Η πανδημία της COVID-19 συνεχίζεται ήδη για περισσότερο από 1 έτος και έχει ξεπεράσει τα 100 εκατομμύρια περιστατικά παγκοσμίως, προκαλώντας περισσότερους από 2 εκατομμύρια θανάτους. Ωστόσο, όσο απίθανο κι αν μας φαίνεται αυτό, η κατάσταση θα μπορούσε να είναι πολύ χειρότερη.

Σήμερα, γνωρίζουμε πλέον αρκετά σχετικά με τον τρόπο που μεταδίδεται ο SARS-CoV-2 μέσω της αναπνοής. Ωστόσο, αυτό που προκαλεί μεγαλύτερη ανησυχία είναι η μετάδοση του ιού από ασυμπτωματικούς φορείς οι οποίοι κυκλοφορούν στην κοινότητα και μολύνουν άλλα άτομα εν αγνοία τους. Αυτός είναι και ο λόγος που η κοινωνική αποστασιοποίηση και η χρήση μάσκας αποτέλεσαν μέχρι σήμερα τα ισχυρότερα όπλα μας στον περιορισμό της πανδημίας, επί απουσίας εμβολίων και ανοσίας της αγέλης.

Προφανώς, τα εμβόλια της COVID-19 αποτελούν το φως στην άκρη του τούνελ, υπό την προϋπόθεση ότι ο ιός δεν θα παρουσιάσει μεταλλάξεις που θα επηρεάζουν την αποτελεσματικότητά τους. Σύμφωνα με τις παρούσες εκτιμήσεις, προκειμένου να αρχίσουν να εμφανίζονται οφέλη από την ανοσία της αγέλης θα πρέπει να εμβολιαστεί τουλάχιστον το 60% του πληθυσμού, κάτι που δεν αναμένεται να επιτευχθεί στο άμεσο μέλλον.

Αρκετοί επιστήμονες έχουν υποστηρίξει ότι μετά την έναρξη του μαζικού εμβολιασμού, μπορεί να χαλαρώσει η εφαρμογή ορισμένων μέτρων, όπως για παράδειγμα η χρήση μάσκας. Πόσο σωστή είναι όμως η παραπάνω προσέγγιση; Είναι δυνατό να γίνει την παρούσα χρονική στιγμή;

Αρχικά, αν λάβουμε υπόψη μας την ταχύτητα που εξαπλώνεται ο SARS-CoV-2 καταλαβαίνουμε ότι θα πρέπει να λάβουμε κάθε μέτρο πρόληψης μέχρι την εξάλειψη του ιού. Αυτή τη στιγμή αρκετές ζωές κρέμονται από μία κλωστή. Το μοντέλο του Ελβετικού τυριού για την αντιμετώπιση μίας πανδημίας, το οποίο έγινε γνωστό από τον Αυστραλιανό ιολόγο Ian Mackay, PhD, ουσιαστικά δείχνει ότι, αν και κάθε μέτρο ξεχωριστά δεν επαρκεί για τον περιορισμό της πανδημίας, ο συνδυασμός αρκετών μέτρων μπορεί να φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα.

Ακόμα και ο εμβολιασμός δεν αποτελεί τέλειο μέτρο. Προς το παρόν δεν γνωρίζουμε αν τα εμβόλια της COVID-19 που κυκλοφορούν σήμερα περιορίσουν τη μετάδοση του ιού σε άλλα άτομα. Τα αποτελέσματα των κλινικών δοκιμών που δημοσίευσαν οι Pfizer και Moderna επιβεβαιώνουν ότι τα εμβόλια μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων σε μία λοίμωξη COVID-19. Ωστόσο, ορισμένοι εθελοντές που είχαν εμβολιαστεί, παρουσίασαν συμπτώματα όταν μολύνθηκαν με τον ιό. Καθώς σήμερα γνωρίζουμε ότι σε άτομα που δεν έχουν εμβολιαστεί, μπορεί να εμφανιστούν ασυμπτωματικές λοιμώξεις, από τα παραπάνω καταλαβαίνουμε ότι κατά πάσα πιθανότητα και οι ασθενείς που εμβολιάστηκαν μπορεί να παρουσιάσουν λοιμώξεις αυτού του είδους. Ο εμβολιασμός για την COVID-19 μπορεί να περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο συμπτωματικής και ασυμπτωματικής λοίμωξης; Ναι. Είμαστε σίγουροι ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος λοίμωξης μετά τη λήψη του εμβολίου; Όχι. Για να το πούμε διαφορετικά, η διακοπή χρήσης μάσκας στα άτομα που έχουν εμβολιαστεί θα οδηγήσει σε υψηλότερα ποσοστά κυκλοφορίας του ιού στην κοινότητα, συγκριτικά με τα ποσοστά που θα υπήρχαν αν είχε διατηρηθεί αυτό το μέτρο. Ακόμα κι αν ο κίνδυνος μόλυνσης άλλων ατόμων από εμβολιασμένα άτομα είναι μικρός, ποιος είναι ο λόγος να ρισκάρουμε σε αυτή τη φάση της πανδημίας;

Υπάρχει ένα χρονικό σημείο στο οποίο θα μπορούμε να περιορίσουμε την εφαρμογή των μέτρων πρόληψης (όταν επιτευχθεί η ανοσία της αγέλης), ωστόσο αυτό δεν μπορεί να γίνει τώρα.

Το θέμα της μάσκας έχει αποτελέσει αντικείμενο αντιπαραθέσεων από την αρχή της πανδημίας, γεγονός που έχει δυσκολέψει σημαντικά την εφαρμογή του παραπάνω μέτρου. Αυτό που σίγουρα δεν χρειαζόμαστε στην παρούσα φάση της πανδημίας είναι περισσότερα άτομα χωρίς μάσκα σε δημόσιους χώρους. Σε μία ενδεχόμενη άρση του μέτρου για τη χρήση μάσκας στα άτομα που έχουν εμβολιαστεί, δεν θα είναι δυνατό να γνωρίζουμε αν ένα άτομο που συναντάμε στο δρόμο χωρίς μάσκα είναι εμβολιασμένο ή απλά αρνείται να φορέσει μάσκα. Φυσικά, το ίδιο ισχύει και για τα υπόλοιπα μέτρα πρόληψης, όπως το όριο στον αριθμό ατόμων που βρίσκονται σε ένα κλειστό χώρο.

Προκειμένου να μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι τα άτομα που έχουν εμβολιαστεί μπορούν να σταματήσουν να φορούν μάσκες ή να εφαρμόζουν τα υπόλοιπα μέτρα πρόληψης χωρίς κινδύνους, θα πρέπει να έχουμε παρατηρήσει σημαντικό περιορισμό της εξάπλωσης του ιού και αντίστοιχα μειωμένο αριθμό νοσηλειών και θανάτων.

Προς το παρόν, καθώς βρισκόμαστε ακόμα αντιμέτωποι με μία πρωτόγνωρη υγειονομική κρίση, θα πρέπει να καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια για την αντιμετώπισή της. Επομένως, είναι σημαντικό να διατηρηθούν όσο το δυνατόν περισσότερο τα μέτρα πρόληψης, ιδιαίτερα τα πολύ απλά, όπως για παράδειγμα η χρήση μάσκας.