Γνωρίζουμε πλέον ότι η σύνθεση του εντερικού μικροβιώματος μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη γενικότερη υγεία του οργανισμού. Σήμερα, μία νέα έρευνα δείχνει ότι ένα μικροβίωμα που επίσης έχει σημαντικές επιδράσεις στην υγεία μας είναι αυτό της ρινός.

Πράγματι, η ρίνα φιλοξενεί ένα μεγάλο αριθμό μικροοργανισμών, όπως συμβαίνει και με αρκετά άλλα όργανα του σώματος. Τα διάφορα είδη «ωφελίμων» και «επιβλαβών» μικροβίων που εντοπίζονται στις ρινικές κοιλότητες μπορεί να μας προστατεύουν ή να αυξάνουν τον κίνδυνο για μία σειρά νοσήματα.

Η μητέρα ενός ερευνητή της παρούσας μελέτης παρουσίαζε συχνά κεφαλαλγίες και χρόνια ρινοϊγμορίτιδα, μία νόσο που προκαλεί άλγος και οίδημα στα ιγμόρεια και τη ρινική κοιλότητα. Το γεγονός αυτό κέντρισε το ενδιαφέρον των επιστημόνων οι οποίοι αποφάσισαν να εξετάσουν με μεγαλύτερη λεπτομέρεια το ρόλο του μικροβιώματος της ρινός.

«Η μητέρα μου είχε λάβει αρκετές διαφορετικές θεραπείες χωρίς αποτέλεσμα», είπε η μικροβιολόγος Sarah Lebeer, από το Πανεπιστήμιο του Antwerp στο Βέλγιο. «Θέλησα έτσι να εξετάσω αν υπάρχουν ωφέλιμα βακτήρια ή προβιοτικά για τη ρίνα που θα μπορούσαν να τη βοηθήσουν. Κανένας δεν είχε εξετάσει το πεδίο αυτό στο παρελθόν».

Για την έρευνά τους, η Lebeer και η ομάδα της ανέλυσαν βακτήρια της ρινός από 100 υγιείς εθελοντές και 225 ασθενείς με χρόνια ρινοϊγμορίτιδα. Κατάφεραν να ταυτοποιήσουν συνολικά 30 διαφορετικές οικογένειες βακτηρίων στους εθελοντές, ωστόσο η οικογένεια που ξεχώρισε ήταν οι λακτοβάκιλλοι.

Όπως διαπίστωσαν οι επιστήμονες, οι συγκεντρώσεις των βακτηρίων αυτών ήταν μέχρι και 10 φορές υψηλότερες στους υγιείς εθελοντές. Ένα συγκεκριμένο στέλεχος της οικογένειας των Lacticaseibacillus είχε προσαρμοστεί μάλιστα στο περιβάλλον της ρινός. Το βακτήριο είχε ειδικά γονίδια που το βοηθούν να επιβιώσει σε περιβάλλον μυ υψηλό οξυγόνο, ενώ έφερε επίσης μικρές προεκβολές (fimbriae) που του επέτρεπαν να προσκολλάται στη ρίνα.

Το επόμενο βήμα στην έρευνα ήταν να εξεταστεί αν υπάρχει τρόπος να αυξήσουν τον πληθυσμό των λακτοβακίλλων με τη χρήση κάποιας προβιοτικής θεραπείας.

«Ένα μεγάλο εμπόδιο είναι ότι δεν υπάρχουν πειραματόζωα στα οποία μπορούμε να εξετάσουμε τη θεωρία μας», είπε η Lebeer. «Το μικροβίωμα της ρινός των ποντικών διαφέρει σημαντικά από αυτό του ανθρώπου».

Τελικά, οι επιστήμονες χορήγησαν με σπρέι ένα στέλεχος λακτοβακίλλου στη ρίνα 20 υγιών εθελοντών δις ημερησίως για 2 εβδομάδες. Αν και η ρινική κοιλότητα τυπικά φιλτράρει τα ξένα σώματα, τα βακτήρια αυτά κατάφεραν να αποικίσουν τη ρίνα.

Οι επιδράσεις της παρέμβασης αυτής στην υγεία των εθελοντών δεν εξετάστηκαν με τις τυπικές επιστημονικές μεθόδους, ωστόσο αρκετοί εθελοντές ανέφεραν ότι η αναπνοή τους βελτιώθηκε. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι η εισπνοή προβιοτικών πιθανώς είναι δυνατή.

Πρέπει να τονιστεί στο σημείο αυτό ότι το δείγμα που εξετάστηκε ήταν σχετικά μικρό, επομένως δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν οι παρατηρήσεις της έρευνας αφορούν το σύνολο του πληθυσμού.

Ωστόσο, οι επιστήμονες υποστήριξαν ότι το μικροβίωμα της ρινός πράγματι επηρεάζει την υγεία μας, αντίστοιχα με το μικροβίωμα του εντέρου ή το στομάχου.

Όπως ελπίζουν, στο μέλλον ενδέχεται να χορηγούμε ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες με σκοπό να βελτιώσουμε το μικροβίωμα της ρινός.

«Πιστεύουμε ότι ορισμένοι ασθενείς θα έχουν σαφή οφέλη από την προσαρμογή του μικροβιώματος της ρινός. Η εισαγωγή συγκεκριμένων στελεχών στη ρίνα θα μπορέσει να περιορίσει σημαντικά συγκεκριμένα συμπτώματα», είπε η Lebeer. «Προφανώς πρέπει να γίνουν περισσότερες έρευνες μέχρι να γνωρίζουμε τι πραγματικά συμβαίνει».

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Reports.