Το Σεπτέμβριο του 2020 εντοπίστηκε στη Μεγάλη Βρετανία ένα νέο, περισσότερο μολυσματικό στέλεχος του SARS-CoV-2, του ιού δηλαδή που προκαλεί COVID-19.

Μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου του 2020, είχε επιβεβαιωθεί ότι το στέλεχος αυτό μπορεί να εξαπλωθεί ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά σε σχέση με τα προηγούμενα στελέχη του ιού. Αυτό αυτομάτως δημιούργησε ερωτήματα και ανησυχία σχετικά με την αποτελεσματικότητα των εμβολίων ενάντια στο νέο στέλεχος.

Μία νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε πριν λίγες ημέρες, ωστόσο, δίνει απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα. Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science και πρακτικά έδειξε ότι το εμβόλιο της Pfizer/BioNTech παράγει επαρκείς ποσότητες αντισωμάτων οι οποίες αρκούν για να εξουδετερώσουν το μεταλλαγμένο στέλεχος.

Μεταλλάξεις της Πρωτεΐνης Ακίδας

Σύμφωνα με τα δεδομένα της παραπάνω έρευνας, το στέλεχος B117 της Μεγάλης Βρετανίας φέρει ένα μεγάλο αριθμό νέων μεταλλάξεων. Αυτές τελικά προκαλούν αλλαγές στην αλληλουχία 10 αμινοξέων τα οποία βρίσκονται στην πρωτεΐνη ακίδα του ιού.

Οι πρωτεΐνες αυτές, η οποίες δίνουν στον ιό το χαρακτηριστικό του σχήμα, είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς του επιτρέπουν να εισέλθει στα ανθρώπινα κύτταρα.

Οι μεταλλάξεις που προκαλούν μεγαλύτερη ανησυχία είναι αυτές που εντοπίζονται στην περιοχή RBD, το τμήμα δηλαδή της πρωτεΐνης ακίδας που προσδένεται στη μεμβράνη των κυττάρων του ξενιστή. Οι πρωτεΐνες με τη συγκεκριμένη μετάλλαξη προσδένονται ισχυρότερα στους παραπάνω υποδοχείς.

Θέλοντας να εξετάσουν αν οι 10 μεταλλάξεις της πρωτεΐνης ακίδας επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα του εμβολίου, οι επιστήμονες έκαναν εξετάσεις σε δείγματα αίματος από 40 εθελοντές που είχαν κάνει τις 2 δόσεις του εμβολίου κατά τη διάρκεια των κλινικών δοκιμών.

Από αυτούς, οι 14 είχαν ηλικία 57-73 ετών, ενώ οι 26 ήταν 23-55 ετών.

Οι επιστήμονες εξέτασαν την ικανότητα των αντισωμάτων στο αίμα των εθελοντών να εξουδετερώνουν «ψευδοϊούς» που έφεραν είτε τις πρωτεΐνες ακίδας του μεταλλαγμένου στελέχους είτε του στελέχους που εμφανίστηκε στη Wuhan πριν 1 έτος.

Οι ψευδοϊοί είχαν παραχθεί από το εξωτερικό περίβλημα του SARS-CoV-2 και το γενετικό υλικό ενός άλλου, ακίνδυνου ιού. Αυτό σημαίνει ότι έχουν την ικανότητα να εισέρχονται στα κύτταρα, αλλά δεν μπορούν να πολλαπλασιαστούν.

Τα αντισώματα που δεν επιτρέπουν στους ιούς να εισέλθουν στα κύτταρα του ξενιστή λέγονται εξουδετερωτικά.

Όπως διαπίστωσε η έρευνα, στους εθελοντές νεαρότερης ηλικίας η ικανότητα των αντισωμάτων να εξουδετερώνουν τους ψευδοϊούς ήταν ελαφρώς περιορισμένη, ενώ στους εθελοντές μεγαλύτερης ηλικίας δεν επηρεάστηκε καθόλου.

Συγκρατημένη Αισιοδοξία

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, με βάση την εμπειρία που έχουμε σήμερα από τα εμβόλια της γρίπης, η μείωση στον αριθμό των εξουδετερωτικών αντισωμάτων δεν είναι «βιολογικά σημαντική».

Κατά συνέπεια, το στέλεχος της Μεγάλης Βρετανίας θα μπορεί να εξουδετερωθεί από το εμβόλιο της Pfizer/BioNTech.

Ένας περιορισμός της έρευνας ήταν ότι χρησιμοποίησε ψευδοϊούς και όχι τον SARS-CoV-2. Ωστόσο, προηγούμενες έρευνες που χρησιμοποίησαν την ίδια προσέγγιση έδειξαν ότι η ισχύς των αποτελεσμάτων από τις έρευνες αυτού του τύπου είναι επαρκής.

Οι συγγραφείς τόνισαν, επίσης, ότι τα αποτελέσματά τους θα πρέπει να επιβεβαιωθούν από μελλοντικές μελέτες.

Ενισχυτικές Δόσεις

Σύμφωνα με πληροφορίες της εταιρίας, το εμβόλιο της Moderna μπορεί επίσης να προστατεύσει από το στέλεχος της Μεγάλης Βρετανίας.

Ωστόσο, θέλοντας να προετοιμαστεί για ένα αρνητικό ενδεχόμενο, η εταιρία έχει ήδη αρχίσει να αναπτύσσει μία ενισχυτική δόση που θα μπορεί να αντιμετωπίσει και το στέλεχος B.1.351, το οποίο προέρχεται από τη Νότια Αφρική.

Τόσο το εμβόλιο της Moderna όσο και αυτό της Pfizer βασίζονται στην τεχνολογία του mRNA. Φέρουν δηλαδή μία αλληλουχία mRNA η οποία περιέχει την πληροφορία για την παραγωγή της πρωτεΐνης ακίδας.

Οι πρωτεΐνες αυτές είναι ακίνδυνες, ωστόσο μπορούν να προκαλέσουν ανοσιακή απόκριση η οποία προστατεύει τον οργανισμό σε μία μελλοντική έκθεση.

Ένα σημαντικό πλεονέκτημα των mRNA εμβολίων είναι ότι μπορούν να τροποποιηθούν άμεσα έτσι ώστε να μπορούν να αντιμετωπίσουν και νέα μεταλλαγμένα στελέχη.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε επίσης ότι το εμβόλιο προκαλεί ανοσία και με άλλους τρόπους, όπως για παράδειγμα μέσω των Τ λεμφοκυττάρων. Κατά συνέπεια, θα μπορούν πιθανώς να προστατεύσουν από τη λοίμωξη, ακόμα κι αν αυτό δεν γίνεται μέσω των αντισωμάτων.