Αρχική Blog Σελίδα 398

Νόσοι που οφείλονται σε Prions

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0
Νόσοι που οφείλονται σε Prions

Τα νοσήματα prion (σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες) απαρτίζουν μια σύνθετη ομάδα μεταδιδόμενων, προοδευτικά εξελισσόμενων νευροεκφυλιστικών νοσημάτων, στην οποία περιλαμβάνονται γενετικές-κληρονομικές, επίκτητες και σποραδικές-ιδιοπαθείς μορφές.Στον άνθρωπο έχουν περιγραφεί 5 ασθένειες prion. Στα ζώα 6 ασθένειες prion.

Η ομάδα των νόσων αυτών, που κύριος εκπρόσωπός της είναι η νόσος των Creutzfeldt – Jakob (CJD) (σποραδική και κληρονομική μορφή) περιλαμβάνει επίσης άλλες δύο κληρονομικές νόσους, την ιατρογενή μορφή και τη νέα μορφή της νόσου C-J (vCJD), που φαίνεται ότι μεταδόθηκε στον άνθρωπο από μολυσμένα βοοειδή.

Το κοινό χαρακτηριστικό των ασθενειών prion είναι ο ανώμαλος μεταβολισμός της πρωτεϊνης prion (PrP), που παρουσιάζεται σε δύο τουλάχιστον ισομερείς μορφές με διαφορετικές φυσικοχημικές ιδιότητες, που είναι κωδικοποιημένες σε γονίδιο (PRNP) του βραχέος σκέλους του χρωματοσώματος 20. Η φυσιολογική μορφή της πρωτεϊνης, που αναφέρεται ως PrPC, είναι μια πρωτεϊνη της μεμβράνης του κυττάρου, προσδεμένη μέσω μιας άγκυρας γλυκοφωσφατίδυλο-ινοσιτόλης. Εκφράζεται σε ένα ευρύ φάσμα κυτταρικών τύπων και κυρίως στα νευρικά κύτταρα.

Η λοιμογόνος ισομορφή (PrPsc) διαφέρει από τη φυσιολογική ως προς τη διαμόρφωση, γεγονός που την καθιστά ανθεκτική σε πρωτεόλυση, με αποτέλεσμα την άθροισή της και το σχηματισμό αμυλοειδούς, βασικό δομικό στοιχείο των “πλακών” που ανευρίσκονται παθολογοανατομικά στους εγκεφάλους των ασθενών. Η λοιμογόνος ισομορφή, που μπορεί να προκύψει μετά από μετάλλαξη, ή μέσω μόλυνσης,  χρησιμεύει ως μήτρα μετατροπής της φυσιολογικής κυτταρικής ισομορφής. Κατ’αυτό τον τρόπο εικάζεται ότι η παρουσία έστω και ενός μορίου PrPsc μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για αλυσιδωτή μετατροπή της φυσιολογικής PrPC σε μόρια PrPsc, η συσσώρευση των οποίων έχει ως τελικό αποτέλεσμα την εγκεφαλική βλάβη.

Κλινική εικόνα

H τυπική κλινική εικόνα της κλασικής μορφής CJD περιλαμβάνει ταχέως εξελισσόμενη άνοια και μυοκλονίες. Συχνά ανευρίσκονται παρεγκεφαλιδική αταξία, εξωπυραμιδικές και πυραμιδικές εκδηλώσεις καθώς και φλοιική τύφλωση. Η νόσος έχει ταχεία θανατηφόρο εξέλιξη με μέση διάρκεια επιβίωσης 4 μήνες και προσβάλλει κυρίως ηλικίες 60-65 ετών. Στη διάγνωση της νόσου συμβάλλουν το ΗΕΓ με την παρουσία επαναλαμβανόμενα υψηλού δυναμικού τριφασικών ή πολυφασικών αιχμηρών κυμάτων και η ανίχνευση της πρωτείνης 14-3-3 στο ΕΝΥ, η οποία παρότι ενδεικτική της νόσου, δεν είναι ειδική αφού ανευρίσκεται και σε άλλες νευρολογικές παθήσεις.

Η νέα μορφή της νόσου (vCJD) προσβάλλει νεότερους ανθρώπους, με μέση ηλικία εμφάνισης 26 έτη.  Επιπρόσθετα, έχει διαφορετική κλινική εικόνα.  Προεξάρχουν οι ψυχιατρικές διαταραχές, η επώδυνη αισθητική περιφερική νευροπάθεια και η παρεγκεφαλιδική αταξία. Μυοκλονίες και άνοια εμφανίζονται αργότερα στην πορεία της νόσου, η οποία έχει μέση διάρκεια επιβίωσης 13 μήνες.

Διάγνωση

Η οριστική διάγνωση της νόσου τίθεται με τη βιοψία εγκεφάλου όπου αναζητούνται οι χαρακτηριστικές παθολογοανατομικές αλλοιώσεις.

Θεραπεία

Δεν υπάρχει αποτελεσματική θεραπεία.

Φωτογραφία: Tima Miroshnichenko

Νευρολογικές εκδηλώσεις οφειλόμενες στον Ιό του Συνδρόμου Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας HIV-1

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0

Οι νευρολογικές εκδηλώσεις στην HIV-1 λοίμωξη είναι συχνές και μπορεί να οφείλονται σε απευθείας δράση του ιού, σε ανάπτυξη ευκαιριακών λοιμώξεων και νεοπλασμάτων λόγω ανοσοκαταστολής είτε σε τοξική δράση των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται στη θεραπεία της. Το φάσμα των νευρολογικών διαταραχών που εμφανίζονται είναι ιδιαίτερα ευρύ, εφόσον μπορεί να προσβληθεί οποιαδήποτε δομή του νευρολογικού άξονα, από τον εγκέφαλο μέχρι τους μύες. Οι εκδηλώσεις από το νευρικό σύστημα εμφανίζουν σημαντική ετερογένεια οφειλόμενη κυρίως από το βαθμό ανοσοκαταστολής, όπως αυτό αντικατοπτρίζεται από τον  απόλυτο αριθμό CD4+ T-λεμφοκυττάρων αλλά και από την ταχύτητα που εξελίσσεται η νόσος, όπως αυτή εκτιμάται από το HIV-1 ιικό φορτίο του πλάσματος. Έτσι, άλλες εκδηλώσεις είναι συχνότερες στα αρχικά στάδια της λοίμωξης και διαφορετικές στα τελικά στάδια της νόσου. Οι νευρολογικές επιπλοκές στην HIV-1 λοίμωξη έχουν μειωθεί δραστικά μετά την εισαγωγή στη θεραπευτική της συνδυασμένης αντιρετροϊκής αγωγής υψηλής δραστικότητας (HAART).

