Οι ελλείψεις στα εμβόλια και η καθυστέρηση των μαζικών εμβολιασμών έχουν σταθεί εμπόδιο στον περιορισμό της πανδημίας του SARS-CoV-2. Μία λύση που έχει προταθεί για την αντιμετώπιση του παραπάνω προβλήματος είναι η καθυστέρηση της 2ης δόσης του εμβολίου με σκοπό να υπάρχουν όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα που έχουν κάνει τουλάχιστον 1 δόση. Στο εμβόλιο της Pfizer η 2η δόση πρέπει να χορηγείται 21 ημέρες μετά την 1η, ενώ σε αυτό της Moderna 28 ημέρες αργότερα. Οι τελευταίες οδηγίες του CDC στις ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι η 2η δόση των εμβολίων αυτών μπορεί να γίνεται μέχρι και 42 ημέρες μετά την 1η, ωστόσο ιδανικά αυτό θα πρέπει να αποφεύγεται. Για το εμβόλιο της AstraZeneca, οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης υποστηρίζουν ότι η 2η δόση μπορεί να καθυστερήσει μέχρι και για 12 εβδομάδες και έχει μάλιστα υψηλότερη αποτελεσματικότητα με αυτή την προσέγγιση. Τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής που εξετάζει την παραπάνω προσέγγιση έχουν αναρτηθεί προς το παρόν ως προδημοσίευση. Στο παρόν άρθρο θα εξετάσουμε όλα τα οφέλη και τους κινδύνους από την καθυστέρηση της 2ης δόσης.

Γιατί Πρέπει να Κάνουμε 2 Δόσεις;

Ο στόχος χορήγησης ενός εμβολίου είναι η δημιουργία ανοσιακής μνήμης, η οποία δίνει στο ανοσοποιητικό σύστημα την ικανότητα να αναγνωρίζει και να αντιμετωπίζει παθογόνα τα οποία δεν έχει συναντήσει στο παρελθόν. Τα περισσότερα εμβόλια δημιουργούν μνήμη εκθέτοντας στο ανοσοποιητικό σύστημα τμήματα της πρωτεΐνης ακίδας του SARS-CoV-2.

Οι δύο δόσεις των εμβολίων έχουν ως στόχο την επίτευξη της μέγιστης αποτελεσματικότητας μέσω του εξής μηχανισμού: Η 1η δόση εκκινεί τη δημιουργία ανοσιακής μνήμης, ενώ η 2η την ενισχύει. Πρακτικά, 1 δόση του εμβολίου της Pfizer μειώνει τον κίνδυνο συμπτωματικής λοίμωξης κατά περίπου 50%, ενώ 1 δόση του εμβολίου της Moderna κατά 80%. Η 2η δόση των παραπάνω εμβολίων μειώνει τον κίνδυνο κατά 95%.

Γιατί στις Νέες Οδηγίες των ΗΠΑ Επιτρέπεται να Χορηγείται η 2η Δόση μέχρι και 42 Ημέρες Αργότερα;

Οι οδηγίες του CDC άλλαξαν όταν διαπιστώθηκε ότι αρκετοί ασθενείς δεν είχαν τη δυνατότητα να κάνουν τη 2η δόση την κατάλληλη ημερομηνία. Αν και στη Μεγάλη Βρετανία η χορήγηση της 2ης δόσης καθυστερεί με σκοπό να έχουν κάνει 1 δόση όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα, στις ΗΠΑ αυτό γίνεται περισσότερο για τη διευκόλυνση των ασθενών. 2 μήνες μετά την έναρξη των εμβολιασμών στις ΗΠΑ μόλις το 3% του πληθυσμού έχει κάνει και τις 2 δόσεις ενός εμβολίου. Καθώς οι παρασκευάστριες εταιρίες προσπαθούν να ανταποκριθούν στη ζήτηση που υπάρχει, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μπορούμε να κάνουμε μερικές εκπτώσεις στο πρόγραμμα χορήγησης της 2ης δόσης προκειμένου να εμβολιάσουμε όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα.

