Πριν από λίγες ημέρες έγινε η χορήγηση ενός πειραματικού εμβολίου στον πρώτο εθελοντή στα πλαίσια της κλινικής δοκιμής για την εκτίμηση της ασφάλειά του. Αν και υπάρχουν σήμερα αρκετοί που υποστηρίζουν ότι μπορούμε πιθανώς να έχουμε ένα εμβόλιο για τον COVID-19 εντός του έτους, η πιθανότητα να συμβεί αυτό είναι μάλλον αρκετά μικρή.

Η κλινική δοκιμή αυτή, η οποία έχει οργανωθεί από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, θα εξετάσει τελικά το εμβόλιο σε 1100 ενήλικες, οι μισοί από τους οποίους θα λάβουν το πειραματικό εμβόλιο. Οι άλλοι μισοί θα αποτελέσουν την ομάδα ελέγχου και θα λάβουν το εμβόλιο της μηνιγγίτιδας. Η επιστημονική ομάδα ελπίζει να αρχίσει τις κλινικές δοκιμές που θα εξετάσουν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου μέχρι τον Αύγουστο, γεγονός που έχει οδηγήσει αρκετούς να πιστεύουν ότι θα είναι δυνατό να κυκλοφορήσει ένα εμβόλιο πριν το τέλος του χρόνου.

Δυστυχώς, οι ελπίδες αυτές μάλλον δεν θα επαληθευτούν. Η ειδικός για την ανάπτυξη εμβολίων Maria Bottazzi από το Baylor College of Medicine των ΗΠΑ, υποστηρίζει ότι αυτό το χρονοδιάγραμμα δεν είναι ρεαλιστικό. Ακόμα κι αν όλα πάνε κατ’ευχήν στην πρώτη φάση των κλινικών δοκιμών, οι επιστήμονες θα πρέπει ακόμα να διαπιστώσουν αν το εμβόλιο μπορεί πράγματι να προστατεύσει τους εθελοντές από τον ιό, καθώς και αν προκαλεί ανεπιθύμητες ενέργειες σε μία μελλοντική έκθεσή τους στον SARS-CoV-2, όπως υποστήριξε.

Προς το παρόν δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν το εμβόλιο θα είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό. Μία μελέτη του 2013 υπολόγισε ότι, πριν την έναρξη των κλινικών δοκιμών, ένα πειραματικό εμβόλιο έχει περίπου 6% πιθανότητα να φτάσει τελικά στην αγορά. Από τα εμβόλια που αρχίζουν τελικά να εξετάζονται σε κλινικές δοκιμές, το 33.4% τελικά κυκλοφορεί στην αγορά, όπως διαπίστωσε μία ανάλυση του 2019.

Ακόμα κι αν το παραπάνω εμβόλιο αποδειχθεί αποτελεσματικό, θα υπάρχει ακόμα ένα εμπόδιο που πρέπει να ξεπεραστεί και αυτό είναι η μαζική παραγωγή του. Συγκεκριμένα, θα πρέπει να παρασκευαστούν εκατοντάδες εκατομμύρια δόσεις, κάτι που, σύμφωνα με τη Bottazzi, είναι ιδιαίτερα δύσκολο. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, στο πιο θετικό σενάριο, θα χρειαστούν περίπου 12-18 μήνες μέχρι να έχουμε ένα εμβόλιο έτοιμο να κυκλοφορήσει στην αγορά.

Η μελέτη του 2013 είχε διαπιστώσει επίσης ότι, για τα εμβόλια που κυκλοφόρησαν από το 1998 μέχρι το 2009, ο μέσος χρόνος που χρειάστηκε για την ανάπτυξη ενός εμβολίου ήταν περίπου 10.7 χρόνια. Σίγουρα, ο χρόνος αυτός μπορεί να περιοριστεί σε κάποιο βαθμό. Το εμβόλιο για τον Ebola, το οποίο αναπτύχθηκε σε χρόνο ρεκόρ χρειάστηκε συνολικά 5 χρόνια μέχρι να κυκλοφορήσει στην αγορά.

Ωστόσο, προκειμένου να επιταχυνθεί η παραπάνω διαδικασία το κάθε επόμενο στάδιο στην ανάπτυξη του εμβολίου θα πρέπει να ξεκινήσει πριν τελειώσει το προηγούμενο. Αυτό φυσικά θα αυξήσει το κόστος ανάπτυξης των εμβολίων, αφήνοντας παράλληλα αρκετά αναπάντητα ερωτήματα αναφορικά με την ασφάλειά του. Για παράδειγμα, οι επιστήμονες δεν θα έχουν αρκετό χρόνο να εξετάσουν τις μακροπρόθεσμες επιδράσεις του εμβολίου, εφόσον αυτό διατεθεί άμεσα στο κοινό.

Θέλοντας να επισπεύσει την ανάπτυξη του εμβολίου, ο υπουργός υγείας της Μεγάλης Βρετανίας, matt Hancock, δήλωσε στις 21 Απριλίου ότι η κυβέρνηση θα χρηματοδοτήσει την μαζική Παρασκευή του εμβολίου αν τελικά αποδειχθεί αποτελεσματικό. Άλλες χώρες έχουν δεσμευτεί να λάβουν παρόμοια μέτρα. Ο Bill Gates ανακοίνωσε ότι αυτή τη στιγμή χρηματοδοτεί 7 διαφορετικά εμβόλια που έχουν δείξει καλά δείγματα, μία προσέγγιση η οποία, αν και θα βοηθήσει στην ταχύτερη κυκλοφορία τους, θα κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτή τη στιγμή εξετάζονται περισσότερα από 100 εμβόλια για τον κορονοϊό. Όσο περισσότερα εμβόλια εξεταστούν, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να καταλήξουμε σε ένα εμβόλιο που θα είναι τόσο ασφαλές όσο και αποτελεσματικό.

Προς το παρόν, ωστόσο, δεν γνωρίζουμε καν αν θα είναι δυνατό να παραχθεί εμβόλιο που θα μπορεί να προστατεύσει από το νέο κορονοϊό. Ακόμα δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο τρόπος που ανταποκρίνεται το ανοσοποιητικό σύστημα στον ιό ούτε αν η ανοσιακή απόκριση μπορεί να προσφέρει ανοσία μακροπρόθεσμα.

Ο Hancock δήλωσε επίσης ότι η κυβέρνηση της Μεγάλης Βρετανίας έχει επικεντρωθεί στην ανάπτυξη ενός εμβολίου για τον κορονοϊό. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί υποστήριξαν ότι οι χώρες δεν πρέπει να εναποθέσουν τις ελπίδες τους στην ανάπτυξη ενός εμβολίου προκειμένου να βγουν από το οικονομικό αδιέξοδο που τους έχει οδηγήσει η πανδημία.

Αν και σίγουρα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός εμβολίου, προς το παρόν είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν και πότε τελικά αυτό θα είναι διαθέσιμο. Το εμβόλιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προστατεύσει τις ευπαθείς ομάδες, όπως συμβαίνει με τη γρίπη. Μπορεί επίσης να προσφέρει μακροπρόθεσμη ανοσία, όπως συμβαίνει με τα εμβόλια της ιλαράς ή άλλων παθήσεων, επομένως να πρέπει να χορηγείται από μικρές ηλικίες.

Προς το παρόν, πρέπει να θυμόμαστε ότι μπορεί να χρειαστούν χρόνια μέχρι να αναπτυχθεί ένα αποτελεσματικό εμβόλιο. Μέχρι τότε, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε την πανδημία εφαρμόζοντας, όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο, τα απαραίτητα μέτρα.

Βιβλιογραφία: New Scientist