Η πολλαπλή σκλήρυνση είναι ένα αυτοάνοσο νόσημα που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα. Αν και τα αίτιά της δεν είναι ακόμη γνωστά, γνωρίζουμε ότι προκαλεί καταστροφή της μυελίνης, δηλαδή της ουσίας που επικαλύπτει τις νευρικές ίνες, από το ανοσοποιητικό σύστημα. Χωρίς την επικάλυψη της μυελίνης, τα νεύρα δεν μπορούν να μεταβιβάσουν και να δεχτούν τα σήματα φυσιολογικά.

Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να επηρεάσει οποιαδήποτε νεύρα του εγκεφάλου, του νωτιαίου σωλήνα και των οφθαλμών, με αποτέλεσμα να προκαλεί ένα μεγάλο εύρος φυσικών, ψυχικών και συναισθηματικών συμπτωμάτων που διαφέρουν στον κάθε ασθενή.

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση στις Γυναίκες

Σύμφωνα με δεδομένα από το National Multiple Sclerosis Society των ΗΠΑ, η πολλαπλή σκλήρυνση είναι 2 ή 3 φορές συχνότερη στις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες.

Συνολικά, τα συμπτώματα της νόσου στα δύο φύλα είναι παρόμοια, ωστόσο ο γιατρός δεν μπορεί να προβλέψει ποια συμπτώματα θα εμφανιστούν σε έναν ασθενή, πόσο σοβαρά θα είναι ή ποια θα είναι η πορεία της νόσου.

Ο λόγος είναι ότι η νόσος στοχεύει τη μυελίνη τυχαία με αποτέλεσμα να επηρεάζει διαφορετικά νεύρα σε κάθε ασθενή.

Αν και, όπως προαναφέρθηκε, δεν υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση των συμπτωμάτων ανάμεσα στα δύο φύλα, ορισμένοι παράγοντες, όπως η έμμηνος ρύση, η εγκυμοσύνη και η εμμηνόπαυση, μπορεί να επηρεάσουν τα συμπτώματα της νόσου στις γυναίκες.

Συμπτώματα της Πολλαπλής Σκλήρυνσης στις Γυναίκες

Τα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης στις γυναίκες είναι παρόμοια με αυτά των ανδρών, ωστόσο μπορεί να περιλαμβάνουν επιπλέον προβλήματα, εξ’αιτίας των ορμονικών αλλαγών. Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί επίσης να επηρεάσει τη σεξουαλική υγεία και τη λειτουργικότητα της ουροδόχου κύστεως.

1. Διαταραχές της Όρασης

Για αρκετές ασθενείς, οι διαταραχές της όρασης αποτελούν το πρώτο σύμπτωμα της πολλαπλής σκλήρυνσης. Η νόσος μπορεί να προκαλέσει διάφορα συμπτώματα από τους οφθαλμούς τα οποία περιλαμβάνουν:

  • Διπλωπία
  • Διαταραχές στην αντίληψη των χρωμάτων
  • Επώδυνη κίνηση των οφθαλμών
  • Τύφλωση στον ένα οφθαλμό

Οι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζουν διαταραχές της όρασης καθώς τα οπτικά νεύρα τους παρουσιάζουν φλεγμονή ή γιατί εμφανίζονται νευρικές βλάβες στις οδούς που ελέγχουν το συντονισμό και την κίνηση των οφθαλμών.

Αν και οι διαταραχές της όρασης από την πολλαπλή σκλήρυνση είναι επικίνδυνες, οι περισσότερες υποχωρούν χωρίς θεραπεία ή μπορούν να αντιμετωπιστούν εύκολα με φάρμακα.

2. Μούδιασμα

Το μούδιασμα στο πρόσωπο, το σώμα, τα χέρια και τα πόδια αποτελεί ένα ακόμα κοινό σύμπτωμα της πολλαπλής σκλήρυνσης και συχνά αποτελεί μία από τις πρώιμες εκδηλώσεις της νόσου.

Το μούδιασμα μπορεί να είναι από ήπιο, δηλαδή να παρεμβαίνει στις καθημερινές δραστηριότητες, μέχρι αρκετά σοβαρό σε βαθμό που παρεμβαίνει στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως για παράδειγμα το περπάτημα.