Κλινικά Σύνδρομα οφειλόμενα στον HIV-1

O HIV-1 είναι νευροτρόπος ιός. Οι συχνότερες νοσολογικές οντότητες που οφείλονται στη δράση του επί του νευρικού συστήματος είναι:

  • Άσηπτη μηνιγγίτιδα: Μπορεί να είναι η πρώτη εκδήλωση της νόσου. και εκδηλώνεται με κεφαλαλγία, φωτοφοβία και αυχενική δυσκαμψία. Είναι αυτοπεριοριζόμενη νόσος και υποχωρεί αυτόματα μετά από αρκετές ημέρες.  Σε μερικές περιπτώσεις είναι δυνατό να προσβληθούν παροδικά εγκεφαλικές συζυγίες κυρίως η V η VIΙ και η VIII.
  • HIV-1 συνδεόμενη Νευρογνωσιακή Διαταραχή (ΗΑΝD): Συχνή επιπλοκή της νόσου, εμφανίζεται σε 15% των ασθενών με AIDS και μπορεί να είναι πρώτη εκδήλωση στο 3-10% των ασθενών. Παλαιότερες ονομασίες ήταν  η HIV-1 συνδεόμενη άνοια και η HIV-1 εγκεφαλοπάθεια. Η έκπτωση των νοητικών λειτουργιών συνοδεύεται από διαταραχές της συμπεριφοράς (απάθεια, απόσυρση, αβουλία) και κινητικές διαταραχές (αστάθεια βάδισης, τρόμος, αδυναμία κάτω άκρων). Στην αξονική και τη μαγνητική τομογραφία αποκαλύπτεται σημαντική υποφλοιώδης ατροφία και διάχυτες βλάβες στη λευκή ουσία των ημισφαιρίων.
  • Μυελοπάθεια: Είναι λιγότερο συχνή από το σύνδρομο HAND, συνυπάρχει όμως μαζί του και εκδηλώνεται με σπαστικοαταξική συνδρομή ή διαταραχές της αισθητικότητας στα κάτω άκρα.
  • Προσβολή του περιφερικού νευρικού συστήματος: Εμφανίζεται σε όλα τα στάδια της νόσου και μπορεί να εκδηλωθεί ως:
    • Συμμετρική, κυρίως αισθητική, Πολυνευροπάθεια (η συχνότερη)
    • Οξεία Φλεγμονώδης Απομυελινωτική Πολυνευροπάθεια
    • Χρόνια ή Υποτροπιάζουσα Απομυελινωτική Πολυνευροπάθεια (CIDP)
    • Πολυριζοπάθεια
    • Πολλαπλή Μονονευρίτιδα
Ευκαιριακές Λοιμώξεις

Πριν την εισαγωγή της συνδυασμένης αντιρετροϊκής αγωγής οι  ευκαιριακές λοιμώξεις του ΚΝΣ αποτελούσαν κύριες αιτίες νοσηρότητας και θνησιμότητας στους HIV-1 ασθενείς. Οι κυριότερες είναι:

H επίπτωση της έχει μειωθεί σημαντικά ανάμεσα στους ασθενείς που λαμβάνουν προφύλαξη για Pneumocystis carinii με τριμεθοπρίμη-σουλφαμεθοξαζόλη. Εκδηλώνεται όταν τα CD4+Τ λεμφοκύτταρα είναι λιγότερα από 200/μL. Οφείλεται συνήθως σε αναζωπύρωση λανθάνουσας λοίμωξης.  Προκαλεί πολυεστιακή προσβολή του εγκεφάλου με κύρια συμπτώματα πυρετό, κεφαλαλγία, σύγχυση διαταραχές της προσωπικότητας, επιληπτικές κρίσεις και εστιακά νευρολογικά συμπτώματα. Απεικονιστικά η χαρακτηριστική εικόνα είναι πολλαπλές εγκεφαλικές βλάβες που έχουν περιφερική δακτυλιοειδή ενίσχυση. Θεραπεία εκλογής είναι ο συνδυασμός πυριμεθαμίνης και σουλφαδιαζίνης με συνχορήγηση φολινικού οξέος.

  • Κρυπτοκοκκική Μηνιγγίτιδα

Ο cryptococcous neoformans είναι το συχνότερο λοιμογόνο αίτιο μηνιγγίτιδας σε ασθενείς με AIDS και εκδηλώνεται όταν τα CD4+ Τ λεμφοκύτταρα είναι λιγότερα από 100/μL. Κύριες εκδηλώσεις είναι ο πυρετός, η κεφαλαλγία και οι διαταραχές του επιπέδου συνείδησης, ενώ ο μηνιγγισμός είναι σπάνιος. Ο μύκητας ανιχνεύεται στο ΕΝΥ άμεση μικροσκόπηση σε σκοτεινό πεδίο, με ανοσοενζυμικές μεθόδους και καλλιέργεια. Θεραπεία εκλογής είναι η Λιποσωμιακή Αμφοτερικίνη-Β (0,7-1 mg/kg).

  • Προοδευτική Πολυεστιακή Λευκοεγκεφαλοπάθεια

Σε αντίθεση με τις άλλες ευκαιριακές λοιμώξεις η επίπτωση της PML στους ασθενείς με AIDS δεν έχει μειωθεί μετά την εισαγωγή της δραστικής θεραπείας HAART. Έχει όμως αυξηθεί η επιβίωση τους. Παράδοξη επιδείνωση της PML έχει παρατηρηθεί μετά την έναρξη της HAART στο πλαίσιο του συνδρόμου ανοσολογικής αποκατάστασης (σύνδρομο IRIS) . Αποτελεσματική θεραπεία δεν υπάρχει.

Λιγότερο συχνά εμφανίζονται και άλλες ευκαιριακές λοιμώξεις, όπως:

  • Φυματιώδης Μηνιγγίτιδα
  • CMV Εγκεφαλίτιδα
  • Σύφιλη του ΚΝΣ
Ευκαιριακά Νεοπλάσματα
  • Non Hodgkin Λέμφωμα του ΚΝΣ

Τα λεμφώματα εμφανίζονται με αυξημένη συχνότητα σε ασθενείς με Τ κυτταρικές ανοσοανεπάρκειες. Το AIDS δεν αποτελεί εξαίρεση, περίπου 6% των ασθενών αναπτύσσουν λέμφωμα κατά τη διάρκεια της ασθένειας και συχνά σε εξωαδενικές θέσεις, με συχνότερη από όλες το ΚΝΣ. Έτσι, το πρωτοπαθές λέμφωμα του ΚΝΣ αποτελεί το 20% των λεμφωμάτων στους HIV-1 ασθενείς. Συνήθως είναι θετικά στο ιό Epstein Barr (EBV) και εμφανίζεται όταν τα CD4+ Τλεμφοκύτταρα είναι λιγότερα από 50/μL. Η θεραπευτική προσέγγιση είναι δύσκολη, γίνεται με τη χρήση συμβατικής χημειοθεραπείας σε συνδυασμό με HAART. Η πρόγνωση είναι πτωχή, με 2ετή επιβίωση ~29%.

Μυοπάθεια

Μυοπάθεια μπορεί να εκδηλωθεί στην HIV-1 λοίμωξη με κύρια αίτια τον ίδιο τον ιό, τη χορήγηση ζιντοβουντίνης και το γενικευμένο σύνδρομο καχεξίας. Η μυοπάθεια μπορεί να ποικίλλει σε βαρύτητα από την ασυμπτωματική άνοδο της CPK έως ένα υποξύ σύνδρομο που χαρακτηρίζεται από μυαλγίες και εγγύς μυική αδυναμία. Όταν η μυοπάθεια οφείλεται στη ζιντοβουντίνη είναι αναστρέψιμη με τη διακοπή της. Στις άλλες περιπτώσεις οι θεραπευτικές προσεγγίσεις ποικίλλουν αναλόγως της βαρύτητας.

