Τις τελευταίες ημέρες δεν είναι λίγοι αυτοί που αναφέρονται στην ταχύτητα ανάπτυξης των νέων εμβολίων για την COVID-19 και πόσο πιο γρήγορα αναπτύχθηκαν συγκριτικά με άλλα εμβόλια τα οποία χρειάζονται συνήθως 7-10 χρόνια ή περισσότερο. Αρκετοί υποστηρίζουν, μάλιστα, ότι η ανάπτυξη των εμβολίων έγινε βεβιασμένα και επομένως είναι λογικό να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων. Τι συμβαίνει όμως πραγματικά στα 7-10 χρόνια της ανάπτυξης ενός εμβολίου; Είναι πράγματι απαραίτητος ο παραπάνω χρόνος για να γνωρίζουμε αν ένα εμβόλιο είναι ασφαλές και αποτελεσματικό;

Για να ξεκινήσουν την ανάπτυξη ενός εμβολίου, οι ερευνητές θα πρέπει αρχικά να αναζητήσουν χρηματοδότηση. Ξεκινούν επομένως υποβάλλοντας αίτηση χρηματοδότησης σε διάφορους οργανισμούς. Η αίτηση αυτή συχνά απορρίπτεται οπότε θα πρέπει να στραφούν σε άλλο οργανισμό.  Όταν τελικά καταφέρουν να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση που χρειάζονται, το επόμενο εμπόδιο, το οποίο συχνά χρειάζονται μήνες για να ξεπεραστεί, είναι οι επιτροπές ηθικής. Παράλληλα, οι ερευνητές περιμένουν την έγκριση της κλινικής μελέτης από ελεγκτικούς φορείς, αντιμετωπίζουν μεταβολές στο προσωπικό των φαρμακευτικών εταιριών ή την «αλλαγή στάσης» των τελευταίων απέναντι στο εμβόλιο. Τελικά, αφού ξεπεραστούν όλα τα παραπάνω εμπόδια, αρχίζουν να προετοιμάζουν τις κλινικές δοκιμές. Για τις τελευταίες, οι ερευνητές θα πρέπει να αναζητήσουν νοσοκομεία τα οποία επιθυμούν να λάβουν μέρος στην κλινική δοκιμή, εκπαιδεύουν επίσης τους γιατρούς που θα λάβουν μέρος στην έρευνα, ενώ τέλος ξεκινά το ακόμα δυσκολότερο κομμάτι της εύρεσης εθελοντών. Αν τα παραπάνω εμπόδια ξεπεραστούν στο σύνολό τους, τότε η ολοκλήρωση της κλινικής δοκιμής μπορεί να οδηγήσει σε ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, κάτι που, ωστόσο, δεν συμβαίνει πάντοτε.

Στο σημείο αυτό, αφού το εμβόλιο περάσει τους τελευταίους ελέγχους από το FDA ή άλλους φορείς, τίθεται ένα ακόμα σημαντικό ερώτημα πριν αυτό κυκλοφορήσει στην αγορά. Αυτό αφορά φυσικά την αγορά για το εμβόλιο και αν αυτό μπορεί να αποφέρει κέρδη στη φαρμακευτική εταιρία που το παράγει.

Τα 10 Χρόνια για την Ανάπτυξη Εμβολίων Δεν είναι κάτι Θετικό

Καταλαβαίνουμε, επομένως, ότι η ανάπτυξη ενός εμβολίου σε 10 χρόνια δεν είναι κάτι επιθυμητό ούτε κάτι που απαιτείται προκειμένου να διασφαλίσουμε ότι το εμβόλιο είναι ασφαλές και αποτελεσματικό. Ουσιαστικά, μιλάμε για 10 χρόνια στα οποία πρέπει να ξεπεραστούν προβλήματα γραφειοκρατίας, ανησυχίες για την κερδοφορία και καθυστερήσεις από έλλειψη χρηματοδότησης ή εθελοντών. Τα 10 χρόνια περιλαμβάνουν μία σειρά εμποδίων τα οποία έχουμε πλέον αποδείξει ότι είναι «εύκολο» να ξεπεραστούν, αρκεί να έχουμε πρόσβαση σε ανεξάντλητη χρηματοδότηση, ικανούς επιστήμονες, το σύνολο των δομών ανάπτυξης εμβολίων, λογικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς και μεγάλο αριθμό εθελοντών.