Το μούδιασμα της πολλαπλής σκλήρυνσης συνήθως υποχωρεί χωρίς θεραπεία και δεν παραμένει.

3. Αίσθημα Κόπωσης

Το 80% περίπου των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζει αίσθημα κόπωσης ή ανεξήγητη εξάντληση.

Συχνά, το αίτιο του αισθήματος κόπωσης μπορεί να συνδέεται με άλλα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης. Για παράδειγμα, οι ασθενείς με διαταραχές της ουροδόχου κύστεως μπορεί να κοιμούνται λιγότερο καθώς παρουσιάζουν συχνά νυκτουρίες.

Οι ασθενείς με μυϊκούς σπασμούς κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί επίσης να έχουν μειωμένη ποιότητα ή διάρκεια ύπνου με αποτέλεσμα να νιώθουν αίσθημα κόπωσης κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να αυξήσει επίσης τον κίνδυνο κατάθλιψης, προκαλώντας έτσι αίσθημα κόπωσης.

Ένα άλλο είδος κόπωσης που εμφανίζεται μόνο στην πολλαπλή σκλήρυνση είναι γνωστό ως «lassitude». Η διάγνωση του συμπτώματος αυτού τίθεται αν η κόπωση:

  • Εμφανίζεται καθημερινά
  • Επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας
  • Εμφανίζεται το πρωί, ακόμα και μετά από ένα φυσιολογικό ύπνο
  • Επιδεινώνεται με τη ζέστη ή την υγρασία
  • Παρεμβαίνει στις καθημερινές δραστηριότητες
  • Δεν σχετίζεται με φυσικά συμπτώματα ή κατάθλιψη
4. Διαταραχές της Ουροδόχου Κύστεως

Οι διαταραχές της ουροδόχου κύστεως επηρεάζουν σχεδόν το 80% των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση. Τα προβλήματα αυτά εμφανίζονται όταν εκπίπτει η λειτουργία των νεύρων που είναι απαραίτητα για τη λειτουργία των σφιγκτήρων και της ουροδόχου κύστεως, εξ’ αιτίας των βλαβών της νόσου.

Η πολλαπλή σκλήρυνση καθιστά δύσκολο για την ουροδόχο κύστη να διατηρήσει τα ούρα και μπορεί να μειώσει τον όγκο που μπορεί να συγκεντρωθεί σε αυτή, προκαλώντας συμπτώματα όπως:

  • Συχνοουρία
  • Καθυστέρηση στην έναρξη της ούρησης
  • Νυκτουρία
  • Αδυναμία κένωσης της κύστης
  • Ακράτεια ούρων
5. Διαταραχές του Γαστρεντερικού

Αρκετές ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν προβλήματα του γαστρεντερικού, όπως:

  • Δυσκοιλιότητα
  • Διάρροια
  • Ακράτεια του εντέρου

Τα γαστρεντερικά προβλήματα μπορεί να επιδεινώσουν και άλλα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης, όπως αυτά της ουροδόχου κύστεως, τη μυϊκή ακαμψία ή τους ακούσιους σπασμούς.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι οι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζουν διαταραχές στον έλεγχο των εντερικών κινήσεων εξ’ αιτίας των νευρολογικών βλαβών που προκαλεί η νόσος. Ορισμένοι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί επίσης να δυσκολεύονται να ελέγξουν το έντερό τους όταν έχουν δυσκοιλιότητα.

6. Άλγος

Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι το 55% των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζουν κλινικά σημαντικό άλγος, ενώ το 48% παρουσιάζει χρόνιο πόνο. Οι γυναίκες με πολλαπλή σκλήρυνση έχουν αυξημένη πιθανότητα σε σχέση με τους άνδρες να παρουσιάσουν άλγος ως ένα από τα συμπτώματα της νόσου.