Ειδικές Νευρολογικές Εκδηλώσεις
  • Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (ΑΕΕ)

ΑΕΕ μπορεί να εκδηλωθεί στους ασθενείς με HIV-1 λοίμωξη αφού ο επιπολασμός των κλασικών παραγόντων κινδύνου είναι υψηλός (κάπνισμα, σακχαρώδης διαβήτης). Επιπρόσθετα, ΑΕΕ μπορεί να συμβεί ως συνέπεια αγγειίτιδας στο πλαίσιο λοίμωξης από έρπητα ζωστήρα, σύφιλης ή σηπτικών εμβόλων σε συστηματικές μυκητιασικές λοιμώξεις.

  • Επιληψία

Οι επιληπτικοί σπασμοί είναι συχνή επιπλοκή της HIV-1 λοίμωξης, εμφανίζονται σε ένα 17% των ασθενών και μπορεί να οφείλονται σε ευκαιριακές λοιμώξεις, νεοπλάσματα και στην. Εμφανίζονται σε 15-40% των ασθενών με εγκεφαλική τοξοπλάσμωση,15-35% των ασθενών με πρωτοπαθές λέμφωμα του ΚΝΣ, 8% των ασθενών με κρυπτοκοκκική μηνιγγίτιδα και 15-50% των ασθενών με HIV-1 συνδεόμενη νευρογνωσιακή διαταραχή. Οι περίσσοτεροι ασθενείς που θα εκδηλώσουν επιληπτική κρίση θα πρέπει να λάβουν αντιεπιληπτική αγωγή, με συχνότερα δοκιμασμένο φάρμακο την φαινυτοίνη.

Λοιμώξεις του Νευρικού Συστήματος

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0

Το νευρικό σύστημα μπορεί να προσβληθεί από βακτηρίδια, μύκητες, ιούς και παράσιτα. Οι λοιμώξεις του νευρικού συστήματος μπορεί να επινέμονται τον εγκέφαλο, τις μήνιγγες, το εγκεφαλονωτιαίο υγρό, τους περιβάλλοντες ιστούς, τα οστά του κρανίου και της σπονδυλικής στήλης, καθώς και τους χώρους ανάμεσα στις δομές αυτές. Ανάλογα με την θέση της λοίμωξης διακρίνονται σε:

Γενικά, οι λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτηρίδια ή μύκητες έχουν την τάση να αναπτύσσονται τοπικά, να προκαλούν νέκρωση και να σχηματίζουν αποστήματα. Οι ιογενείς – εκτός από την εγκεφαλίτιδα του ιού του απλού έρπητα – προκαλούν κατά κανόνα διάχυτη προσβολή.

Οξεία Ιογενής Λοίμωξη του Νωτιαίου Γαγγλίου – Σύνδρομο του Ερπητα Ζωστήρα

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0

Η οξεία αυτή, αρκετά συχνή λοίμωξη οφείλεται στην επανενεργοποίηση του ιού της ανεμευλογιάς-έρπητα ζωστήρα (VZ) που λαθροβιεί εντός των αισθητικών γαγγλίων, σε όλα τα άτομα που νόσησαν κάποτε από ανεμευλογιά. Είναι σημαντικά συχνότερη και βαρύτερη στους ηλικιωμένους και σ’ εκείνους που πάσχουν από κακοήθη νοσήματα, ειδικά από λέμφωμα, όπως και σε ασθενείς που πάσχουν από AIDS.

Κλινική εικόνα

Την έκθυση του χαρακτηριστικού εξανθήματος στο προσβαλλόμενο δερματοτόμιο προαναγγέλλουν άλγη, αίσθημα κνησμού ή παραισθησίες ριζιτικής κατανομής, που συχνά συγχέονται με άλλου τύπου νευραλγίες ή συμπτώματα από τα σπλάγχνα (πλευρίτιδα, οξεία κοιλία κ.α.). Τα δερματοτόμια που προσβάλλονται συχνότερα είναι από το Θ3 έως το Θ12 και ο 1ος κλάδος (οφθαλμικός) του τριδύμου. Το εξάνθημα, αρχικά ερυθηματώδες, μετατρέπεται σε φυσαλιδώδες εντός 24ώρου. Τις επόμενες 3 ημέρες οι φυσαλίδες μεταπίπτουν σε φλύκταινες, οι οποίες ακολούθως εσχαροποιούνται και αποπίπτουν σε 2-3 εβδομάδες. Ο πόνος και η δυσαισθησία διαρκούν συνήθως για 1 έως 4 εβδομάδες, αλλά περίπου στο ένα τρίτο των ασθενών, το άλγος επιμένει για μήνες ή ακόμη και χρόνια και αποτελεί δύσκολο θεραπευτικό πρόβλημα.

Η προσβολή γαγγλίων των εγκεφαλικών συζυγιών συνδέεται με δύο ειδικά σύνδρομα, που συνοδεύονται και από παραλυτικά φαινόμενα:

  1. Οφθαλμικός έρπης (έρπης του Γασσερείου γαγγλίου), με άλγος και εξάνθημα στην κατανομή του πρώτου κλάδου του τριδύμου νεύρου, οφθαλμοπληγία και κίνδυνο εξέλκωσης του κερατοειδούς και
  2. Έρπης του γονατώδους γαγγλίου ή σύνδρομο Ramsay Hunt, που προκαλεί παράλυση του προσωπικού νεύρου και φυσαλιδώδες εξάνθημα στο πρόσθιο τοίχωμα του έξω ακουστικού πόρου, στην περιοχή κατανομής του διαμέσου νεύρου του Wrisberg, αισθητικού κλάδου του προσωπικού νεύρου.

Το ΕΝΥ σε όλα τα σύνδρομα του έρπητα ζωστήρα περιέχει 10 έως 100 κύτταρα, κυρίως λεμφοκύτταρα και ελαφρά αυξημένο λεύκωμα.

Θεραπεία

Η χορήγηση ενός εκ των διαθέσιμων νουκλεοσικών αναλόγων (ακυκλοβίρη, βαλακυκλοβίρη, φαμκυκλοβίρη, πενσυκλοβίρη) μέσα στις πρώτες 48 ώρες από την εμφάνιση του εξανθήματος, ελαττώνει τη διάρκεια της περιόδου του οξέος άλγους και επιταχύνει την επούλωση των φυσαλίδων. Στους μη ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, η χορήγηση πρεδνιζόνης (45 έως 60 mg την ημέρα επί 7 ημέρες, και στη συνέχεια σταδιακή μείωση) ελαττώνει την επίπτωση της μεθερπητικής νευραλγίας. Η μεθερπητική νευραλγία αντιμετωπίζεται με συνδυασμό καρβαμαζεπίνης ή γκαμπαπεντίνης και αμιτριπτυλίνης, αρχίζοντας με μικρές δόσεις που αυξάνονται σταδιακά στα 400 έως 800 mg και 75 έως 150 mg ημερησίως, αντίστοιχα.