Ποια είναι η Προστασία που Προσφέρει η 1η Δόση για 42 Ημέρες;

Σύμφωνα με τα δεδομένα από τις κλινικές δοκιμές της Pfizer και της Moderna, η προστασία από τα εμβόλια ξεκινά περίπου 14 ημέρες μετά τη χορήγηση της 1ης δόσης. Στο σημείο αυτό ήταν εμφανές ότι στην ομάδα που είχε εμβολιαστεί, τα περιστατικά COVID-19 άρχισαν να παρουσιάζουν μείωση σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Και στα 2 εμβόλια, 1 δόση ήταν ικανή να προστατεύσει όλους τους εθελοντές από τη σοβαρή νόσηση, καθώς και το 50% (Pfizer) ή το 80% (Moderna) από τη νόσηση συνολικά. Αν και η πλειοψηφία των εθελοντών έλαβαν τη 2η δόση στις 21 ή 28 ημέρες αντίστοιχα, σε ορισμένους η 2η δόση χορηγήθηκε στις 42 ημέρες ή αργότερα. Ωστόσο, ο αριθμός των εθελοντών αυτών ήταν πολύ μικρός για να μπορούμε να εξάγουμε ασφαλή συμπεράσματα. Για παράδειγμα, στις κλινικές δοκιμές της Moderna από το σύνολο 15.208 εθελοντών, μόλις 81 (0.5%) έλαβαν τη 2η δόση αργότερα από τις 28 ημέρες.

Μπορεί η Μερική Ανοσία με τη Χορήγηση Μίας Μόνο Δόσης να Οδηγήσει σε Εμφάνιση Νέων Στελεχών του Ιού;

Αυτό είναι μία ρεαλιστική πιθανότητα, σύμφωνα με τον Paul Bieniasz, έναν ιολόγο ειδικό για τους ρετροϊούς από το Rockefeller University. Στις αρχές της πανδημίας, ο ιός δεν είχε λόγο να μεταλλαχθεί καθώς κανένας δεν είχε ανοσία ενάντια σε αυτόν, επομένως μπορούσε να εξαπλωθεί ανενόχλητος. Σήμερα, ωστόσο, ένας σημαντικός αριθμός ατόμων έχει μολυνθεί και επομένως έχει αντισώματα. Κατά συνέπεια, εμφανίζονται όλο και πιο συχνά μεταλλάξεις που επιτρέπουν στον ιό να αποφεύγει την εξουδετέρωση από το ανοσοποιητικό σύστημα. Η εξέλιξη του ιού είναι κάτι που θα συμβεί ανεξαρτήτως του τρόπου που χορηγούμε τα εμβόλια. «Ωστόσο, το ερώτημα είναι μήπως επιταχύνουμε την εμφάνιση μεταλλάξεων δημιουργώντας πληθυσμούς με μερική ανοσία», είπε ο Bieniasz.

Όπως η πρώιμη διακοπή της αντιβιοτικής θεραπείας μπορεί να οδηγήσει σε ανθεκτικά βακτήρια, η χορήγηση μόνο μίας δόσης των εμβολίων μπορεί να μετατρέψει τον οργανισμό σε περιβάλλον ανάπτυξης ανθεκτικών ιών. Ωστόσο, ο ρυθμός εμφάνισης νέων μεταλλάξεων δεν εξαρτάται αποκλειστικά από την ισχύ του ανοσοποιητικού συστήματος, αλλά και από το συνολικό ιικό φορτίο του SARS-CoV-2 στην κοινότητα. Όταν τα ποσοστά εμβολιαστικής κάλυψης είναι χαμηλά, ο ιός μπορεί να μολύνει περισσότερα άτομα και επομένως έχει περισσότερο χρόνο να μεταλλαχθεί.

Μπορεί η Καθυστέρηση της 2ης Δόσης να Αυξήσει την Αποτελεσματικότητα του Εμβολίου;

Σύμφωνα με τους ειδικούς, υπάρχουν περιπτώσεις που αυτό μπορεί να συμβεί. Καθώς κάθε εμβόλιο χρησιμοποιεί διαφορετικό μηχανισμό, το ιδανικό διάστημα ανάμεσα στις 2 δόσεις μπορεί να διαφέρει. Ορισμένα εμβόλια χρησιμοποιούν mRNA, μερικά χρησιμοποιούν DNA, ενώ άλλα περιέχουν τμήματα πρωτεϊνών. Για τη μεταφορά των παραπάνω χρησιμοποιούνται συνήθως μικρά λιποσωματίδια ή ακίνδυνοι αδενοϊοί.

Κατά συνέπεια, η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα του εμβολίου της AstraZeneca όταν η 2η δόση χορηγείται 12 εβδομάδες αργότερα δεν προκαλεί έκπληξη. Το διάστημα αυτό είναι 3-4 φορές μεγαλύτερο σε σχέση με το διάστημα ανάμεσα στις 2 δόσεις των εμβολίων mRNA της Pfizer και της Moderna. Μελλοντικά, δεν αποκλείεται οι κλινικές δοκιμές να δείξουν ότι η μεγαλύτερη διάρκεια ανάμεσα στις 2 δόσεις και αυτών των εμβολίων μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερη αποτελεσματικότητα.