Αμέσως μετά την εμφάνιση των πρώτων περιστατικών του COVID-19 στην Ευρώπη και την Αμερική, εκατομμύρια άνθρωποι έτρεξαν στα φαρμακεία για να προμηθευτούν χειρουργικές μάσκες με σκοπό να προστατευτούν από τον SARS-CoV-2. Αρκετοί γιατροί προσπάθησαν να αποθαρρύνουν τους καταναλωτές από την αγορά μασκών φοβούμενοι ότι η αυξημένη ζήτησή τους μπορεί να μειώσει τα αποθέματα και να προκαλέσει προβλήματα στα νοσοκομεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) μόνο οι ασθενείς με συμπτώματα του COVID-19, καθώς και αυτοί που ασχολούνται με την περίθαλψή τους πρέπει να φορούν μάσκες.

Ωστόσο, ορισμένοι ειδικοί, μεταξύ των οποίων και ο διευθυντής του Chinese Center for Disease Control and Prevention, πιστεύουν ότι αυτή η προσέγγιση είναι λανθασμένη. Οι οργανισμοί υγείας σε αρκετές Ασιατικές χώρες υποστηρίζουν ότι όλοι οι πολίτες πρέπει να φορούν μάσκες όταν βγαίνουν από το σπίτι, ανεξαρτήτως αν έχουν συμπτώματα, με σκοπό να περιοριστεί η εξάπλωση του ιού. Αντίστοιχα, στην Τσεχία, είναι πλέον υποχρεωτικό για όλους να φορούν μάσκες σε κάθε έξοδό τους από το σπίτι.

Αίσθηση προκαλεί, ωστόσο, το γεγονός ότι ακόμα και οι ειδικοί που είναι υπέρ της χρήσης μάσκας από όλους, υποστηρίζουν ότι τα οφέλη σχετικά με τον περιορισμό της εξάπλωσης του ιού θα είναι μικρά εφόσον εφαρμοστεί το μέτρο αυτό. Δεν είναι λίγοι αυτοί που φοβούνται επίσης ότι η μαζική αγορά μασκών θα προκαλέσει ελλείψεις στα νοσοκομεία.

«Είναι ένα καλό μέτρο που δυστυχώς δεν εφαρμόζεται από όλους», υποστήριξε ο KK Cheng, ένας ειδικός για τη δημόσια υγεία από το Πανεπιστήμιο του Birmingham. «Δεν φοράμε τη μάσκα για να προστατευτούμε, αλλά για να προστατεύσουμε άλλα άτομα από τα σταγονίδια που απελευθερώνονται από το αναπνευστικό μας σύστημα».

Ο Cheng και άλλοι ειδικοί τόνισαν, ωστόσο, ότι ανεξαρτήτως της χρήσης μασκών, το σημαντικότερο μέτρο περιορισμού της εξάπλωσης του ιού είναι να παραμένουμε στο σπίτι μας. Κάθε έξοδος από το σπίτι αυξάνει τον κίνδυνο μετάδοσης της νόσου. «Δεν θέλω να προκαλέσω ανησυχία, αλλά ακόμα και όταν κάποιος μιλά ή αναπνέει, η ποσότητα των σωματιδίων που απελευθερώνεται είναι επαρκής για να μολύνει άλλα άτομα. Δεν χρειάζεται να βήξει ή να φταρνιστεί», πρόσθεσε.

Αν και υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι ο ιός SARS-CoV-2 μπορεί να μεταδοθεί με αερολύματα, δηλαδή μικρά σωματίδια του αέρα, η μετάδοση μέσω αυτής της οδού είναι σχετικά σπάνια, όπως υποστήριξε ο Arnold Monto, ένας επιδημιολόγος από το Πανεπιστήμιο του Michigan. «Ο ιός μεταδίδεται συνήθως με μεγαλύτερα σταγονίδια και γνωρίζουμε ότι οι χειρουργικές μάσκες έχουν μία μικρή χρησιμότητα στον περιορισμό αυτού του είδος μετάδοσης, ιδιαίτερα όταν συνδυάζονταιμε άλλες μεθόδους πρόληψης».

Οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες που είχαν εξετάσει τα οφέλη από τη χρήση της μάσκας στον περιορισμό εξάπλωσης άλλων ιών, δεν κατάφεραν να αποδείξουν ότι οι μάσκες μπορούν να επιβραδύνουν την εξάπλωση της επιδημίας, ωστόσο οι έρευνες αυτές είχαν συνήθως μικρό μέγεθος και, σε αρκετές από αυτές, οι εθελοντές δεν φορούσαν τις μάσκες σύμφωνα με τις οδηγίες των γιατρών.

Παρά τις εξαγγελίες ορισμένων κρατών, αρκετά δεδομένα δείχνουν ότι οι μάσκες μπορούν να προστατεύσουν ένα υγιές άτομο από τη μόλυνση με τον ιό, όπως υποστήριξε ο Benjamin Cowling, ένας επιδημιολόγος από το Πανεπιστήμιο του Χονγκ Κονγκ. Έχουμε παρατηρήσει ότι τόσο οι χειρουργικές μάσκες όσο και οι N95 μπορούν να προστατεύσουν τους επαγγελματίες υγείας από διάφορες αναπνευστικές λοιμώξεις. «Είναι τουλάχιστον παράλογο να υποστηρίζουμε ότι οι μάσκες μπορούν να προστατεύσουν τους γιατρούς από τις λοιμώξεις αλλά όχι το κοινό», πρόσθεσε ο Cowling.

Τόνισε, ωστόσο, ότι οι μάσκες είναι πιο αποτελεσματικές για την πρόληψη των λοιμώξεων στο νοσοκομείο, καθώς οι επαγγελματίες υγείας ξέρουν πως να τις χρησιμοποιήσουν σωστά, ενώ λαμβάνουν και άλλα μέτρα προστασίας. «Πιστεύω ότι αν ο μέσος άνθρωπος μάθαινε πως να φορέσει σωστά τη μάσκα θα ήταν περισσότερο προστατευμένος από τον ιό», συμπλήρωσε ο ίδιος.

Ο σημαντικότερος λόγος που φοράμε μάσκα, όπως υποστήριξε ο Cowling, καθώς και άλλοι επιστήμονες, δεν είναι να προστατευτούμε οι ίδιοι από τον ιό, αλλά για να μην μεταδώσουμε τη νόσο σε άλλους. Αν και αυτοί που παρουσιάζουν συμπτώματα του ιού σπάνια βγαίνουν από το σπίτι, είναι γνωστό σήμερα ότι η νόσος μπορεί να μεταδοθεί και από ασυμπτωματικούς φορείς. Δεδομένα από επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν μάλιστα ότι σχεδόν το 50% των νέων μολύνσεων συμβαίνει πριν ο ασθενής παρουσιάσει συμπτώματα. Ένα μικρό ποσοστό ασθενών μάλιστα δεν παρουσιάζει ποτέ συμπτώματα. «Αν γνωρίζαμε ποιοι είναι οι ασυμπτωματικοί και προσυμπτωματικοί ασθενείς, τότε θα λέγαμε και σε αυτούς να φορούν μάσκες», είπε ο Monto. «Δυστυχώς, ωστόσο, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε ποιοι είναι αυτοί».

Ένας σημαντικός λόγος που αρκετές χώρες συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι οι μάσκες δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται από όλους είναι τα μειωμένα αποθέματα, είπε η Elaine Shuo Feng, μία επιδημιολόγος και στατιστικολόγος στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Η επιστήμονας δημοσίευσε την προηγούμενη εβδομάδα μία ανάλυση που συνέκρινε τις διάφορες οδηγίες σχετικά με τις μάσκες που ακολουθεί κάθε χώρα.

Η έλλειψη στις χειρουργικές μάσκες έχει οδηγήσει αρκετές χώρες σε παραγωγή μασκών από υφάσματα, αν και ακόμα δεν υπάρχουν δεδομένα που να δείχνουν πόσο αποτελεσματικές είναι οι τελευταίες.

Ο Cheng υποστήριξε ότι η χρήση της μάσκας θα είναι σημαντικότερη όταν τα περιστατικά θα αρχίσουν να μειώνονται και θα χαλαρώσουν τα μέτρα περιορισμού.

Βιβλιογραφία: Science