Ερπητική Εγκεφαλίτιδα

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0

Η ομάδα των ερπητοϊών που προσβάλλουν τον άνθρωπο περιλαμβάνει τον τύπο I και II του απλού έρπητα, τον ιό του έρπητα ζωστήρα-ανεμευλογιάς, τον ιό Epstein-Barr και τον κυτταρομεγαλοϊό.

Η ερπητική εγκεφαλίτιδα που προκαλείται από τον ιό του απλού έρπητα τύπου Ι, και πολύ σπάνια από τον τύπου II (έρπης των γεννητικών οργάνων) είναι η πιο βαριά απ’ όλες τις ιογενείς εγκεφαλίτιδες και η συχνότερη σποραδική μορφή οξείας ιογενούς εγκεφαλίτιδας. Παρατηρείται σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, σε ασθενείς όλων των ηλικιών.

Κλινική εικόνα

Η νόσος εισβάλλει οξέως με πυρετό, κεφαλαλγία και σύγχυση, που σύντομα – εντός ωρών στην κεραυνοβόλο μορφή – εξελίσσονται σε λήθαργο ή κώμα. Μερικές φορές εμφανίζονται επιληπτικές κρίσεις, μεταβολή της συμπεριφοράς και αφασία.

Οι παθολογοανατομικές αλλοιώσεις της νόσου εντοπίζονται στα κάτω και τα έσω τμήματα των κροταφικών καθώς και στα κογχαία τμήματα των μετωπιαίων λοβών. Οι βλάβες χαρακτηρίζονται από έντονη φλεγμονή, αιμορραγίες και διάχυτη νέκρωση.

Παρακλινική διερεύνηση

Στο ηλεκτροεγκεφαλογράφημα η περιοδική εμφάνιση οξυαίχμων κυμάτων μεγάλου ύψους ανά 2- 3 δευτερόλεπτα στις κροταφικές απαγωγές είναι χαρακτηριστικό εύρημα.

Οι καταστροφικές παθολογοανατομικές βλάβες που εντοπίζονται εκλεκτικά στον κροταφικό λοβό απεικονίζονται στην αξονική και καλύτερα στη μαγνητική τομογραφία στη σειρά ακολουθιών Τ2 και στα δύο ημισφαίρια και είναι συνήθως ασύμμετρες (Εικόνα 29.9).

Τα ευρήματα από το ΕΝΥ είναι παρόμοια με άλλων ιογενών εγκεφαλιτίδων (αύξηση των κυττάρων λεμφοκυτταρικού τύπου, αύξηση του λευκώματος, φυσιολογική γλυκόζη). Το παθογόνο αίτιο μπορεί να ανιχνευθεί με τη μέθοδο της αλυσωτής αντίδρασης πολυμεράσης.

Η βιοψία εγκεφάλου, παρ’ όλο που θέτει τη διάγνωση, λόγω των κινδύνων που εγκυμονεί δεν κρίνεται απαραίτητη παρά μόνο σε επιλεγμένα περιστατικά.

Θεραπεία

Η θεραπεία συνίσταται στη χορήγηση ακυκλοβίρης (10 mg/kg κάθε 8 ώρες ενδοφλεβίως επί 14-21 ημέρες). Η πρώιμη έναρξη της θεραπείας μειώνει σημαντικά τη θνησιμότητα και τη βαρύτητα των υπολειμματικών νευρολογικών ελλειμμάτων. Χωρίς θεραπεία η θνησιμότητα υπερβαίνει το 70%.

 

Οξεία Επιδημική Ιογενής Εγκεφαλίτιδα

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0

Κλινική εικόνα – Διάγνωση

Η συμπτωματολογία της οξείας ιογενούς εγκεφαλίτιδας περιλαμβάνει, ανεξαρτήτως μορφής:

  • Κεφαλαλγία
  • Πυρετό
  • Διαταραχή του επιπέδου συνείδησης
  • Διαταραχή της συμπεριφοράς
  • Εστιακές νευρολογικές εκδηλώσεις όπως ημιπληγία, εστιακές ή γενικευμένες επιληπτικές κρίσεις, αλλά και διαταραχές του λόγου.

Σημαντικές πληροφορίες για τη διάγνωση μπορεί να προσφέρουν:

  • Η μελέτη των επιδημιολογικών στοιχείων π.χ. η εποχή του έτους που εκδηλώθηκε η νόσος (άνοιξη και φθινόπωρο). Η παρουσία πολλών κρουσμάτων μιας ιογενούς συστηματικής λοίμωξης στη κοινότητα, συχνά υποδηλώνει το παθογόνο αίτιο.
  • Το ιστορικό π.χ. ιστορικό δαγκώματος από κάποιο ζώο μολυσμένο από τον ιό της λύσσας.
  • Η αντικειμενική εξέταση του ασθενούς ενδέχεται να αποκαλύψει το χαρακτηριστικό εξάνθημα μιας συστηματικής ιογενούς λοίμωξης.
  • Ο παρακλινικός έλεγχος, που περιλαμβάνει:
    1. Εξέταση του ΕΝΥ (γενική εξέταση, αναζήτηση αντισωμάτων, PCR)
    2. ΗΕΓράφημα για την εκτίμηση κυρίως των μεταβολών του συνειδησιακού επιπέδου
    3. Αξονική και μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου
    4. Βιοψία εγκεφάλου σε ορισμένες περιπτώσεις

Θεραπεία

Δεν υπάρχει αιτιολογική θεραπεία, οπότε αυτή είναι υποστηρικτική και συμπτωματική.

 

Εγκεφαλικό Απόστημα

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0
Εγκεφαλικό Απόστημα

Πρόκειται για περιγεγραμμένη πυώδη συλλογή μέσα στο εγκεφαλικό παρέγχυμα. Αρχίζει ως εντοπισμένη πυώδης εγκεφαλίτιδα, την οποία ακολουθεί ο σχηματισμός κυστικής μάζας με λεπτό ινώδες περίβλημα, που είναι ιδιαίτερα εύθραυστο στο τμήμα που γειτνιάζει με τις κοιλίες.

Αιτιολογία – Παθογένεση

Το εγκεφαλικό απόστημα μπορεί να οφείλεται σε:

  1. Επέκταση γειτονικής φλεγμονής (μέση πυώδης ωτίτιδα, παραρινοκολπίτιδα, μαστοειδίτιδα, οδοντικό απόστημα)
  1. Αιματογενή διασπορά από σηπτική εστία, που συνήθως εντοπίζεται στους πνεύμονες και την καρδιά (βακτηριδιακή ενδοκαρδίτιδα)
  1. Τράυματα, κακώσεις ή νευροχειρουργικές επεμβάσεις στο κρανίο

20% των εγκεφαλικών αποστημάτων είναι κρυψιγενή, δεν εμφανίζεται δηλαδή η πρωτοπαθής εστία λοιμώξεως.