Έχοντας πρόσβαση σε όλα τα παραπάνω, με την ταυτόχρονη πίεση από την πανδημία και τους θανάτους που προκαλεί, φαίνεται ότι μπορούμε να επιτύχουμε εξαιρετικά πράγματα. Οι κλινικές δοκιμές των εμβολίων για την COVID-19 ήταν πραγματικά αξιοθαύμαστες και έχουν φέρει επανάσταση στον τρόπο που αναπτύσσονται εμβόλια.

Η ανάπτυξη των εμβολίων για την COVID-19 ουσιαστικά αποδεικνύει ότι η άμεση ανάγκη αυξάνει την αποδοτικότητα. Στις κλινικές μελέτες για τα εμβόλια δεν έχουν γίνει εκπτώσεις ως προς την ασφάλεια των τελευταίων. Δεν υπήρχε κάποια «φάση» που παρακάμφθηκε στη διαδικασία ανάπτυξης των εμβολίων. Εκατοντάδες χιλιάδες εθελοντές έλαβαν μέρος στις κλινικές δοκιμές και όταν εμφανίστηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες σε κάποιον εθελοντή, αυτό έγινε άμεσα γνωστό και συζητήθηκε εκτενώς καθώς όλος ο κόσμος παρακολουθούσε την ανάπτυξη των εμβολίων.

Μέχρι σήμερα, δεν έχει παρατηρηθεί κανένας θάνατος από τα εμβόλια για την COVID-19, ενώ και οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορούν να μετρηθούν στα δάκτυλα του ενός χεριού. Φανταστείτε να έχουμε μία μικρή πόλη την οποία όλος ο κόσμος παρακολουθεί για 6 μήνες και αναφέρει κάθε περιστατικό εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, νευρολογικής νόσου ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να μοιάζει σοβαρό. Η ανάπτυξη των εμβολίων της COVID-19 αποτελεί μία τεράστια επιτυχία της επιστημονικής κοινότητας.

Ένας παράγοντας που επίσης συνέβαλε στην ταχεία ανάπτυξη των εμβολίων είναι το γεγονός ότι πλέον η ανάλυση του γονιδιώματος ενός ιού μπορεί να γίνει άμεσα. Το γεγονός αυτό επιτάχυνε σε μεγάλο βαθμό τη συγκέντρωση των πρωίμων προκλινικών δεδομένων που χρειάζονται προκειμένου να ξεκινήσει μία κλινική μελέτη.

Σήμερα, 3 εμβόλια έχουν ξεχωρίσει ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Παρά το γεγονός ότι το όριο για την αποτελεσματικότητα που είχε τεθεί αρχικά ήταν πολύ χαμηλό (50%), τα εμβόλια της Pfizer και της Moderna έχουν 95% αποτελεσματικότητα, ενώ και το εμβόλιο της Οξφόρδης/AstraZeneca προσεγγίζει το 90% στην κατάλληλη δόση. Τα δεδομένα για την ασφάλεια των εμβολίων δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστά, ωστόσο προς το παρόν δεν έχει αναδειχθεί κάποια σοβαρή ανεπιθύμητη ενέργεια.

Φυσικά, υπάρχουν ακόμα αρκετά εμπόδια τα οποία θα πρέπει να ξεπεραστούν προκειμένου ένα από τα παραπάνω εμβόλια να φτάσει στην αγορά. Επιπλέον, υπάρχουν ακόμα αρκετά αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων, τα οποία πιθανώς θα απαντηθούν με τη δημοσίευση των αποτελεσμάτων από τις κλινικές δοκιμές. Καθώς αυτή τη στιγμή, το σύνολο της επιστημονικής κοινότητας βρίσκεται πάνω στα εμβόλια για την COVID-19 δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούμε ότι μπορεί να κυκλοφορήσει ένα εμβόλιο για το οποίο τα οφέλη δεν θα υπερβαίνουν τους κινδύνους.