Το οξύ άλγος της πολλαπλής σκλήρυνσης αποδίδεται συνήθως σε προβλήματα των νεύρων που βοηθούν στη μετάδοση των αισθήσεων στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Ορισμένα από τα συμπτώματα οξέος άλγους που έχουν συνδεθεί με την πολλαπλή σκλήρυνση περιλαμβάνουν:

  • Νευραλγία του Τριδύμου. Ένα διαξιφιστικό άλγος στο πρόσωπο που μπορεί συχνά να συγχέεται με άλγος των οδόντων.
  • Σημείο Lhermitte. Ένα αίσθημα σαν ηλεκτρικό σοκ που μετακινείται από το πίσω μέρος της κεφαλής προς τον αυχένα και τη σπονδυλική στήλη, συνήθως μετά από πρόσθια κάμψη.
  • “MS hug”. Ένα διαξιφιστικό, επώδυνο ή καυστικό άλγος γύρω από τον κορμό, στα πόδια ή στα χέρια.

Ο χρόνιος πόνος στους ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση χαρακτηρίζεται ως:

  • Καυστικός
  • Κνησμώδης
  • Σαν νυγμός

Αρκετές ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζουν επίσης χρόνιο άλγος ως δευτερογενές σύμπτωμα της νόσου. Για παράδειγμα, το άλγος μπορεί να αποδίδεται σε:

  • Μυϊκή δυσκαμψία, μυαλγίες ή σπασμούς
  • Λανθασμένη χρήση των κινητικών βοηθημάτων
  • Αλλαγές και απώλεια της κινητικότητας των μυών
7. Γνωστικές Αλλαγές

Περισσότερο από το 50% των ασθενών με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζουν αλλαγές στις γνωστικές λειτουργίες, γεγονός που σημαίνει ότι μπορεί να δυσκολεύονται:

  • Στη διαχείριση νέων πληροφοριών
  • Στη μάθηση και την αποθήκευση νέων πληροφοριών
  • Στην οργάνωση της σκέψης και την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
  • Στη διατήρηση της προσοχής
  • Στην αντίληψη του περιβάλλοντος
  • Στην κατανόηση και χρήση της ομιλίας
  • Στους υπολογισμούς

Τα γνωστικά συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης είναι συνήθως ήπια ή μέτρια και επηρεάζουν μερικές μόνο πτυχές των γνωστικών λειτουργιών.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, οι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν σημαντικά γνωστικά προβλήματα.

8. Κατάθλιψη

Η κλινική κατάθλιψη είναι ένα από τα συχνότερα προβλήματα της πολλαπλής σκλήρυνσης. Η κατάθλιψη είναι συχνότερη στις ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση σε σχέση με αυτές που πάσχουν από άλλα χρόνια νοσήματα.

Αν και οποιοσδήποτε μπορεί να παρουσιάσει παρατεταμένες περιόδους θλίψης, η κλινική κατάθλιψη αναφέρεται σε καταθλιπτικά συμπτώματα διάρκειας πάνω από 2 εβδομάδες.

Ορισμένα συμπτώματα της κλινικής κατάθλιψης είναι:

  • Η απώλεια ενδιαφέροντος για καθημερινές δραστηριότητες
  • Η αύξηση της όρεξης ή η απώλειά της
  • Θλίψη
  • Ευερεθιστότητα
  • Αϋπνία
  • Αίσθημα κόπωσης
  • Αίσθημα ενοχής
  • Δυσκολίες στη σκέψη και τη συγκέντρωση
  • Συμπεριφορικές αλλαγές
  • Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας

Η κλινική κατάθλιψη μπορεί να επιδεινώσει και άλλα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης, όπως:

  • Το αίσθημα κόπωσης
  • Το άλγος
  • Οι γνωστικές αλλαγές
9. Μυϊκή Αδυναμία

Αρκετοί ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν μυϊκή αδυναμία. Το σύμπτωμα αυτό αποδίδεται σε βλάβες των νευρικών ινών που ελέγχουν τους μύες.

Οι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν επίσης μυϊκή αδυναμία καθώς η μειωμένη χρήση έχει επιβαρύνει τους μύες.

Η μυϊκή αδυναμία που σχετίζεται με την πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να επηρεάσει οποιοδήποτε σημείο του οργανισμού. Οι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση δυσκολεύονται αρκετά να κινηθούν όταν η μυϊκή αδυναμία επηρεάζει τα πόδια.

