Το χάσμα ανάμεσα στην επιστήμη και την πολιτική συνεχίζει να διευρύνεται, ιδιαίτερα μετά την ανακοίνωση του εμβολίου Sputnik V από το Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν πριν λίγες ημέρες. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε πριν λίγες ημέρες ότι θα υπάρχει έτοιμο εμβόλιο για τον SARS-CoV-2 πριν τις εκλογές των ΗΠΑ στις 3 Νοεμβρίου. Είναι προφανές ότι η ανάπτυξη ενός εμβολίου για το νέο κορονοϊό έχει εξελιχθεί σε αγώνα δρόμου ανάμεσα στις διάφορες χώρες, οι οποίες ασκούν μεγάλη πίεση στους ελεγκτικούς μηχανισμούς προκειμένου να εγκρίνουν τα νέα εμβόλια. Ως αποτέλεσμα οδηγούμαστε σε μία επικίνδυνη κατάσταση, η οποία ενισχύεται από πολιτικές σκοπιμότητες και στοχεύει αποκλειστικά στην επίτευξη βραχυπρόθεσμων στόχων. Η πρόωρη ή βεβιασμένη έγκριση ενός εμβολίου που δεν έχει ελεγχθεί επαρκώς μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως, κλονίζοντας παράλληλα την εμπιστοσύνη του κοινού τόσο στα εμβόλια όσο και την επιστήμη για αρκετά χρόνια.

Τα δεδομένα σχετικά με το ρωσικό εμβόλιο αυτή τη στιγμή είναι πολύ περιορισμένα καθώς δεν έχουν δημοσιευτεί αποτελέσματα κλινικών δοκιμών και η μοναδική ενημέρωση σχετικά με το εμβόλιο προέρχεται από πολιτικούς. Στις ΗΠΑ αντίστοιχα, η πίεση που ασκείται από την κυβέρνηση στους επιστήμονες είναι συνεχώς αυξανόμενη, με αρκετούς από αυτούς να αποτελούν στόχους έντονης κριτικής από αρκετούς, μεταξύ των οποίων και ο Αμερικανός πρόεδρος. Ο Anthony Fauci, ο πλέον αναγνωρισμένος λοιμωξιολόγος των ΗΠΑ και μέλος του White House Coronavirus Task Force είναι ένας από τους λίγους που προσπαθεί να μιλήσει για τα δεδομένα αυτή τη στιγμή με ειλικρίνεια, ωστόσο φιμώνεται σε μεγάλο βαθμό από το Λευκό Οίκο.

Η πλειοψηφία των επιδημιολόγων και λοιμωξιολόγων παγκοσμίως έχουν επικεντρωθεί αυτή τη στιγμή σε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές (φάσης ΙΙΙ) για τα υποψήφια εμβόλια αυτή τη στιγμή. Οι παραπάνω έρευνες θα χορηγήσουν τα εμβόλια, καθώς και placebo, σε υγιείς εθελοντές, εξετάζοντας έτσι την αποτελεσματικότητα των εμβολίων συγκριτικά με ένα placebo. Στις κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ που έχουν ήδη ξεκινήσει για τα υποψήφια εμβόλια συμμετέχουν πάνω από 30.000 εθελοντές. Οι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες μελέτες είναι αυτές που θα δείξουν αν τα εμβόλια είναι πράγματι αποτελεσματικά και θα πρέπει να συνεχιστούν μέχρι να μολυνθούν με τον ιό όλοι οι εθελοντές και ιδιαίτερα η ομάδα ελέγχου. Καταλαβαίνουμε, επομένως, ότι είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πότε θα έχουν μολυνθεί όλοι οι εθελοντές, άρα είναι αδύνατο να γνωρίζουμε πότε θα ολοκληρωθεί η κλινική δοκιμή. Προκειμένου ένας γιατρός να συστήσει στους ασθενείς του να κάνουν το εμβόλιο, θα πρέπει να έχει δεδομένα από τις παραπάνω έρευνες.

Το FDA των ΗΠΑ έχει μία επιτροπή (Vaccines and Related Biological Products Advisory Committee) η οποία είναι υπεύθυνη για την επείγουσα έγκριση εμβολίων, πριν δηλαδή ολοκληρωθούν οι απαραίτητες κλινικές δοκιμές για καθένα από αυτά. Προς το παρόν, οι επιστήμονες ελπίζουν ότι το εμβόλιο για τον COVID-19 θα ολοκληρώσει όλες τις κλινικές δοκιμές και δεν θα χρειαστεί να γίνει επείγουσα έγκριση μέσω της παραπάνω επιτροπής. Ιστορικά, η μοναδική φορά που εγκρίθηκε ένα εμβόλιο πριν ολοκληρωθούν οι κλινικές δοκιμές ήταν το εμβόλιο του άνθρακα, καθώς υπήρχε η απειλή βιολογικού πολέμου. Σε κάθε περίπτωση η επιστημονική κοινότητα στις ΗΠΑ αλλά και τον υπόλοιπο κόσμο θα πρέπει να παραμείνει ενωμένη και να επιμείνει έτσι ώστε να μην γίνει βεβιασμένη έγκριση του εμβολίου για τον COVID-19.

Η πρόωρη έγκριση ενός εμβολίου μπορεί να είναι πολύ πιο καταστροφική από το φιάσκο της υδροξυχλωροκίνης που κόστισε τη ζωή σε ορισμένα άτομα. Δυστυχώς, όπως φαίνεται, η έγκριση ενός δυνητικά επιβλαβούς εμβόλιου αυτή τη στιγμή μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο για την επίτευξη πολιτικών σκοπιμοτήτων.

Προς το παρόν, αρκετοί επιστήμονες αντιστέκονται στις πιέσεις. Τόσο ο Francis Collins, διευθυντής του NIH των ΗΠΑ, όσο και ο Stephen Hahn, διευθυντής του FDA, υποστήριξαν ότι θα περιμένουμε την ολοκλήρωση των κλινικών δοκιμών φάσης ΙΙΙ και δεν θα παρακαμφθεί κάποιο από τα βήματα στην έγκριση του εμβολίου. Ιδιαίτερα ο Hahn είναι αυτός που δέχεται τη μεγαλύτερη πίεση, ωστόσο εφόσον δεν αλλάξει τη στάση του, δεν θα υπάρχει βεβιασμένη έγκριση εμβολίου. Η αλήθεια είναι, βέβαια, ότι έκανε ένα λάθος όταν ενέκρινε την υδροξυχλωροκίνη στην αρχή της πανδημίας, ωστόσο το διόρθωσε άμεσα μόλις δημοσιεύτηκαν τα πρώτα δεδομένα για το φάρμακο. Είναι προφανές ότι όλοι οι επιστήμονες που εμπλέκονται στην ανάπτυξη των εμβολίων θα πρέπει να διατηρήσουν ακλόνητη στάση αναφορικά με τις κλινικές δοκιμές φάσης ΙΙΙ. Κανένα εμβόλιο δεν θα πρέπει να κυκλοφορήσει πριν την ολοκλήρωσή τους.

Η έγκριση ενός δυνητικά επικίνδυνου εμβολίου μπορεί να προκαλέσει εκατομμύρια θανάτους. Δεν πρέπει να γίνουν εκπτώσεις.

Βιβλιογραφία: Science