Σε ένα ιδανικό κόσμο, το εμβόλιο για την αντιμετώπιση της πανδημίας θα χρειαζόταν μόνο 1 δόση, έτσι ώστε οι διαθέσιμες δόσεις να μπορούν να καλύψουν περισσότερα άτομα. Ιδανικά, δεν θα είχε επίσης καμία ανεπιθύμητη ενέργεια σοβαρότερη από το άλγος στο σημείο της έγχυσης. Τέλος, η παραγωγή του θα ήταν εύκολη και θα μπορούσε να διατηρηθεί σε κανονικά ψυγεία.

Δυστυχώς, ο κόσμος που ζούμε σήμερα δεν είναι ιδανικός, ωστόσο, αυτή τη στιγμή έχουμε 2 εμβόλια για την COVID-19 τα οποία έχουν υψηλή αποτελεσματικότητα.

Τα παραπάνω εμβόλια έχουν αναπτυχθεί από τις εταιρίες Pfizer και Moderna, αντίστοιχα, και αυτή τη στιγμή χορηγούνται σε αρκετές χώρες παγκοσμίως. Ποια είναι όμως τα χαρακτηριστικά του κάθε εμβολίου και πώς διαφέρουν μεταξύ τους;

Πληθυσμός-Στόχος

Το εμβόλιο της Pfizer έχει λάβει επείγουσα έγκριση για τις ηλικίες άνω των 16 ετών. Το εμβόλιο της Moderna προς το παρόν χορηγείται μόνο σε ενήλικες, ωστόσο η εταιρία έχει αρχίσει κλινικές μελέτες για την έγκρισή του στις ηλικίες 12-17.

Αποτελεσματικότητα

Και στα δύο παραπάνω εμβόλια, η αποτελεσματικότητα που παρατηρήθηκε στις κλινικές δοκιμές ήταν εντυπωσιακή, ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μήνες μετά τον εμβολιασμό. Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε αν η ανοσία που προσφέρουν τα εμβόλια θα περιοριστεί σε βάθος χρόνου.

Το εμβόλιο της Pfizer είχε 95% αποτελεσματικότητα στην πρόληψη της συμπτωματικής COVID-19, 7 ημέρες μετά τη χορήγηση της 2ης δόσης. Το εμβόλιο είχε επίσης συγκρίσιμη αποτελεσματικότητα σε όλες τις ηλικιακές και φυλετικές ομάδες.

Το εμβόλιο της Moderna είχε 94.1% αποτελεσματικότητα στην πρόληψη της συμπτωματικής COVID-19, 14 ημέρες μετά τη χορήγηση της 2ης δόσης. Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου ήταν ελαφρώς χαμηλότερη σε στους ηλικιωμένους άνω των 65, ωστόσο όπως υποστήριξε η εταιρία κατά την ακρόαση από το FDA, ο πληθυσμός σε αυτή την ηλικιακή ομάδα ήταν σχετικά περιορισμένος. Το εμβόλιο ήταν εξίσου αποτελεσματικό σε όλες της φυλετικές ομάδες.

Και τα δύο παραπάνω εμβόλια φαίνεται ότι έχουν επίσης την ικανότητα να περιορίζουν τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης από COVID-19. Προς το παρόν δεν γνωρίζουμε ακόμα αν κάποιο από τα δύο εμβόλια μπορεί να προστατεύσει από την ασυμπτωματική λοίμωξη με SARS-CoV-2. Δεν γνωρίζουμε επίσης αν οι εμβολιασμένοι ασθενείς που μολύνονται με τον ιό μπορούν να μεταδώσουν τον τελευταίο.

Αριθμός Δόσεων που Χρειάζεται το Κάθε Εμβόλιο

Τόσο το εμβόλιο της Pfizer όσο και αυτό της Moderna χρειάζονται 2 δόσεις. Η πρώτη δόση εκκινεί την ανοσιακή απόκριση, ενώ η 2η την ενισχύει. Η διαφορά ανάμεσα στις 2 δόσεις για το εμβόλιο της Pfizer είναι 21 ημέρες, ενώ για το εμβόλιο της Moderna 28.

Κάθε δόση του εμβολίου της Pfizer περιέχει 30 μικρογραμμάρια του εμβολίου. Στο εμβόλιο της Moderna η κάθε δόση περιέχει 100 μικρογραμμάρια. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι το εμβόλιο της Moderna χρησιμοποιεί τριπλάσια δόση, χωρίς, ωστόσο, να επιτυγχάνει υψηλότερη αποτελεσματικότητα.

Ανεπιθύμητες Ενέργειες

Στην εμβολιολογία, τα εμβόλια που προκαλούν παροδικές ανεπιθύμητες ενέργειες λέγονται “reactogenic”.