10. Μυϊκή Ακαμψία και Σπασμοί

Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να προκαλέσει σπαστικότητα, δηλαδή ακαμψία και ακούσιους μυϊκούς σπασμούς στα άκρα, ιδιαίτερα στα πόδια.

Ορισμένα από τα σημεία και συμπτώματα της σπαστικότητας περιλαμβάνουν:

  • Σφίξιμο μέσα ή γύρω από τις αρθρώσεις
  • Επώδυνους, ανεξέλεγκτους σπασμούς στα χέρια και στα πόδια
  • Οσφυαλγία
  • Δυσκολία στην κάμψη και την έκταση των γονάτων
  • Δυσκολία στο σταύρωμα των γονάτων
11. Ναυτία και Ίλιγγος

Ορισμένες ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν ίλιγγο ή ναυτία.

Η πολλαπλή σκλήρυνση προκαλεί ίλιγγο καθώς επηρεάζει τις οδούς που ελέγχουν το συντονισμό των αισθητικών σημάτων που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος για να διατηρήσει την ισορροπία του σώματος.

Τα συμπτώματα του ιλίγγου περιλαμβάνουν:

  • Διαταραχές της ισορροπίας
  • Ναυτία και έμετο
  • Ζαλάδα
  • Αίσθημα περιστροφής
12. Σεξουαλικά Προβλήματα

Οι γυναίκες με πολλαπλή σκλήρυνση συχνά παρουσιάζουν προβλήματα κατά τη σεξουαλική επαφή και συγκεκριμένα αδυναμία διέγερσης ή οργασμού.

Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να μειώσει τη φυσική ενυδάτωση του κόλπου, γεγονός που καθιστά επώδυνη τη σεξουαλική επαφή.

Η νόσος μπορεί να προκαλέσει επίσης σεξουαλικά προβλήματα προκαλώντας βλάβες στα νεύρα που συνδέουν τα όργανα του φύλου με τον εγκέφαλο.

Οι γυναίκες που υποφέρουν από πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν επίσης και άλλα προβλήματα στη σεξουαλική επαφή τα οποία αποδίδονται σε άλλα συμπτώματα της νόσου, όπως:

  • Οι μυϊκοί σπασμοί και η ακαμψία
  • Οι διαταραχές της διάθεσης και της αυτοπεποίθησης
  • Το αίσθημα κόπωσης
13. Συναισθηματικές Αλλαγές

Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να προκαλέσει μία σειρά συναισθηματικών συμπτωμάτων, όπως:

  • Διαταραχές της διάθεσης
  • Περιόδους ανεξέλεγκτου γέλιου ή κλάματος
  • Ευερεθιστότητα
  • Θλίψη
  • Ανησυχία, φόβο ή άγχος
  • Οργή ή σύγχυση

Τα συμπτώματα της νόσου είναι αδύνατο να προβλεφθούν και παρουσιάζουν διακυμάνσεις, γεγονός που προκαλεί φόβο στις ασθενείς.

Η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί επίσης να προκαλέσει συναισθηματικές αλλαγές καθώς προκαλεί βλάβες στις νευρικές ίνες του εγκεφάλου. Ορισμένα από τα φάρμακα που παίρνουν οι ασθενείς για τη διαχείριση της πολλαπλής σκλήρυνσης μπορεί να επηρεάσουν και τη διάθεση.

Για παράδειγμα, τα κορτικοστεροειδή μπορεί να έχουν αρκετές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως:

  • Άγχος
  • Ευερεθιστότητα
  • Ανησυχία
  • Φόβο
14. Δυσκολία στη Βάδιση

Οι γυναίκες με πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να παρουσιάσουν διαταραχές της βάδισης για μία σειρά λόγους. Τα συμπτώματα της νόσου που επηρεάζουν τη βάδιση περιλαμβάνουν:

  • Μυϊκή ακαμψία και σπασμούς
  • Μούδιασμα ή άλλα αισθητικά προβλήματα στο ισχίο ή τα πόδια
  • Αίσθημα κόπωσης
  • Μυϊκή αδυναμία
  • Απώλεια της ισορροπίας
15. Ορμονικές Αλλαγές

Υπάρχουν ορισμένα δεδομένα που δείχνουν ότι η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά τις γυναίκες σε σχέση με τους άνδρες εξ’αιτίας των ορμονικών αλλαγών στις πρώτες οι οποίες συμβαίνουν σε διάφορα στάδια της ζωής.

