Οι επαγγελματίες υγείας είναι μία από τις πρώτες πληθυσμιακές ομάδες που θα λάβει το εμβόλιο για τον SARS-CoV-2. Ωστόσο, έρευνες σε διάφορες χώρες του δυτικού κόσμου έχουν δείξει ότι δεν είναι λίγοι αυτοί που είναι επιφυλακτικοί και μπορεί να αρνηθούν να κάνουν το εμβόλιο. Γιατί όμως οι γιατροί και νοσηλευτές έχουν ανησυχίες για το εμβόλιο και πόσο δικαιολογημένες είναι οι ανησυχίες αυτές;

Σήμερα, αναφορικά με το θέμα του εμβολιασμού, υπάρχουν αρκετές διαφορετικές απόψεις στην κοινωνία. Υπάρχουν άτομα που έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στα εμβόλια και κάνουν άμεσα τα νέα εμβόλια που κυκλοφορούν χωρίς δισταγμό, ενώ άλλοι είναι σκεπτικοί σχετικά με τα εμβόλια με αποτέλεσμα τελικά να μην κάνουν μερικά από αυτά. Η διστακτικότητα των τελευταίων εντοπίζεται συνήθως σε ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων. Οι ανησυχίες αυτές φυσικά δεν σχετίζονται σε καμία περίπτωση με τις θεωρίες συνωμοσίας που διαδίδουν κατά καιρούς τα κινήματα των αντιεμβολιαστών, θεωρίες οι οποίες κάθε άλλο παρά ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Μία πρόσφατη έρευνα από το Ισραήλ έδειξε ότι, αν και η πλειοψηφία των επαγγελματιών υγείας σκοπεύει να κάνει το εμβόλιο της COVID-19 μόλις αυτό κυκλοφορήσει, περίπου το 22% των γιατρών και το 39% των νοσηλευτών έχουν επιφυλάξεις σχετικά με το εμβόλιο και δεν έχουν αποφασίσει ακόμα αν θα το κάνουν.

Ομοίως, μία νέα έρευνα σε επαγγελματίες υγείας των ΗΠΑ έδειξε ότι μόλις το 1/3 σκοπεύει να κάνει το εμβόλιο αμέσως μετά την κυκλοφορία του. Ωστόσο, η πλειοψηφία των επαγγελματιών υγείας των ΗΠΑ υποστήριξε ότι κάποια στιγμή θα κάνει το εμβόλιο, γεγονός που δείχνει ότι η αρχική τους επιφυλακτικότητα είναι δυνατό να ξεπεραστεί.

Οι παραπάνω έρευνες έδειξαν επίσης ότι η επιφυλακτικότητα απέναντι στα εμβόλια παρουσιάζει διαφοροποίηση ανάλογα με το επάγγελμα. Για παράδειγμα, έδειξαν ότι οι γιατροί είναι λιγότερο επιφυλακτικοί απέναντι στο εμβόλιο συγκριτικά με τους νοσηλευτές.

Μία άλλη ενδιαφέρουσα παρατήρηση των ερευνών ήταν ότι οι επαγγελματίες υγείας που έχουν εργαστεί στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά της COVID-19 έχουν αυξημένα ποσοστά αποδοχής του εμβολιασμού, τα οποία μάλιστα ξεπερνούν το 94%.

Αναμενόμενη Επιφυλακτικότητα

Θα περίμενε κανείς ότι τα ποσοστά των επαγγελματιών υγείας που αντιμετωπίζουν τα εμβόλια με επιφυλακτικότητα είναι σχετικά χαμηλά, λόγω της θέσης τους στην αντιμετώπιση της πανδημίας, ωστόσο το φαινόμενο αυτό δεν είναι νέο. Στη Μεγάλη Βρετανία, περίπου το 25% των επαγγελματιών υγείας επιλέγουν να μην κάνουν το εμβόλιο της γρίπης κάθε χρόνο.

Φέτος, ωστόσο, τα ποσοστά εμβολιασμού για τη γρίπη στους επαγγελματίες υγείας είναι υψηλότερα σε σχέση με πέρσι. Συγκεκριμένα, στα τέλη Οκτωβρίου του 2020, το 52% είχε κάνει το εμβόλιο για τη γρίπη, ενώ πέρσι την ίδια περίοδο το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 44%. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι η πανδημία έχει επηρεάσει θετικά τα ποσοστά εμβολιασμών για τη γρίπη, γεγονός που δημιουργεί αισιοδοξία σχετικά με τα εμβόλια της COVID-19.

