Περίπου 1 στα 3 άτομα θα εμφανίσει έρπητα ζωστήρα κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια της ζωής του. Ο έρπης ζωστήρ μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε έχει νοσήσει από ανεμευλογιά, ακόμα και στα παιδιά. Ωστόσο, η συχνότητα του έρπητα ζωστήρα αυξάνεται με την ηλικία.Το 50% των περιστατικών της νόσου εμφανίζονται σε άντρες και γυναίκες ηλικίας 60 ετών και άνω.

Ορισμένα άτομα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να εμφανίσουν έρπητα ζωστήρα. Αυτά περιλαμβάνουν:

  • Άτομα με παθήσεις που καταστέλλουν τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως κάποια είδη καρκίνου (πχ. λευχαιμία ή λέμφωμα) ή ο ιός του HIV.
  • Άτομα που λαμβάνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, όπως τα στεροειδή ή τα φάρμακα που δίνονται μετά από μία μεταμόσχευση.

Οι ασθενείς με έρπητα ζωστήρα συνήθως έχουν ένα μόνο επεισόδιο κατά τη διάρκεια της ζωής τους, ωστόσο σπανιότερα, μπορεί να εμφανιστεί και δεύτερο ή τρίτο επεισόδιο.

Αίτια

Ο έρπης ζωστήρ προκαλείται από τον ιό της ανεμευλογιάς – έρπητα ζωστήρα (VZV), τον ίδιο ιό δηλαδή που ευθύνεται για την ανεμευλογιά. Μετά την ανάρρωση από την τελευταία, ο ιός παραμένει στο σώμα σε λανθάνουσα (ανενεργή) μορφή. Για λόγους που δεν είναι ακόμα πλήρως γνωστοί, ο ιός μπορεί να ενεργοποιηθεί αρκετά χρόνια αργότερα και να προκαλέσει έρπητα ζωστήρα.Ο έρπης ζωστήρ δεν προκαλείται από τον ιό που προκαλεί έρπητα γεννητικών οργάνων, ένα σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα.

Συμπτώματα

Ο έρπης ζωστήρ είναι ένα επώδυνο εξάνθημα που εμφανίζεται στη μία πλευρά του προσώπου ή του σώματος. Το εξάνθημα περιλαμβάνει το σχηματισμό φυσαλίδων οι οποίες τυπικά «σκάνε» μετά από 7-10 μέρες και υποχωρούν τελείως σε 2-4 εβδομάδες.

Πριν το εξάνθημα, συνήθως υπάρχει πόνος, κνησμός ή μούδιασμα στην περιοχή που αυτό θα εμφανιστεί. Αυτό μπορεί να συμβεί από 1 έως 5 ημέρες πριν την εμφάνιση του εξανθήματος.

Συχνότερα, το εξάνθημα εμφανίζεται κατά μήκος μίας γραμμής είτε στην αριστερή είτε στη δεξιά πλευρά του σώματος. Μπορεί να εμφανιστεί επίσης στη μία πλευρά του προσώπου. Σε σπάνιες περιπτώσεις (συνήθως σε άτομα με κατεσταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα) το εξάνθημα μπορεί να είναι πιο εξαπλωμένο και να ομοιάζει το εξάνθημα της ανεμευλογιάς. Ο έρπης ζωστήρ μπορεί να επηρεάσει και τον οφθαλμό και να προκαλέσει απώλεια της όρασης.

Άλλα συμπτώματα του έρπητα ζωστήρα περιλαμβάνουν:

  • Πυρετό
  • Κεφαλαλγία
  • Ρίγος
  • Στομαχικές διαταραχές

Μετάδοση

Ο έρπης ζωστήρ δεν μπορεί να μεταδοθεί από έναν ασθενή σε ένα υγιές άτομο. Ωστόσο, ο ιός που τον προκαλεί, δηλαδή ο ιός της ανεμευλογιάς – έρπητα ζωστήρα, μπορεί να μεταδοθεί από έναν ασθενή με ενεργό εξάνθημα σε κάποιον που δεν έχει νοσήσει από ανεμευλογιά. Στην περίπτωση αυτή, το άτομο που εκτέθηκε στον ιό θα εμφανίσει ανεμευλογιά αλλά όχι έρπητα ζωστήρα.

Ο ιός μεταδίδεται μέσω επαφής με τα υγρά των φυσαλίδων που χαρακτηρίζουν το εξάνθημα.