Συνήθεις απομονούμενοι παθογόνοι μικροοργανισμοί είναι ο Staphylococcus aureus, Streptococcus spp (αναερόβιοι), Bacteroides spp, και τα εντεροβακτηριακά,

Κλινική εικόνα

Το εγκεφαλικό απόστημα εκδηλώνεται κυρίως ως ενδοεγκεφαλική χωροκατακτητική εξεργασία με υποξεία πορεία. Προεξάρχουν τα σημεία ενδοκράνιας υπέρτασης. Συχνά παρατηρούνται εστιακές επιληπτικές κρίσεις ή και status epilepticus. Ο ασθενής μπορεί να είναι απύρετος ή να εμφανίζει χαμηλή πυρετική κίνηση.

Παρακλινική διερεύνηση

Η διάγνωση του εγκεφαλικού αποστήματος γίνεται με τις νευροαπεικονιστικές μεθόδους. Το ώριμο εγκεφαλικό απόστημα εμφανίζεται ως υπόπυκνη εστία με δακτύλιο που ενισχύεται μετά την έγχυση κατάλληλης ουσίας (Εικόνα 29.2).

Η μικροβιολογική διάγνωση γίνεται με χρώση κατά Gram και καλλιέργεια υλικού, το οποίο λαμβάνεται με στερεοτακτική αναρρόφηση με βελόνα. Η οσφυονωτιαία παρακέντηση αντενδείκνυται.

Θεραπεία

Η θεραπευτική αντιμετώπιση περιλαμβάνει:

  • Χορήγηση των κατάλληλων, κατά περίπτωση, αντιμικροβιακών φαρμάκων
  • Χειρουργική αντιμετώπιση με στερεοτακτική αναρρόφηση ή χειρουργική εξαίρεση του αποστήματος
  • Θεραπεία, χειρουργική συνήθως, παρακείμενης φλεγμονής, αιτίας του αποστήματος, π.χ. μαστοειδίτιδας ή παραρινοκολπίτιδας.
  • Προφυλακτική χορήγηση αντιεπιληπτικών λόγω του υψηλού κινδύνου εμφάνισης εστιακών ή γενικευμένων επιληπτικών κρίσεων και για διάστημα τουλάχιστον 3 μηνών.

 

Παρά το γεγονός ότι αρκετές περιπτώσεις εγκεφαλικού αποστήματος αντιμετωπίζονται επιτυχώς με συντηρητική μόνο θεραπεία, είναι προτιμότερο η νοσηλεία να γίνεται πλησίον ή μέσα σε νευροχειρουργικό τμήμα και ο ασθενής να έχει στενή κλινική και απεικονιστική παρακολούθηση.

Πρόγνωση

Η πρόγνωση του εγκεφαλικού αποστήματος, όσον αφορά την επιβίωση, έχει βελτιωθεί σημαντικά. Η θνησιμότητα δεν υπερβαίνει το 10%, αλλά παραμένει υψηλό ποσοστό νοσηρότητας με σημαντικότερη επιπλοκή τη δευτερογενή επιληψία (έως και 70%).

Φωτογραφία: Tima Miroshnichenko

Άσηπτη μηνιγγίτιδα

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0

Με τον όρο άσηπτη μηνιγγίτιδα εννοούμε τη φλεγμονή των μηνίγγων, η οποία οφείλεται σε αίτια τα οποία δεν διαπιστώνονται με τις συνηθισμένες εξετάσεις όπως την Gram χρώση και τις κοινές καλλιέργειες του ΕΝΥ. Κατά κανόνα υπάρχει λεμφοκυτταρική πλειοκυττάρωση. Τα αίτια μπορεί να είναι λοιμώδη ή και μη λοιμώδη. Η άσηπτη μηνιγγίτιδα λοιμώδους αιτιολογίας στη συντριπτική πλειοψηφία οφείλεται σε ιούς και κατά πολύ λιγότερο σε βακτήρια.

Ιογενής μηνιγγίτιδα

Η επίπτωση της ιογενούς μηνιγγίτιδας είναι 11-27 περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους. Προσβάλλει όλες τις ηλικίες αλλά πιο συχνά τα παιδιά με προτίμηση στο άρρεν φύλο. Οι συχνότεροι ιοί που ευθύνονται για την ιογενή μηνιγγίτιδα είναι οι εντεροϊοί που αφορούν στο 85-90% του συνόλου των περιπτώσεων. Μετά τους εντεροϊούς ακολουθούν οι ερπητοϊοί.

Κλινική εικόνα

Τα πρόδρομα συμπτώματα είναι συνήθως πυρετός, κακουχία και συχνά κυνάγχη. Η μηνιγγική φάση περιλαμβάνει κεφαλαλγία, φωτοφοβία, πιθανόν υπνηλία, και ήπια, κατά κανόνα, μηνιγγικά σημεία. Εστιακή σημειολογία δεν υπάρχει. Αναλόγως του υπευθύνου ιού, μπορεί να συνυπάρχουν δερματικό εξάνθημα, παρωτίτιδα, διάρροια, μυαλγίες, διόγκωση των λεμφαδένων κ.α.

Η πορεία της νόσου είναι συνήθως καλοήθης με πλήρη αποκατάσταση εντός 1-2 εβδομάδων.

Παρακλινική διερεύνηση

Το ΕΝΥ κατά τη γενική εξέταση αποκαλύπτει αύξηση του αριθμού των κυττάρων (10-500 λευκά/mm3) κατά κανόνα λεμφοκυττάρων μετά το πρώτο 24ωρο, και μικρή αύξηση του λευκώματος (100mg/dl). Τα επίπεδα της γλυκόζης είναι κατά κανόνα φυσιολογικά.

Οι ορολογικές εξετάσεις συμβάλλουν στη διάγνωση της ιογενούς μηνιγγίτιδας αλλά απαιτείται χρόνος από την προσβολή μέχρι την ορομετατροπή. Αξιολογείται ο τετραπλασιασμός του τίτλου στον ορό του αίματος και απαιτούνται δυο δείγματα. Στις μέρες μας η PCR έχει αντικαταστήσει τις ορολογικές εξετάσεις στη διάγνωση της ιογενούς μηνιγγίτιδας, βελτιώνοντας τη διαγνωστική ακρίβεια και παρέχοντας αποτελέσματα σημαντικά ταχύτερα.

Η αξονική τομογραφία και η μαγνητική τομογραφία δεν προσφέρουν ιδιαίτερη βοήθεια στη διάγνωση της ιογενούς μηνιγγίτιδας παρά μόνο για αποκλεισμό συνυπάρχουσας εγκεφαλίτιδας ή αποστήματος.

Στη διαφορική διάγνωση μεταξύ βακτηριακής και ιογενούς μηνιγγίτιδας μπορεί να βοηθήσει η CRP, η προκαλσιτονίνη αίματος και το γαλακτικό στο ΕΝΥ, διότι αξιόλογη αύξηση συμβαίνει κυρίως στη βακτηριακή μηνιγγίτιδα.

Θεραπεία

Ειδική θεραπεία δεν υπάρχει. Η απλή ιογενής μηνιγγίτιδα χωρίς εγκεφαλίτιδα είναι κατά κανόνα αυτοπεριοριζόμενη νόσος. Η αντιμετώπιση είναι συμπτωματική, με γενική υποστήριξη του οργανισμού.