Έμμηνος Ρύση

Σίγουρα χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να καταλήξουμε σε σαφή συμπεράσματα, ωστόσο ορισμένες μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι γυναίκες με πολλαπλή σκλήρυνση παρουσιάζουν σοβαρότερα συμπτώματα μέσα σε μία εβδομάδα από την έναρξη της περιόδου.

Μία έρευνα που χρησιμοποίησε μαγνητική τομογραφία έδειξε επίσης ότι η δραστηριότητα της πολλαπλής σκλήρυνσης διαφοροποιείται ανάλογα με τις διακυμάνσεις των ορμονών κατά τη διάρκεια του εμμηνορυσιακού κύκλου.

Εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εξάρσεων της πολλαπλής σκλήρυνσης, ιδιαίτερα κατά το 2ο ή το 3ο τρίμηνο.

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η εγκυμοσύνη έχει προστατευτικές επιδράσεις καθώς αυξάνει τα επίπεδα των ουσιών που περιορίζουν τη φλεγμονή και τα υπόλοιπα συμπτώματα της νόσου.

Οι έγκυες γυναίκες έχουν επίσης υψηλότερα επίπεδα κυκλοφορούντων κορτικοστεροειδών, ενός άλλου είδους ανοσοκατασταλτικών ουσιών.

Αν και η εγκυμοσύνη καταστέλλει προσωρινά τα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης, οι εξάρσεις εμφανίζονται και πάλι μέσα σε 3-6 μήνες μετά τον τοκετό. Δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν ότι η εγκυμοσύνη μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο επιδείνωσης της νόσου μακροπρόθεσμα.

Η εγκυμοσύνη γενικά μειώνει τον κίνδυνο εξάρσεων της πολλαπλής σκλήρυνσης, ωστόσο επιβαρύνει σημαντικά τον οργανισμό, γεγονός που μπορεί να επιδεινώσει ορισμένα συμπτώματα της νόσου.

Επιπλέον, ορισμένα φάρμακα που χορηγούνται στην πολλαπλή σκλήρυνση πρέπει να διακόπτονται στην εγκυμοσύνη με αποτέλεσμα ορισμένα συμπτώματα να επιδεινώνονται.

Οι ασθενείς με πολλαπλή σκλήρυνση που σκοπεύουν να μείνουν έγκυες πρέπει να συζητήσουν τη φαρμακευτική τους αγωγή με τον γιατρό τους.

Ορισμένα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης που επιδεινώνονται κατά την εγκυμοσύνη περιλαμβάνουν:

  • Αίσθημα κόπωσης
  • Διαταραχές της βάδισης
  • Προβλήματα του εντέρου και της ουροδόχου κύστεως

Εμμηνόπαυση

Τα συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης παρουσιάζουν συνήθως επιδείνωση μετά την εμμηνόπαυση. Αυτό αποδίδεται πιθανώς στη μείωση στα επίπεδα των οιστρογόνων που επηρεάζει αρνητικά την πορεία της νόσου.

Η παραπάνω υπόθεση, ωστόσο, δεν έχει επιβεβαιωθεί και ενδέχεται η νόσος απλά να παρουσιάζει επιδείνωση εξ’αιτίας της γήρανσης.

Σπανιότερα Συμπτώματα

Αν και τα παραπάνω 15 συμπτώματα είναι αυτά που εμφανίζονται συχνότερα, η πολλαπλή σκλήρυνση μπορεί να επηρεάσει διαφορετικά τον κάθε ασθενή. Λιγότερο συχνά συμπτώματα της πολλαπλής σκλήρυνσης περιλαμβάνουν:

  • Διαταραχές της ομιλίας
  • Σπασμούς
  • Απώλεια της ακοής
  • Δυσκολίες στην κατάποση
  • Τρόμο
  • Διαταραχές της αναπνοής
  • Κνησμό
  • Κεφαλαλγίες