Ο SARS-CoV-2, ο ιός δηλαδή που ευθύνεται για την πανδημία του COVID-19, έχει αυτή τη στιγμή τουλάχιστον 6 διαφορετικά στελέχη που κυκλοφορούν παγκοσμίως. Ωστόσο, παρά τις μεταλλάξεις που έχουν οδηγήσει στο διαχωρισμό των παραπάνω στελεχών, τα τελευταία διαφέρουν ελάχιστα μεταξύ τους, κάτι που διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού εμβολίου.

Στη μεγαλύτερη ανάλυση του γονιδιώματος του SARS-CoV-2 που έχει γίνει μέχρι σήμερα, μία ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Bologna εξέτασε 48.635 δείγματα που απομονώθηκαν από εργαστήρια σε όλο τον κόσμο. Με τον τρόπο αυτό οι επιστήμονες κατάφεραν να παρατηρήσουν τις μεταλλάξεις του ιού κατά την εξάπλωσή του σε όλο τον κόσμο.

Οι παρατηρήσεις της ανάλυσης δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Microbiology.

Τα πρώτα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. Ο SARS-CoV-2 παρουσιάζει χαμηλή γενετική ποικιλομορφία (περίπου 7 μεταλλάξεις ανά δείγμα). Συγκριτικά, ο ιός της γρίπης που έχει υψηλή γενετική ποικιλομορφία παρουσιάζει περισσότερες από 15 μεταλλάξεις ανά δείγμα.

«Ο ιός SARS-CoV-2 έχει ήδη προσαρμοστεί έτσι ώστε να μπορεί να μολύνει τον άνθρωπο, γεγονός που εξηγεί σε κάποιο βαθμό το χαμηλό ρυθμό μεταλλάξεων», εξήγησε ο Federico Giorgi, συντονιστής της έρευνας. «Αυτό σημαίνει ότι τα φάρμακα και τα εμβόλια που εξετάζονται θα είναι αποτελεσματικά για όλα τα στελέχη του ιού».

Αυτή τη στιγμή, όπως προαναφέρθηκε κυκλοφορούν συνολικά 6 στελέχη. Το αρχικό στέλεχος είναι το στέλεχος L, το οποίο εμφανίστηκε στο Wuhan το Δεκέμβριο του 2019. Η πρώτη μετάλλαξη που οδήγησε στο στέλεχος S εμφανίστηκε τις πρώτες ημέρες του 2020, ενώ τα επόμενα 2 στελέχη (τα V και G) εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στα μέσα του Ιανουαρίου. Το πλέον επικρατές στέλεχος σήμερα είναι το στέλεχος G το οποίο μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου είχε ήδη μεταλλαχθεί στα στελέχη GR και GH.

Φωτογραφία: Frontiers in Microbiology

«Το στέλεχος G και τα σχετιζόμενα με αυτό GR και GH αποτελούν τα πλέον διαδεδομένα σήμερα, καθώς ανευρέθηκαν στο 74% του συνόλου των δειγμάτων που εξετάσαμε», είπε ο Giorgi. «Τα παραπάνω στελέχη έχουν 4 μεταλλάξεις, 2 από τις οποίες εντοπίζονται στην αλληλουχία της RNA πολυμεράσης και της πρωτεΐνης spike του ιού. Το γεγονός αυτό προφανώς διευκολύνει τη μετάδοσή τους στον πληθυσμό».

Ως προς την εντόπισή τους, τα στελέχη G και GR είναι συχνότερα στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ιταλία, ενώ το στέλεχος GH εμφανίζεται κυρίως στη Γαλλία και τη Γερμανία, γεγονός που δείχνει ότι τα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης και απαγόρευσης της κυκλοφορίας ήταν αποτελεσματικά.

Στη Βόρεια Αμερική, το συχνότερο στέλεχος είναι το GH, ενώ στη Νότια Αμερική το GR. Στην Ασία, όπου πρωτοεμφανίστηκε το L στέλεχος, έχουν αρχίσει να αυξάνονται τα ποσοστά των στελεχών G, GH και GR. Τα στελέχη αυτά έφτασαν στην Ασία στις αρχές Μαρτίου, πάνω από 1 μήνα μετά την εξάπλωσή τους στην Ευρώπη.

Παγκοσμίως, τα στελέχη G, GH και GR είναι αυτά που επικρατούν περισσότερο, ενώ τα στελέχη L και V έχουν αρχίσει να υποχωρούν. Το στέλεχος S αυτή τη στιγμή εντοπίζεται μόνο σε κάποιες περιοχές των ΗΠΑ και της Ισπανίας.

Εκτός από τα παραπάνω 6 στελέχη, οι ερευνητές ανακάλυψαν μερικά ακόμα τα οποία ναι μεν εμφανίζονται πολύ σπανιότερα, ωστόσο δεν πρέπει να αγνοηθούν.

«Οι σπάνιες γενετικές μεταλλάξεις αποτελούν λιγότερο από 1% των συνολικών δειγμάτων που εξετάσαμε», κατέληξε ο Giorgi. «Ωστόσο, είναι σημαντικό να μην τα αγνοήσουμε έτσι ώστε να μπορέσουμε να παρακολουθήσουμε την εξάπλωσή τους. Όλες οι χώρες πρέπει να προσφέρουν δείγματα προκειμένου να έχουμε καλή εικόνα για τον τρόπο που εξελίσσεται η πανδημία».

Φωτογραφία: NIAID