 Χορήγηση εμπειρικής θεραπείας για ΒΜ τις πρώτες 48 ώρες ακόμα και όταν η ΙΜ είναι η πιθανότερη διάγνωση σε:

  • Ηλικιωμένους ασθενείς
  • Ανοσοκατασταλμένους
  • Λήψη αντιβιοτικών προ της εισαγωγής

Χρόνια μηνιγγίτιδα 

  • Με τον όρο χρόνια μηνιγγίτιδα ορίζουμε τη φλεγμονή των μηνίγγων που συνοδεύεται από πλειοκυττάρωση του ΕΝΥ και έχει διάρκεια πάνω από 4 εβδομάδες.
  • Tα συμπτώματα εγκαθίστανται βαθμιαία σε διάστημα μερικών ημερών έως μερικών εβδομάδων.
  • Το συχνότερο αίτιο χρόνιας μηνιγγίτιδας είναι η φυματίωση

Φυματιώδης μηνιγγίτιδα

Η φυματιώση είναι το σημαντικότερο αίτιο χρόνιας μηνιγγίτιδας. Στα παιδιά, εμφανίζεται λίγους μήνες μετά από πρωτογενή φυματίωση ενώ στους ενήλικες εμφανίζεται συνήθως μετά από ενεργοποίηση λανθάνουσας φυματίωσης. Η νόσος εμφανίζεται σε πενταπλάσια συχνότητα στους HIV θετικούς ασθενείς..

Προσβάλλονται κυρίως οι μήνιγγες της βάσεως του εγκεφάλου με αποτέλεσμα την παράλυση των εγκεφαλικών συζυγιών ΙΙΙ, VI, VII και VIII. H νόσος μπορεί να προκαλέσει αγγειίτιδα με διαταραχές της αιμάτωσης του εγκεφάλου και πρόκληση εμφράκτων. Λόγω της συλλογής παχυρρεύστων εξιδρωμάτων, μπορεί να προκληθεί απόφραξη της ροή του ΕΝΥ και υδροκέφαλος.

Κλινική εικόνα

Συνήθως η εισβολή της νόσου γίνεται με βραδύ ρυθμό, εντός χρονικής περιόδου εβδομάδων. Σπανίως μπορεί να είναι οξεία και να θυμίζει την εισβολή βακτηριακής ή οξείας ιογενούς μηνιγγίτιδας. Τα πρώτα συμπτώματα είναι η κεφαλαλγία, ο πυρετός, η υπνηλία και η σύγχυση. Ακολουθούν συνήθως παρέσεις οφθαλμοκινητικών νεύρων, αν και είναι δυνατόν να προσβληθούν και άλλες εγκεφαλικές συζυγίες. Συχνά εμφανίζονται ήπια σημεία μηνιγγικού ερεθισμού. Συνυπάρχουν μεταβολή της γενικής κατάστασης, απώλεια βάρους και ηλεκτρολυτικές διαταραχές, κυρίως υπονατριαιμία. Αν δεν τεθεί διάγνωση και δεν χορηγηθεί αντιφυματική θεραπεία, η νόσος οδηγεί σε σύντομο χρονικό διάστημα σε κώμα και θάνατο.

Παρακλινική διερεύνηση

Η εξέταση του ΕΝΥ αποτελεί τη σημαντικότερη εργαστηριακή εξέταση. Φυσιολογικό ΕΝΥ στα πρώιμα στάδια δεν αποκλείει τη νόσο.

Το ΕΝΥ είναι διαυγές, το λεύκωμα είναι πολύ αυξημένο, η γλυκόζη ελαττωμένη. Παρατηρείται μετρίου βαθμού αύξηση των λεμφοκυττάρων, αν και στα αρχικά στάδια της νόσου μπορεί να επικρατούν τα πολυμορφοπύρηνα. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται με την απομόνωση του M. Tuberculosis από την καλλιέργεια του ΕΝΥ. Για να αυξηθούν οι πιθανότητες ανεύρεσης του μυκοβακτηριδίου συνιστάται η λήψη τουλάχιστον 6ml ΕΝΥ, φυγοκέντρηση, καλλιέργεια και εξέταση του ιζήματος για οξεάντοχους βακίλους. Η ανίχνευση μυκοβακτηριδιακού DNA στο ΕΝΥ με PCR αποτελεί ταχεία διαγνωστική μέθοδο, με υψηλή ειδικότητα αλλά μικρότερη ευαισθησία από αυτήν της καλλιέργειας.

Παράλληλα πρέπει να γίνεται ο λοιπός ειδικός νευρολογικός και γενικός παρακλινικός έλεγχος, για τον εντοπισμό της πρωτοπαθούς εστίας.

Θεραπεία

Η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας είναι ο καθοριστικός παράγοντας για την επιτυχή αντιμετώπιση της φυματιώδους μηνιγγίτιδας. Επί κλινικής υποψίας της νόσου και πριν την εργαστηριακή επιβεβαίωση χορηγείται τετραπλή αντιφυματική αγωγή με ισονιαζίδη, ριφαμπικίνη, πυραζιναμίδη και αιθαμβουτόλη για 2 μήνες. Μετά το πρώτο δίμηνο, ακολουθεί η συνεχιζόμενη φάση θεραπείας, η οποία συνίσταται στη χορήγηση ισονιαζίδης και ριφαμπικίνης στις ίδιες δόσεις και διαρκεί τουλάχιστον 9-12 μήνες. Σε όλους τους ασθενείς ηλικίας άνω των 6 ετών θα πρέπει να χορηγείται και πυριδοξίνη (βιταμίνη Β6). Στο θεραπευτικό σχήμα περιλαμβάνονται και τα κορτικοστεροειδή σε δοσολογία 12 mg δεξαμεθαζόνης ημερησίως για 3 εβδομάδες και στη συνέχεια προοδευτικώς μειούμενες δόσεις με συνολική διάρκεια θεραπείας 6 εβδομάδες. Η χορήγηση κορτικοστεροειδών σε ασθενείς με φυματιώδη μηνιγγίτιδα αυξάνει την επιβίωση αλλά φαίνεται ότι δεν ελαττώνει την πιθανότητα επιπλοκών

Οι παρενέργειες των φαρμάκων πρέπει να ελέγχονται περιοδικά και τακτικά:

  • Ακουστικές (στρεπτομυκίνη)
  • Οπτικές (αιθαμβουτόλη)
  • Ηπατικές (αιθιοναμίδη-ριφαμπικίνη)
  • Από το περιφερικό νευρικό σύστημα (ισονιαζίδη)

Τσεκ Απ: Σώζει Ζωές

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0
Τσεκ Απ: Σώζει Ζωές

Οι άνθρωποι κλείνουν ραντεβού για να δουν τον γιατρό τους για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Κάποιοι πηγαίνουν μόνον όταν έχουν ένα καινούργιο ιατρικό πρόβλημα και αναζητούν άμεση διάγνωση και θεραπεία. Άλλοι τον επισκέπτονται προγραμματισμένα, για να παρακολουθούν την πορεία ενός χρόνιου ιατρικού προβλήματος. Πολλοί τέλος αναζητούν την ιατρική συνδρομή χωρίς να είναι ασθενείς, στο πλαίσιο προληπτικού ελέγχου της κατάστασης της υγείας τους.