Ένας ασθενής με ενεργό έρπητα ζωστήρα μπορεί να μεταδώσει τον ιό όταν το εξάνθημα είναι στη φάση των φυσαλίδων. Ο ιός δεν μπορεί να μεταδοθεί πριν την εμφάνιση των φυσαλίδων ή αφού αυτές έχουν κλείσει.

Ο έρπης ζωστήρ είναι λιγότερο μεταδοτικός από την ανεμευλογιά και ο κίνδυνος μετάδοσης είναι χαμηλός ειδικά αν το εξάνθημα είναι καλυμμένο.

Αν έχετε έρπητα ζωστήρα:

  • Καλύψτε το εξάνθημα
  • Μην αγγίζετε ή ξύνετε το εξάνθημα
  • Πλένετε συχνά τα χέρια σας για να αποφύγετε τη μετάδοση του ιού
  • Μέχρι το εξάνθημα να κλείσει, αποφύγετε την επαφή με
    • Έγκυες γυναίκες που δεν έχουν νοσήσει από ανεμευλογιά ή δεν έχουν κάνει το εμβόλιο της ανεμευλογιάς – έρπητα ζωστήρα
    • Μωρά που έχουν γεννηθεί πρόωρα ή έχουν μικρό βάρος γέννησης
    • Ασθενείς με αποδυναμωμένο ανοσοποιητικό σύστημα, όπως αυτοί που παίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ή κάνουν χημειοθεραπεία, είναι αποδέκετες μεταμοσχεύματος ή πάσχουν από τον ιό HIV

Επιπλοκές

Η συχνότερη επιπλοκή του έρπητα ζωστήρα είναι μία πάθηση γνωστή ως μεθερπητική νευραλγία. Η πάθηση αυτή χαρακτηρίζεται από έντονο πόνο στην περιοχή που βρισκόταν το εξάνθημα του έρπητα ζωστήρα, ακόμα και μετά την υποχώρησή του.

Ο πόνος στη μεθερπητική νευραλγία είναι έντονος και καταβάλλει τον ασθενή, ωστόσο συνήθως υποχωρεί σε μερικές εβδομάδες ή μήνες. Σε σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να επιμείνει για χρόνια.

Η συχνότητα της μεθερπητικής νευραλγίας αυξάνεται με την ηλικία. Ο πόνος είναι επίσης εντονότερος στις μεγαλύτερες ηλικίες. Η μεθερπητική νευραλγία είναι σπάνια στους ασθενείς ηλικίας κάτω των 40 ετών, ωστόσο εμφανίζεται σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 30% των ηλικιωμένων.

Ο έρπης ζωστήρ μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές στον οφθαλμό όταν εντοπίζεται εκεί. Πολύ σπάνια, ο έρπης ζωστήρ μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, απώλεια της ακοής, τύφλωση, εγκεφαλίτιδα ή ακόμα και θάνατο.

Πρόληψη

Το εμβόλιο είναι ο μοναδικός τρόπος να μειωθεί ο κίνδυνος εμφάνισης έρπητα ζωστήρα καθώς και ο μακροχρόνιος πόνος από τη μεθερπητική νευραλγία. Όλα τα άτομα ηλικίας άνω των 60 πρέπει να λάβουν μία δόση του εμβολίου. Το εμβόλιο της ανεμευλογιάς – έρπητα ζωστήρα είναι διαθέσιμο στα φαρμακεία. Απευθυνθείτε στον γιατρό σας αν έχετε απορίες για το εμβόλιο και ρωτήστε τον αν μπορείτε να το κάνετε.

Θεραπεία

Αρκετά αντιιικά φάρμακα (ακυκλοβίρη, βαλακυκλοβίρη, φαμκυκλοβίρη) χρησιμοποιούνται στη θεραπεία του έρπητα ζωστήρα. Τα φάρμακα αυτά μειώνουν τη διάρκεια και την βαρύτητα της νόσου, ωστόσο για να είναι αποτελεσματικά πρέπει να χορηγηθούν εγκαίρως. Αν νομίζετε ότι έχετε έρπητα ζωστήρα, επικοινωνήστε άμεσα με τον γιατρό σας για να σας δώσει θεραπεία.

Σε περιπτώσεις έντονου πόνου χορηγούνται αναλγητικά. Οι κρύες κομπρέσες, οι λοσιόν καλαμίνης και τα μπάνια με εκχυλίσματα κολλοειδών βρώμης μπορεί να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση του κνησμού.

Βιβλιογραφία: CDC