Ένας περιορισμός των ερευνών στους επαγγελματίες υγείας είναι ότι οι περισσότερες από αυτές έγιναν σχετικά νωρίς, όταν δεν γνωρίζαμε ακόμα δεδομένα για κάποιο εμβόλιο. Την περίοδο που διεξήχθησαν, δεν είχαμε πληροφορίες ούτε για την αποτελεσματικότητα των εμβολίων, ούτε για τις ανεπιθύμητες ενέργειες που προκαλούν, αλλά ούτε και για τον αριθμό των δόσεων που θα χρειάζονται. Οι παραπάνω παράγοντες μπορούν στο σύνολό τους να επηρεάσουν την αποδοχή των εμβολίων. Τα θετικά νέα είναι ότι πλέον γνωρίζουμε πως τα εμβόλια που θα κυκλοφορήσουν έχουν υψηλή αποτελεσματικότητα και είναι εξαιρετικά ασφαλή, γεγονός που αναμένεται να περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τα ποσοστά των επαγγελματιών υγείας που είναι επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτά.

Γιατί είναι Επιφυλακτικοί Ορισμένοι Επαγγελματίες Υγείας;

Η επιφυλακτικότητα απέναντι στα εμβόλια μπορεί να αποδίδεται σε διάφορους παράγοντες. Ωστόσο, ο σημαντικότερος, ίσως, από τους παραπάνω είναι η μειωμένη εμπιστοσύνη. Ακόμα και ανάμεσα στους επαγγελματίες υγείας, ο συχνότερος λόγος επιφυλακτικότητας είναι ο φόβος για τις ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων, ιδιαίτερα σε εμβόλια που χρησιμοποιούν νέους μηχανισμούς. Οι περισσότεροι επαγγελματίες υγείας δεν είναι ειδικοί στο θέμα του εμβολιασμού και επομένως αρκετές από τις ανησυχίες τους ταυτίζονται με αυτές του κοινού.

Η κυριότερη ανησυχία του κοινού αναφορικά με τα εμβόλια αφορά την ασφάλειά τους. Δεν είναι λίγοι αυτοί που ανησυχούν σχετικά με τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων καθώς και την ταχύτητα με την οποία αναπτύχθηκαν τα τελευταία.

Αρκετές από τις ανησυχίες αυτές είναι σε κάποιο βαθμό κατανοητές, επομένως δεν πρέπει να απορρίπτονται ασυζητητί. Θα πρέπει να υπάρχει απόλυτη διαφάνεια σχετικά με τις ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων, για τις οποίες θα πρέπει να ενημερώνεται οποιοσδήποτε επιλέγει να εμβολιαστεί.

Το κοινό θα πρέπει να γνωρίζει πως παρασκευάζονται τα εμβόλια, ποιος είναι ο μηχανισμός δράσης τους, σε ποιο βαθμό έχουν ελεγχθεί, καθώς και πως καταφέραμε να έχουμε ένα εγκεκριμένο εμβόλιο τόσο γρήγορα. Θα πρέπει να ενημερώνεται επίσης σχετικά με τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες που μπορεί να εμφανιστούν μετά τη χορήγηση του εμβολίου, καθώς και για τους παράγοντες που δεν είναι γνωστοί αυτή τη στιγμή. Πρέπει να καταβληθούν επίσης προσπάθειες για τον περιορισμό της παραπληροφόρησης σχετικά με τα εμβόλια, καθώς η τελευταία μπορεί να δημιουργήσει επιφυλακτικότητα απέναντι στα εμβόλια.

Λαμβάνοντας υπ’ όψη όλα τα παραπάνω καταλαβαίνουμε ότι η αντιμετώπιση της επιφυλακτικότητας του εμβολιασμού στους επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό στόχο. Ο πληθυσμός αυτός όχι μόνο θα είναι ένας από τους πρώτους που θα λάβει το εμβόλιο, αλλά θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό και την αποδοχή του εμβολίου από το γενικό πληθυσμό.