Η ανά τακτά χρονικά διαστήματα προληπτική εκτίμηση της υγείας ενός ανθρώπου είναι το αντικείμενο της προληπτικής ιατρικής και αναφέρεται συχνά ως τσεκ απ, σωστότερα όμως ως περιοδικός προληπτικός έλεγχος.

Στόχος του περιοδικού προληπτικού ελέγχου στους ασυμπτωματικούς (δίχως συμπτώματα) ενηλίκους είναι η πρόληψη της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, με τον προσδιορισμό παραγόντων κινδύνου, πρώιμων κλινικών σημείων και συμπτωμάτων ασθενειών που μπορούν να θεραπευτούν.

Ο περιοδικός προληπτικός έλεγχος αποτελεί θεμελιώδη ιατρική πρακτική εδώ και δεκαετίες και αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες ιατρικών επισκέψεων.

Στο παρελθόν οι περισσότερες ιατρικές ενώσεις συνιστούσαν να γίνεται ετήσιος ιατρικός έλεγχος. Πρόσφατα όμως η Αμερικάνικη Ιατρική Εταιρεία (American Medical Association), καθώς και άλλοι έγκυροι ιατρικοί οργανισμοί άρχισαν να συστήνουν αραιότερα χρονικά διαστήματα διενέργειας του ελέγχου. Έτσι, η σύσταση για το περιοδικό τσεκ απ στους υγιείς ενηλίκους είναι:

  • Για τις ηλικίες 19-40 ετών ανά 5 έτη
  • Για τις ηλικίες 40-65 ετών ανά 1-3 έτη
  • Για τις ηλικίες άνω των 65 ετών ανά 1 έτος

Οι περισσότεροι άνθρωποι ηλικίας κάτω από 40 ετών είναι γενικά ελεύθεροι παθήσεων που θα μπορούσαν να διαγνωστούν από την κλινική ιατρική εξέταση και μόνο. Σε αυτή την ηλικιακή ομάδα τα προβλήματα υγείας εμφανίζονται με συγκεκριμένα συμπτώματα που οδηγούν τον ασθενή στην αναζήτηση ιατρικής συνδρομής.

Επίσης, πολλές διαγνωστικές εξετάσεις που στο παρελθόν γίνονταν ως ρουτίνα έχει αποδειχτεί ότι δεν δικαιολογούν το κόστος που έχουν, αφού δεν συνεισφέρουν στην ουσιαστική πρόληψη, ενώ σε μερικές περιπτώσεις αυξάνουν αδικαιολόγητα τα επίπεδα άγχους υγιών ανθρώπων.

Σκοπός του περιοδικού προληπτικού ελέγχου είναι:

  • Η πρωτογενής πρόληψη (η προαγωγή της ατομικής και οικογενειακής υγείας).
  • Η ανίχνευση παραγόντων κινδύνου για συνήθεις χρόνιες ασθένειες.
  • Η δευτερογενής πρόληψη (η ανίχνευση παθήσεων που δεν έχουν εμφανή συμπτώματα)
  • Η τριτογενής πρόληψη (η παρακολούθηση ήδη υφιστάμενων παθήσεων)
  • Η προώθηση των κανόνων υγιεινής συμπεριφοράς.
  • Η ενημέρωση του ιατρικού φακέλου.
Τι περιλαμβάνεται

Το τσεκ απ αποτελεί συνδυασμό ιατρικών πράξεων και εξετάσεων:

1. Λήψη Ιατρικού Ιστορικού. Το ιατρικό ιστορικό συμπεριλαμβάνει:

  • Ασθένειες του παρελθόντος, ιατρικές επεμβάσεις και λήψη φαρμάκων.
  • Οικογενειακό ιστορικό ασθενειών.
  • Αποτελέσματα και ημερομηνίες προηγούμενων προληπτικών ελέγχων (λ.χ. προηγηθέντες εμβολιασμοί, καταγραφές αρτηριακής πίεσης, αποτελέσματα τεστ Παπανικολάου, μαστογραφιών, τιμών χοληστερόλης κ.λπ.).
  • Πληροφορίες για τον τόπο και τη μορφή εργασίας, καθώς και των συνθηκών διαβίωσης.
  • Συνήθειες όπως η σωματική άσκηση και έξεις όπως η κατανάλωση αλκοόλ και καπνού.
  • Συλλογή πληροφοριών για τις φυσιολογικές λειτουργίες του σώματος, όπως ο ύπνος, η όραση, η ακοή, η λειτουργία του πεπτικού και του ουροποιητικού συστήματος.

2. Κλινική Εξέταση. Ο αριθμός και το είδος των κλινικών διαγνωστικών χειρισμών στους οποίους θα σας υποβάλει ο γιατρός σας εξαρτώνται από το φύλο, την ηλικία και τις πληροφορίες που του δώσατε κατά τη λήψη του ιστορικού. Πιο συγκεκριμένα, η κλινική εξέταση μπορεί να συμπεριλαμβάνει:

  • Μέτρηση της αρτηριακής πίεσης
  • Μέτρηση του ύψους και του βάρους
  • Υπολογισμό του Δείκτη Μάζας Σώματος
  • Επισκόπηση του δέρματος και των βλεννογόνων (επιπεφυκότες στα μάτια, στόμα)
  • Ακρόαση των πνευμόνων και της καρδιάς
  • Ψηλάφηση της κοιλιακής χώρας
  • Ψηλάφηση των μαστών (γυναίκες)
  • Δακτυλική εξέταση του προστάτη (άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών)
  • Αδρή νευρολογική εξέταση
  • Εξέταση του μυοσκελετικού συστήματος

Η κλινική εξέταση είναι πολύ χρήσιμη στην αναγνώριση υποκείμενων παθήσεων σε ανθρώπους που έχουν ήδη συμπτώματα. Σπάνια όμως αποκαλύπτει ασθένειες σε ασυμπτωματικά άτομα. Είναι όμως απαραίτητο συμπλήρωμα κάθε ολοκληρωμένου προληπτικού ελέγχου.

3. Εργαστηριακές Εξετάσεις. Δεν υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες για το είδος των παρακλινικών εξετάσεων που πρέπει να περιλαμβάνονται σε ένα τσεκ απ. Θα πρέπει όμως να περιλαμβάνει όλες εκείνες τις εξετάσεις που θα ελέγχουν με τρόπο αξιόπιστο τη συνολική κατάσταση της υγείας και ειδικότερα των ζωτικών οργάνων. Σε αυτές συγκαταλέγονται:

