Ο Γερμανός Benjamin List και ο Αμερικανός David MacMillan ήταν οι νικητές του βραβείου Νόμπελ Χημείας για το 2021. Οι δύο επιστήμονες ανέπτυξαν μία νέα τεχνολογία η οποία άνοιξε νέες επιλογές για τη φαρμακευτική έρευνα και διευκόλυνε τη μαζική παραγωγή φαρμάκων.

Η τεχνολογία που ανέπτυξαν ανεξάρτητα οι δύο επιστήμονες το 2000 χρησιμοποιείται για να ρυθμίσει ή να επιταχύνει συγκεκριμένες χημικές αντιδράσεις.

Πριν τις έρευνες των δύο επιστημόνων, πιστεύαμε ότι υπάρχουν μόνο δύο είδη καταλυτών: τα μέταλλα και τα ένζυμα.

Η νέα τεχνολογία, η οποία βασίζεται σε μικρά οργανικά μόρια, λέγεται «ασύμμετρη οργανοκατάλυση» και χρησιμοποιείται ήδη ευρέως στη φαρμακοβιομηχανία καθώς επιτρέπει στις εταιρίες να επιταχύνουν σημαντικά την παραγωγή φαρμάκων για την κατάθλιψη ή τις λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, μεταξύ άλλων.

Οι οργανοκαταλύτες επιτρέπουν στις φαρμακευτικές εταιρίες να εκτελέσουν αρκετά βήματα της παραγωγής των φαρμάκων σε σειρά, γεγονός που περιορίζει σε μεγάλο βαθμό τα απόβλητα που παράγονται, όπως ανέφερε η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ.

Ο List και ο MacMillian θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο του βραβείου το οποίο ανέρχεται σε περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ.

«Νόμιζα ότι κάποιος μου κάνει πλάκα. Όταν ενημερώθηκα ότι είμαι ο νικητής του φετινού βραβείου Νόμπελ έτρωγα πρωινό με τη σύζυγό μου», είπε ο List στους δημοσιογράφους στην τελετή απονομής.

Τα προηγούμενα χρόνια η σύζυγος του List είχε αστειευτεί λέγοντας στον άντρα της ότι θα πρέπει να περιμένει τηλεφώνημα από τη Σουηδία.

«Σήμερα δεν κάναμε αυτό το αστείο», είπε ο List, διευθυντής στο Max Planck Institute της Γερμανίας.

Το πρωί της ίδιας ημέρας τηλεφώνησε στον MacMillan για να τον ενημερώσει ότι είχαν κερδίσει το βραβείο Νόμπελ, ωστόσο καθηγητής του Princeton επίσης νόμιζε ότι του κάνουν πλάκα και συνέχισε τον ύπνο του.

«Είμαι πολύ χαρούμενος, αλλά για να είμαι ειλικρινής ακόμα δεν έχω συνειδητοποιήσει τι έχει συμβεί. Όλα έγιναν πολύ γρήγορα», είπε ο MacMillan.

Περήφανος

Όταν ρωτήθηκε σχετικά με το μέλλον του ως ερευνητής μετά την απονομή του βραβείου, ο List υποσχέθηκε ότι θα συνεχίσει την έρευνα και έχει ήδη μερικές νέες ιδέες.

«Μου αρέσει πάντοτε να φτάνω στα άκρα. Γενικά θέλω να πετυχαίνω πράγματα τα οποία θεωρούσαμε αδύνατα στο παρελθόν. Ελπίζω να σταθώ στο ύψος του βραβείου Νόμπελ και να συνεχίσω να κάνω μεγάλες ανακαλύψεις στο μέλλον», είπε ο List.

Ο MacMillan, ο οποίος κατάγεται από τη Σκωτία, απέδωσε εύσημα στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας του γι’ αυτή την επιτυχία και δήλωσε περήφανος που η τεχνολογία του βοήθησε τη μαζική παραγωγή φαρμάκων.

Το εργαστήριό του ασχολείται σήμερα με μία νέα τεχνολογία που αποκαλεί «photoredox catalysis», η οποία χρησιμοποιεί ακτινοβολία για να διασπάσει ή να συνάψει δεσμούς ηλεκτρονίων.

Αναλύοντας το σκεπτικό τους για την απονομή του βραβείου Νόμπελ, οι επιστήμονες της επιτροπής εξήγησαν ότι «αρκετά ερευνητικά πεδία βασίζονται στην ικανότητα των χημικών να κατασκευάζουν μόρια και ανθεκτικά υλικά, να αποθηκεύουν ενέργεια στις μπαταρίες ή να αναστέλλουν την πορεία μίας νόσου».

«Όλες οι παραπάνω διαδικασίες χρειάζονται καταλύτες, δηλαδή ουσίες που επιβραδύνουν ή επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις, χωρίς να ενσωματώνονται στο τελικό προϊόν».

Ο List ήταν ο πρώτος που απέδειξε ότι το αμινοξύ «προλίνη» μπορεί να καταλύσει την αλδολική αντίδραση.

«Συγκριτικά με τα μέταλλα και τα ένζυμα, η προλίνη αποτελεί ιδανικό εργαλείο για τους χημικούς. Είναι ένα πολύ απλό, φτηνό και οικολογικό μόριο», εξήγησε η επιτροπή του βραβείου Νόμπελ.

Πυρετός του Χρυσού

Μετά τις ανακαλύψεις των List και MacMillan, η εξέλιξη στα σχετικά πεδία της έρευνας ήταν αλματώδης και μπορεί να παρομοιαστεί με τον πυρετό του χρυσού. Οι δύο επιστήμονες ανέπτυξαν εκατοντάδες φτηνούς και σταθερούς οργανοκαταλύτες, τόνισε η επιτροπή.

Για παράδειγμα, το 2011, οι επιστήμονες κατάφεραν να κάνουν τη μαζική παραγωγή της στρυχνίνης 7.000 φορές ταχύτερη, μειώνοντας τις χημικές αντιδράσεις που απαιτούνται από 29 σε μόλις 12. Η στρυχνίνη είναι ένα εντομοκτόνο που χρησιμοποιείται ευρέως σήμερα.

Πριν την ανακοίνωση των νικητών του φετινού Νόμπελ χημείας, αναλυτές είχαν υποστηρίξει ότι περισσότεροι από 70 ερευνητές θα μπορούσαν να είχαν κερδίσει το βραβείο με βάση τις δημοσιεύσεις τους, επομένως υπήρχε μεγάλος ανταγωνισμός για το συγκεκριμένο βραβείο.

Τα δύο επόμενα βραβεία Νόμπελ που θα απονεμηθούν αυτή την εβδομάδα είναι το Νόμπελ λογοτεχνίας που θα ανακοινωθεί σήμερα και το Νόμπελ ειρήνης που θα ανακοινωθεί αύριο. Το Νόμπελ οικονομίας θα απονεμηθεί τη Δευτέρα.

Η εβδομάδα απονομής των βραβείων ξεκίνησε με το Νόμπελ ιατρικής τη Δευτέρα 4/10.