Με αφορμή την διακοπή της κλινικής μελέτης δοκιμής του εμβολίου της AstraZeneca, λόγω εμφάνισης σε εθελοντή  μίας πιθανώς σχετιζόμενης σοβαρής σπάνιας παρενέργειας, ας συνοψίσουμε τα σημαντικότερα σημεία που αφορούν τα ζητήματα ασφάλειας που προκύπτουν από τη διαδικασία ανάπτυξης των εμβολίων για τον Covid 19.

Καθώς οι περισσότεροι ασθενείς που μολύνονται με τον ιό SARS-CoV-2 είναι ασυμπτωματικοί ή παρουσιάζουν ήπια συμπτώματα και τα εμβόλια αναπτύσσονται με σκοπό να χορηγηθούν στο σύνολο του παγκοσμίου πληθυσμού, η ασφάλεια αποτελεί προτεραιότητα. Οποιαδήποτε αμφιβολία σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων μπορεί να ενισχύσει επίσης το αντιεμβολιαστικό κίνημα, γεγονός που θα καταστήσει δυσκολότερη την επίτευξη ανοσίας της αγέλης. Ωστόσο, οι περισσότερες κλινικές δοκιμές μέχρι σήμερα έχουν εξετάσει μόνο εθελοντές ηλικίας κάτω των 55 ετών. Οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς με υποκείμενα νοσήματα είναι αυτοί που χρειάζονται περισσότερο ένα ασφαλές και αποτελεσματικό εμβόλιο. Αυτή τη στιγμή είναι άγνωστο αν κάποιο από τα πρώτα εμβόλια που θα κυκλοφορήσουν θα είναι ασφαλές για τους παραπάνω πληθυσμούς βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα και πιθανώς θα χρειαστεί να αναπτυχθεί ένα διαφορετικό εμβόλιο γι’ αυτούς.

Η ασφάλεια των εμβολίων καθορίζεται συνήθως από τη φύση του εμβολίου, τις ενισχυτικές ουσίες που περιέχει, την οδό χορήγησης, την ηλικία του εμβολιαζόμενου και την παρουσία ή απουσία προϋπάρχουσας ανοσίας. Για παράδειγμα ένα εμβόλιο με εξασθενημένους ιούς που έχουν την ικανότητα να πολλαπλασιάζονται μάλλον δεν είναι ιδανικό για λοιμώξεις του αναπνευστικού. Το ίδιο ισχύει και για ορισμένα συστατιπου χρησιμμοποιούνται στα εμβόλια, όπως το αλουμίνιο και οι πρωτεΐνες βακτηρίων. Όταν το εμβόλιο χορηγείται σε δύο δόσεις, οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται συνήθως μετά τη χορήγηση της ενισχυτικής δόσης. Στην ανάπτυξη εμβολίων για τον COVID-19, καθώς και για ορισμένες άλλες λοιμώξεις του αναπνευστικού, θα πρέπει να εξετάζεται επίσης η πιθανότητα εμφάνισης ADE (antibody-dependent enhancement), καθώς και ο ρόλος των προφλεγμονωδών κυτταροκινών στην ανοσοπαθολογία του πνεύμονα. Η τελευταία αφορά περισσότερο εμβόλια που θα χορηγούνται ενδορινικά.