Σε μία μεγάλη κλινική δοκιμή που σκοπό είχε να εξερευνήσει τους κινδύνους και τα οφέλη από την καθημερινή χορήγηση χαμηλής δόσης ασπιρίνης σε υγιείς ηλικιωμένους χωρίς προηγούμενα καρδιαγγειακά συμβάματα, η ασπιρίνη δεν φάνηκε να παρατείνει τη διάρκεια ζωής και να προστατεύει από τις αναπηρίες. Ο κίνδυνος θανάτου από διάφορα αίτια, μεταξύ των οποίων ο καρκίνος και οι καρδιακές παθήσεις, παρουσίασε διαφοροποίηση μεταξύ των ασθενών και θα χρειαστούν περισσότερες έρευνες για να εξερευνηθεί αναλυτικότερα.

Τα παραπάνω ευρήματα προέρχονται από τη μελέτη ASPREE και δημοσιεύτηκαν σε 3 μέρη στις 16 Σεπτεμβρίου στο New England Journal of Medicine.

Η ASPREE είναι μία διεθνής, τυχαιοποιημένη, διπλά τυφλή μελέτη με ομάδα ελέγχου που λάμβανε placebo στην οποία έλαβαν μέρος 19.114 ηλικιωμένοι (16.703 στην Αυστραλία και 2.411 στις ΗΠΑ). Η έρευνα ξεκίνησε το 2010 και εξέτασε ηλικιωμένους άνω των 70 ετών. Στην αρχή της έρευνας, οι εθελοντές δεν είχαν άνοια ή κάποια φυσική αναπηρία και δεν έπασχαν από κάποια πάθηση που απαιτεί χορήγηση ασπιρίνης. Στη συνέχεια, οι ερευνητές παρακολούθησαν την πορεία του κάθε ασθενούς για 4.7 χρόνια κατά μέσο όρο.

«Γνωρίζουμε ότι η ασπιρίνη μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη του εμφράγματος του μυοκαρδίου και του εγκεφαλικού επεισοδίου στους ασθενείς με αγγειακές παθήσεις, όπως η στεφανιαία νόσος», είπε ο διευθυντής του NIA, Ρίτσαρντ Χόντς. «Το ερώτημα ήταν αν η ασπιρίνη προσφέρει οφέλη σε υγιείς ηλικιωμένους χωρίς τις παραπάνω παθήσεις. Έρευνες όπως η παραπάνω, είναι σημαντικές καθώς μας δίνουν μία πλήρη εικόνα για τα οφέλη και τους κινδύνους από τη χρήση της ασπιρίνης στους υγιείς ηλικιωμένους».

Στο συνολικό πληθυσμό της έρευνας, η θεραπεία με 100γρ χαμηλής δόσης ασπιρίνης ημερησίως δεν επηρέασε τη διάρκεια ζωής χωρίς άνοια ή αναπηρία. Το 90.3% των ηλικιωμένων που λάμβανε ασπιρίνη δεν είχε παρουσιάσει κάποια φυσική αναπηρία ή άνοια στο τέλος της θεραπείας. Το αντίστοιχο ποσοστό για την ομάδα που λάμβανε placebo ήταν 90.5%.Τα ποσοστά φυσικής αναπηρίας ήταν παρόμοια και η συχνότητα εμφάνισης άνοιας ήταν η ίδια και στις δύο ομάδες.

Η ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη είχε αυξημένο κίνδυνο θανάτου σε σχέση με την ομάδα που λάμβανε placebo. Συγκεκριμένα, το 5.9% αυτών κατέληξε κατά τη διάρκεια της έρευνας, ενώ από την ομάδα που λάμβανε placebo κατέληξε μόλις το 5.2%. Το παραπάνω φαινόμενο δεν είχε παρατηρηθεί σε προηγούμενες έρευνες και πρέπει να ερμηνευτεί με προσοχή. Το υψηλότερο ποσοστό θανάτων στην ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη αποδόθηκε κυρίως στα αυξημένα ποσοστά καρκίνου στην ίδια ομάδα. Μία μικρή αύξηση στα νέα περιστατικά καρκίνου αναφέρθηκε στην ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη, ωστόσο η αύξηση αυτή μπορεί να ήταν τυχαία και να μην σχετίζεται με τη λήψη ασπιρίνης.

