύνεται για τη ρύθμιση και μεταφορά του ψευδαργύρου στις κυτταρικές μεμβράνες. Ο ψευδάργυρος είναι ένα μέταλλο με ιδιαίτερη σημασία τόσο γιο για το νευρικό όσο και για το ανοσοποιητικό σύστημα και, όπως φαίνεται, η μετάλλαξη που εξετάστηκε στην παρούσα μελέτη μπορεί να επηρεάσει τη ρύθμιση του μετάλλου αυτού.

Θέλοντας να εξερευνήσουν την προέλευση της μετάλλαξης, οι επιστήμονες της μελέτης ανέλυσαν τις αλληλουχίες του γονιδιώματος από αρχαία είδη ανθρώπων όπως οι Denisovans και οι Neanderthals.

«Από τις αναλύσεις μας παρατηρήσαμε ότι το γονίδιο αυτό πιθανώς έχει προέλθει από τους Denisovans, καθώς το γονιδίωμα του Neanderthal δεν είχε καθόλου αυτό το γονίδιο», εξηγούν οι συγγραφείς της μελέτης.

Εργαστηριακά πειράματα που έκανε η ομάδα θέλοντας να εξερευνήσει περισσότερο τη λειτουργία του γονιδίου έδειξαν ότι το αλληλόμορφο που προέρχεται από τους Denisovans επηρεάζει τον τρόπο που ρυθμίζεται ο ψευδάργυρος από συγκεκριμένες κυτταρικές δομές, γεγονός που τελικά μπορεί να επηρεάσει το μεταβολισμό.

Το γεγονός ότι το γονίδιο αυτό τελικά διατηρήθηκε μέχρι και σήμερα σημαίνει ότι προσφέρει κάποιο εξελικτικό πλεονέκτημα, ωστόσο η ομάδα δεν κατάφερε να προσδιορίσει ποιο ακριβώς είναι αυτό. Μία θεωρία που εξετάζεται αυτή τη στιγμή είναι ότι το γονίδιο προστατεύει από το ψυχρό κλίμα.

«Αν η παραπάνω θεωρία επιβεβαιωθεί τότε θα έχουμε μία εξήγηση που μπορεί να δείξει γιατί το γονίδιο αυτό κατάφερε να φτάσει μέχρι το σύγχρονο άνθρωπο», αναφέρουν οι συγγραφείς.

Το γονίδιο αυτό έχει συνδεθεί και από προηγούμενες μελέτες με αυξημένο κίνδυνο ψυχιατρικών νόσων και ειδικότερα κατάθλιψης.

Ο ψευδάργυρος είναι ένα μέταλλο που παίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχική υγεία, επομένως η παρούσα μελέτη μάς βοήθησε να κατανοήσουμε καλύτερα την παραπάνω σύνδεση.

«Το επόμενο βήμα είναι να εξερευνήσουμε τις επιδράσεις του γονιδίου σε μοντέλα πειραματοζώων έτσι ώστε να επιβεβαιώσουμε τις επιδράσεις του στον κίνδυνο ψυχικών νόσων», καταλήγουν οι συγγραφείς.

Φωτογραφία: Google DeepMind

Το 2020, περίπου 500.000 ασθενείς παγκοσμίως διαγνώστηκαν με καρκίνο του παγκρέατος. Η συγκεκριμένη μορφή καρκίνου ενοχοποιείται για το 7% περίπου του συνόλου των θανάτων από καρκίνο.

Η μοναδική θεραπεία για την αντιμετώπιση της νόσου είναι η χειρουργική, ωστόσο μόλις το 20% των ασθενών είναι δυνατό να χειρουργηθούν όταν τίθεται η διάγνωση της νόσου. Ως αποτέλεσμα, το ποσοστό πενταετούς επιβίωσης για τον καρκίνο του παγκρέατος είναι κάτω από 10%.

Μία νέα έρευνα από τις ΗΠΑ που δημοσιεύτηκε πριν από λίγες ημέρες στο περιοδικό Cell Metabolism παρατήρησε ότι τα επίπεδα της ινσουλίνης συνδέονται άμεσα με τον κίνδυνο καρκίνο του παγκρέατος, τουλάχιστον στα πειραματόζωα. Η παρατήρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς πρακτικά προσφέρει μία νέα προσέγγιση πρόληψης ή ακόμα και αντιμετώπισης για μία από τις πλέον επικίνδυνες μορφές καρκίνου.

Υψηλή Ινσουλίνη και Κίνδυνος Καρκίνου

Προηγούμενες μελέτες είχαν ήδη διαπιστώσει σύνδεση ανάμεσα στα υψηλά επίπεδα της ινσουλίνης και αρκετές μορφές καρκίνου, ωστόσο η ισχυρότερη σύνδεση είχε παρατηρηθεί για τον καρκίνο του παγκρέατος.

Μάλιστα, μία έρευνα που δημοσιεύτηκε το 2019 έδειξε για πρώτη φορά ότι τα υψηλά επίπεδα της ινσουλίνης στους ασθενείς με παχυσαρκία ή διαβήτη τύπου 2 συνδέονται με σχέση αιτίας-αποτελέσματος με τον καρκίνο του παγκρέατος. Ωστόσο, η έρευνα αυτή δεν είχε καταφέρει να αποκαλύψει τους μηχανισμούς της παραπάνω σύνδεσης.

Πώς Συνδέεται η Ινσουλίνη με τον Καρκίνο του Παγκρέατος;

Στην παρούσα μελέτη, οι επιστήμονες εξέτασαν ασθενείς με πορογενές αδενοκαρκίνωμα του παγκρέατος (PDAC), δηλαδή τη συχνότερη μορφή καρκίνου στο πάγκρεας.

Όπως παρατήρησε η επιστημονική ομάδα, η υπερινσουλιναιμία (μία κατάσταση που χαρακτηρίζεται από υπερβολική αύξηση της ινσουλίνης στον οργανισμό) αυξάνει άμεσα τον κίνδυνο καρκίνου του παγκρέατος μέσω ενός συγκεκριμένου μηχανισμού.

Ειδικότερα, στους ασθενείς με υπερινσουλιναιμία αυξάνεται η παραγωγή των πεπτικών ενζύμων που διασπούν τρόφιμα με υψηλά λιπαρά στο πάγκρεας. Όταν τα ένζυμα αυτά φτάσουν σε πολύ υψηλά επίπεδα, εμφανίζεται παγκρεατική φλεγμονή και αναπτύσσονται προκαρκινικά κύτταρα.

Τα Επόμενα Βήματα

Σύμφωνα με την επιστημονική ομάδα της μελέτης, ο στόχος τώρα είναι να χρησιμοποιήσουμε την παραπάνω πληροφορία για να περιορίσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο τα περιστατικά καρκίνου του παγκρέατος.

Για παράδειγμα, μία προηγούμενη μελέτη είχε δείξει ότι περιορίζοντας την ικανότητα των κυττάρων του μαστού να ανταποκρίνονται στα υψηλά επίπεδα της ινσουλίνης μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού, ιδιαίτερα σε παχύσαρκες γυναίκες.

Καταλήγοντας, οι επιστήμονες της παρούσας μελέτης υποστήριξαν ότι πιθανώς αντίστοιχες προσεγγίσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν και στον καρκίνο του παγκρέατος, ωστόσο αυτό θα πρέπει να εξερευνηθεί από μελλοντικές έρευνες.

Φωτογραφία: Karolina Grabowska