  • Γενική αίματος: ελέγχει την ύπαρξη αιματολογικών διαταραχών όπως αναιμία, διαταραχές των λευκών αιμοσφαιρίων (ανοσοποιητικό σύστημα) και των αιμοπεταλίων (πήξη του αίματος)
  • Ταχύτητα Καθίζησης Ερυθρών (ΤΚΕ)
  • Σάκχαρο (έλεγχος για σακχαρώδη διαβήτη)
  • Ουρία και Κρεατινίνη (έλεγχος της νεφρικής λειτουργίας)
  • Τρανσαμινάσες, γGT (έλεγχος της ηπατικής λειτουργίας)
  • Χοληστερόλη, HDL, LDL, Τριγλυκερίδια (έλεγχος λιπιδαιμικού προφίλ)
  • Ουρικό οξύ (έλεγχος υπερουρικαιμίας)
  • Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο-PSA (ετήσιος έλεγχος του προστάτη αδένα σε άνδρες ηλικίας άνω των 50 ετών)
  • Γενική ούρων (έλεγχος παθήσεων του ουροποιητικού συστήματος)
  • Ηλεκτροκαρδιογράφημα (αδρός έλεγχος καρδιακής λειτουργίας)
  • Μαστογραφία (ετήσιος έλεγχος για κακοήθεια του μαστού στις γυναίκες)
  • Τεστ Παπανικολάου (ετήσιος έλεγχος για κακοήθεια του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες)
  • Κολονοσκόπηση (έλεγχος για καρκίνο του παχέος εντέρου μετά τη συμπλήρωση του 50ού έτους)

Δεν συνιστάται έλεγχος καρκινικών δεικτών αίματος, αφού αποδεδειγμένα δεν προσφέρουν κανένα όφελος στην πρόληψη κακοηθειών.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι το είδος και ο αριθμός των εργαστηριακών εξετάσεων, που θα ζητήσει ο γιατρός στο πλαίσιο του προληπτικού περιοδικού ελέγχου της υγείας πρέπει να είναι απόλυτα εξατομικευμένος ανάλογα με το οικογενειακό και κλινικό ιστορικό του ασθενούς και βεβαίως τα ευρήματα από την κλινική εξέταση. Έτσι, μπορεί να υπερβαίνουν κατά πολύ σε αριθμό αυτές που αναφέρουμε, οι οποίες αποτελούν τον βασικό εργαστηριακό έλεγχο ενός τσεκ απ.

Ο γιατρός σας είναι αυτός που θα κρίνει ποια άλλη παρακλινική εξέταση πρέπει να κάνετε για να έχει μια ολοκληρωμένη άποψη για την κατάσταση της υγείας σας και να σας προφυλάξει από μελλοντικούς κινδύνους.

Υπολιπιδαιμική Δίαιτα

Α. Δημητρακόπουλος MD, PhD
-
0
Υπολιπιδαιμική Δίαιτα
ΤΡΟΦΙΜΑ ΣΥΝΙΣΤΩΜΕΝΑ ΜΕ ΜΕΤΡΟ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΑ
meats Όλα τα άσπρα ψάρια χωρίς πέτσα. Κουνέλι, κοτόπουλο, αρνάκι γάλακτος, γαλοπούλα χωρίς πέτσα, κυνήγι.
(Μέγεθος μερίδων: Όσο η παλάμη σας).		 Θαλασσινά (μύδια, αστακός, καραβίδες), σολωμός. Άπαχο κρέας, μοσχάρι και χοιρινό αφού βγάλετε το λίπος, άπαχο ζαμπόν, λουκάνικα από μοσχάρι ή κοτόπουλο. Γαρίδες, καλαμάρια, αυγοτάραχο, καβούρια.
Συκώτι, λουκάνικα από χοιρινό, μπέικον, σαλάμια.
Χήνα, πάπια, κρεατόπιτες, πέτσα πουλερικών.
meats Γάλα 0% ή 1% λιπαρά. Γιαούρτι 0% ή 1% λιπαρά. Τυριά: μυζήθρα νωπή ή κίτρινο τυρί με λιγότερο από 10% λιπαρά, ασπράδι αυγού. Γάλα 2% λιπαρά. Γιαούρτι 2% λιπαρά. Τυριά: κίτρινο τυρί με λιγότερο από 20% λιπαρά. Αυγά μέχρι 2 την εβδομάδα. Βούτυρο. Γάλα 4% λιπαρά, κρέμα γάλακτος, γιαούρτι 4% ή παραπάνω λιπαρά, σκληρά τυριά (γαβιέρα), μαλακά τυριά (τυρί κρέμα, κασέρι).
bread Ψωμί ολικής αλέσεως, φρυγανιές, κρίσπις. Όλα τα δημητριακά, κόρν φλέικς, κουάκερ. Μακαρόνια, βραστές πατάτες, ρύζι. Φασόλια, φακές, ρεβύθια, κουκιά, καλαμπόκι, φάβα. Πατάτες ψημένες με τη φλούδα.
Ποπ κορν.		 Τηγανητές πατάτες.
Tσιπς.
oliveoil Ελαιόλαδο.
Αραβοσιτέλαιο.
Σογιέλαιο.
Ηλιέλαιο.		 Έλαια πλούσια σε μονοακόρεστα.
Μαργαρίνη, που έχει ρευστά φυτικά έλαια σαν πρώτο συστατικό.		 Βούτυρο.
Μαργαρίνη με στερεά υδρογονωμένα έλαια.
Λίπος ψητού, ξύγγι, λαρδί.
sweets Κομπόστες χωρίς ζάχαρη.
Φρουτασαλάτα.
Φρουί-ζελέ.		 Κέικ με άπαχο γάλα και 2 κρόκους αυγών. Χαλβάς.
(Κουλουράκια φτιαγμένα με λάδι, λουκούμια, γλυκά κουταλιού)*		 Πάστες, τούρτες, κρουασάν.
Τσουρέκι, μπισκότα.
Παγωτό, σοκολάτα.
Γλυκά με καρύδα.
Καραμέλες βουτύρου.
nuts Σε πολύ μικρές ποσότητες καρύδια, αμύγδαλα, κάστανα. (Φυστίκια, φυστίκια Αιγίνης)* Ινδική καρύδα.
Αλατισμένοι ξηροί καρποί.
drinks Καφές ή τσάι (2-3 ποτήρια την ημέρα).
Αναψυκτικά light.		 Φρουτοχυμοί.
Οινοπνευματώδη (Κρασί ή μπύρα 1-2 ποτήρια την ημέρα)**		 Σοκολατούχα ροφήματα.
Ιρλανδέζικος καφές.
Ποτά, που περιέχουν βύνη.
Αεριούχα ποτά.
vegetables Όλα τα λαχανικά και όλα τα φρούτα φρέσκα και ξηρά. (Μπανάνες, σύκα, σταφύλια)* Λαχανικά μαγειρεμένα σε ακατάλληλο λάδι ή λίπος.
Αλατισμένα λαχανικά σε κονσέρβα.
1...397398399Σελίδα 398 από 399

Εξατομικευμένη άσκηση της ιατρικής επιστήμης, με γνώμονα τις ξεχωριστές ανάγκες κάθε ασθενούς, με πιστή εφαρμογή των αυστηρών κριτηρίων της “ιατρικής βασισμένης σε αποδείξεις” (evidence based medicine).

Υπεύθυνος Δικτυακού Τόπου

Νικόλαος Τζανής

Επιλογές

Τελευταία Νέα

Δημοφιλείς Ενότητες

Διατροφή124Τρίτη Ηλικία175Λοιμώξεις1177Κορονοϊός1490Υγεία236Εσωτερική Παθολογία1413Διαβήτης254Ανοσολογία423

Oxford Metadata © 2025