Οι ερευνητές ανέλυσαν επίσης τα αποτελέσματα της ASPREE για να διαπιστώσουν αν εμφανίστηκαν καρδιαγγειακά συμβάματα. Παρατήρησαν ότι τα ποσοστά των παραπάνω (μεταξύ των οποίων η στεφανιαία νόσος, τα μη θανατηφόρα εμφράγματα του μυοκαρδίου και τα θανατηφόρα ή μη θανατηφόρα ισχαιμικά εγκεφαλικά επεισόδια) ήταν παρόμοια και στις δύο ομάδες εθελοντών. Στην ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη, 448 εθελοντές παρουσίασαν καρδιαγγειακά συμβάματα, ενώ αντίστοιχα 474 ασθενείς στην ομάδα που λάμβανε placebo.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τα ποσοστά σοβαρής αιμορραγίας (ένα γνωστό κίνδυνο από τη χορήγηση ασπιρίνης). Παρατήρησαν ότι η ασπιρίνη συνδέεται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο αιμορραγίας, ιδιαίτερα στον γαστρεντερικό σωλήνα και τον εγκέφαλο. Κλινικώς σημαντική αιμορραγία (αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο, εγκεφαλική αιμορραγία, αιμορραγία στο γαστρεντερικό ή σε άλλα σημεία που να απαιτεί μετάγγιση ή νοσηλεία) εμφανίστηκε σε 361 άτομα (3.8%) από την ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη και 265 άτομα (2.7%) από την ομάδα που λάμβανε placebo.

Ο καρκίνος ήταν η συχνότερη αιτία θανάτου για τους εθελοντές. Συγκεκριμένα το 50% των θανάτων κατά τη διάρκεια της έρευνας αποδόθηκαν σε κάποια μορφή καρκίνου, το 19% αποδόθηκε στην καρδιακή νόσο και το εγκεφαλικό επεισόδιο, ενώ το 5% σε επεισόδια έντονης αιμορραγίας.

«Η αύξηση στα ποσοστά θανάτου από καρκίνο στην ομάδα που λάμβανε ασπιρίνη προκάλεσε έκλπληξη, καθώς οι προηγούμενες έρευνες είχαν υποστηρίξει ότι η ασπιρίνη μειώνει την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου», είπε η Λέσλι Φορντ, αναπληρώτρια διευθύντρια έρευνας στο τμήμα του NCI για την πρόληψη του καρκίνου. «Η ανάλυση των αποτελεσμάτων της έρευνας σχετικά με τον καρκίνο συνεχίζεται και, μέχρι να έχουμε περισσότερα δεδομένα, πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί», κατέληξε.

«Είναι σημαντικό να συνεχίσει να παρακολουθείται η πορεία των εθελοντών, καθώς τα ευρήματα σχετικά με τον καρκίνο και την άνοια μπορεί να διαφοροποιηθούν τα επόμενα χρόνια», είπε ο Έβαν Χάντλεϊ, διευθυντής του τμήματος Γηριατρικής του NIA. «Τα αρχικά ευρήματα θα μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα το ρόλο της ασπιρίνης στην πρόληψη των χρονίων νόσων στους ηλικιωμένους, ωστόσο χρειαζόμαστε περισσότερες πληροφορίες. Η ομάδα ερευνητών συνεχίζει να αναλύει τα δεδομένα και σκοπεύει να παρακολουθήσει την πορεία των εθελοντών και τα επόμενα χρόνια».

Καθώς οι προσπάθειες συνεχίζονται, ο Χάντλεϊ τόνισε ότι οι ηλικιωμένοι πρέπει να ρωτούν στον γιατρό τους αν πρέπει να λάβουν καθημερινά ασπιρίνη. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα νέα αυτά ευρήματα δεν αφορούν άτομα που έχουν ενδείξεις για την προληπτική χρήση ασπιρίνης, όπως για παράδειγμα οι ασθενείς με ιστορικό εγκεφαλικού επεισοδίου, εμφράγματος του μυοκαρδίου ή κάποια καρδιαγγειακή νόσο. Πρέπει, ωστόσο να εξεταστεί αν οι υγιείς ηλικιωμένοι που λάμβαναν προληπτικά ασπιρίνη πριν την αρχή της έρευνας πρέπει να συνεχίσουν τη χρήση της ή όχι.

Βιβλιογραφία: NIH

Φωτογραφία: Roger Mulligan