Και τα δύο παραπάνω εμβόλια, καθώς και όλα τα εμβόλια COVID-19 που εξετάζονται σήμερα, ανήκουν στην παραπάνω κατηγορία. Το Advisory Committee on Immunization Practices, μία επιτροπή που ελέγχει τα εμβόλια για λογαριασμό του CDC των ΗΠΑ, συνέστησε στα νοσοκομεία που θα εμβολιάσουν το προσωπικό τους, να μην εμβολιάσουν ταυτόχρονα όλους τους γιατρούς, καθώς ορισμένοι μπορεί να νιώσουν αδιαθεσία μέχρι και 24 ώρες μετά τον εμβολιασμό.

Οι συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι το άλγος στο σημείο της έγχυσης, το αίσθημα κόπωσης, η κεφαλαλγία, οι μυαλγίες και οι αρθραλγίες. Ορισμένοι ασθενείς παρουσίασαν επίσης πυρετό. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες εμφανίζονται κυρίως μετά τη 2η δόση και είναι συχνότερες στους νεαρούς ενήλικες, οι οποίοι παρουσιάζουν ισχυρότερη ανοσιακή απόκριση σε σχέση με τους ηλικιωμένους.

Η εμφάνιση των παραπάνω ανεπιθυμήτων ενεργειών είναι συνέπεια της δράσης του ανοσοποιητικού συστήματος και σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο δεν είναι ασφαλές. Μέχρι σήμερα, καμία σοβαρή, μακροπρόθεσμη ανεπιθύμητη ενέργεια δεν έχει σχετιστεί με τα εμβόλια.

Μόλις το εμβόλιο της Pfizer άρχισε να χορηγείται στη Μεγάλη Βρετανία, εμφανίστηκαν περιορισμένα περιστατικά αλλεργικών αντιδράσεων. ΟΙ αντιδράσεις αυτές δεν είχαν παρατηρηθεί στις κλινικές δοκιμές. Προς το παρόν δεν γνωρίζουμε αν το εμβόλιο της Moderna μπορεί να προκαλέσει επίσης αλλεργικές αντιδράσεις.

Χορήγηση των Εμβολίων σε Εγκύους/Θηλάζουσες

Κανένα από τα εμβόλια δεν έχει εξεταστεί σε εγκύους ή θηλάζουσες.

Η Moderna έχει εξετάσει το εμβόλιό της σε πειραματόζωα και διαπίστωσε ότι δεν προκαλεί προβλήματα κατά την ανάπτυξη του εμβρύου. Η Pfizer δεν έχει ολοκληρώσει ακόμα τις δοκιμές σε πειραματόζωα, ωστόσο, από τα μέχρι σήμερα δεδομένα, ούτε αυτό το εμβόλιο δεν προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες στο έμβρυο.

Προς το παρόν, οι επίσημες οδηγίες και για τα δύο εμβόλια υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για να γνωρίζουμε αν είναι ασφαλή για τις εγκύους και τις θηλάζουσες. Ο Peter Marks, διευθυντής του Center for Biologics Evaluation and Research του FDA, δήλωσε πριν λίγες ημέρες ότι η απόφαση για τον εμβολιασμό ή όχι ενός ατόμου, πρέπει να λαμβάνεται σταθμίζοντας τους κινδύνους και τα οφέλη.

Διαφορές στην Αποθήκευση

Και τα δύο εμβόλια πρέπει να διατηρούνται σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες μέχρι να φτάσουν στα φαρμακεία ή τα νοσοκομεία που θα χορηγηθούν.

Στο συγκεκριμένο θέμα, το εμβόλιο της Moderna υπερτερεί σε σχέση με αυτό της Pfizer, καθώς αποθηκεύεται στους -20 °C, ενώ αυτό της Pfizer χρειάζεται χαμηλότερες θερμοκρασίες (-70°C). Η θερμοκρασία που χρειάζεται το εμβόλιο της Moderna μπορεί να επιτευχθεί από ένα τυπικό καταψύκτη, κάτι που δεν ισχύει για το εμβόλιο της Pfizer που χρειάζεται ειδικούς καταψύκτες.

Μετά την απόψυξή του, το εμβόλιο της Pfizer θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί μέσα σε 5 ημέρες. Το εμβόλιο της Moderna παραμένει σταθερό σε θερμοκρασία ψυγείου για 30 ημέρες και σε θερμοκρασία δωματίου για 12 ώρες.

Διάρκεια Ανοσίας

Προς το παρόν δεν είναι δυνατό να γνωρίζουμε ποια είναι η διάρκεια της ανοσίας μετά τη χορήγηση των παραπάνω εμβολίων. Θα χρειαστεί να λαμβάνονται συχνά δείγματα από εθελοντές προκειμένου να εξετάσουμε ποιες είναι οι διακυμάνσεις στα επίπεδα των αντισωμάτων, αν και η μείωση στα αντισώματα δεν συνεπάγεται απαραίτητα μείωση της ανοσίας.