Το 80% των ενηλίκων καταναλώνουν κάποια ποσότητα καφεΐνης κάθε μέρα η οποία μπορεί να προέρχεται από τον καφέ, το τσάι, τη σόδα ή τα ενεργειακά ποτά. Τι επιδράσεις έχει όμως η καφεΐνη στην υγεία μας; Αν και μπορεί να μας δώσει μία προσωρινή τόνωση ψυχικής και σωματικής ενέργειας, οι παραπάνω επιδράσεις εξαρτώνται από την ποσότητα και την πηγή της καφεΐνης.

Διεγερτική Δράση

Η καφεΐνη είναι ένα φυσικό διεγερτικό. Δρα κυρίως στο κεντρικό νευρικό σύστημα, όπου ενισχύει την εγρήγορση και προσφέρει μία τόνωση της ενέργειας όταν είμαστε κουρασμένοι.

Οι επιδράσεις της καφεΐνης κορυφώνονται μέσα σε 1 ώρα από την κατανάλωση και ο οργανισμός απομακρύνει την μισή ποσότητα που καταναλώσαμε μέσα σε 4-6 ώρες. Ωστόσο, ο τρόπος που διάφορα άτομα αντιδρούν στην καφεΐνη διαφέρει ανάλογα με την ευαισθησία του κάθε ατόμου και την ταχύτητα με την οποία λαμβάνεται.

Αυτός είναι και ο λόγος που ορισμένα άτομα παρατηρούν της επιδράσεις της καφεΐνης με ένα μικρό ποτήρι καφέ, ενώ άλλοι πίνουν πολλά ποτήρια και δεν παρατηρούν κάποια διαφορά. Υπάρχει επίσης πιθανότητα ο οργανισμός να προσαρμόζεται στην καφεΐνη και να «συνηθίζει τη δράση της» αντιδρώντας προοδευτικά λιγότερο σε αυτή.

Οι παραπάνω διαφορές έχουν καταστήσει δύσκολο να προσδιοριστούν επακριβώς οι επιδράσεις της καφεΐνης στην υγεία. Ωστόσο, διάφορες έρευνες έχουν καταλήξει στις παρακάτω παρατηρήσεις:

Καρδιά

Οι υψηλές δόσεις καφεΐνης μπορούν να αυξήσουν προσωρινά την καρδιακή συχνότητα και την αρτηριακή πίεση, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει κινδύνους για ορισμένους ασθενείς με καρδιακές παθήσεις. Ωστόσο, η τυπική κατανάλωση καφέ δεν διαταράσσει επαρκώς τον καρδιακό ρυθμό έτσι ώστε να προκληθεί κολπική μαρμαρυγή, μία επικίνδυνη μορφή αρρυθμίας. Στο παραπάνω συμπέρασμα κατέληξε μία έρευνα από τον Ιανουάριο του 2016 που δημοσιεύτηκε στο Journal of the American Heart Association.

Μνήμη

Ορισμένες έρευνες έδειξαν ότι η καφεΐνη μπορεί να έχει προστατευτική δράση για την άνοια, συμπεριλαμβανομένης και της νόσου Alzheimer. Μία έρευνα παρατήρησης που δημοσιεύτηκε στις 16 Δεκεμβρίου στο επιστημονικό περιοδικό The Journals of Gerontology: Series A, διαπίστωσε ότι οι ενήλικες άνω των 65 ετών που κατανάλωναν 261mg καφεΐνης ημερησίως (η ποσότητα σε 2-3 ποτήρια καφέ) για 10 χρόνια, είχαν λιγότερα συμπτώματα άνοιας σε σχέση με αυτούς που κατανάλωναν 64mg ημερησίως (ποσότητα που αντιστοιχεί σε κάτι περισσότερο από μισό ποτήρι καφέ). Δεν γνωρίζουμε, ωστόσο αν οι παραπάνω επιδράσεις αποδίδονται στην καφεΐνη ή σε κάποιο άλλο συστατικό του καφέ όπως τα αντιοξειδωτικά ή ένας συνδυασμός τους.

Στυτική Λειτουργία

Η τακτική κατανάλωση καφέ βοηθά στην αντιμετώπιση της στυτικής δυσλειτουργίας, σύμφωνα με μία έρευνα του 2015 που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE. Οι ερευνητές συνέκριναν την καθημερινή κατανάλωση καφεΐνης και τα ποσοστά στυτικής δυσλειτουργίας σε άνδρες που είχαν λάβει μέρος στη μελέτη National Health and Nutrition Examination Survey. Διαπίστωσαν ότι αυτοί που κατανάλωναν καθημερινά ποσότητα καφεΐνης που αντιστοιχεί σε 2-3 ποτήρια καφέ είχαν 42% μειωμένη πιθανότητα να παρουσιάσουν στυτική δυσλειτουργία σε σχέση με αυτούς που έπιναν μικρότερες ποσότητες. Η επίδραση αυτή παρατηρήθηκε και σε υπέρβαρους ή υπερτασικούς άνδρες. Η σύνδεση μπορεί να αποδίδεται στο γεγονός ότι η καφεΐνη αυξάνει την αιματική ροή, ωστόσο σίγουρα χρειάζονται περισσότερες έρευνες.

Φυσική Άσκηση

Αρκετές έρευνες έχουν παρατηρήσει ότι μία μικρή ποσότητα καφεΐνης μπορεί να αυξήσει την αντοχή στην άσκηση και να μειώσει την κόπωση. Οι ποσότητες που μελετώνται συνήθως κυμαίνονται από 225mg μέχρι 600mg και δίδονται 1 ώρα πριν την άσκηση. Οι περισσότερες έρευνες, ωστόσο, περιλαμβάνουν αθλητές υψηλού επιπέδου και το είδος άσκησης καθενός από αυτούς διαφέρει, επομένως δεν είναι σαφές πώς η καφεΐνη βοηθά το μέσο άνθρωπο. Μπορείτε να δοκιμάστε να πιείτε ένα καφέ πριν πάτε στο γυμναστήριο ωστόσο ρεαλιστικά μάλλον δεν θα επηρεάσει σημαντικά τις επιδόσεις σας.

Αποφύγετε τα Ενεργειακά Ποτά

Ορισμένες έρευνες έχουν δείξει ότι τα ενεργειακά ποτά μπορεί να είναι επικίνδυνα για το καρδιαγγειακό σύστημα. Μία μικρή έρευνα που δημοσιεύτηκε στις 26 Απριλίου του 2017 στο JAMA, διαπίστωσε ότι υγιή άτομα που κατανάλωσαν ένα ενεργειακό ποτό με 320mg καφεΐνης και 108gr ζάχαρης είχαν αυξημένη πιθανότητα να παρουσιάσουν παθολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα μετά από 2 ώρες και ελαφρώς ανεβασμένη αρτηριακή πίεση μετά από 6 ώρες.

Προσοχή στην Κατανάλωση!

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η κατανάλωση της καφεΐνης δεν ενέχει κινδύνους, εφόσον γίνεται σε ασφαλείς ποσότητες.

Τα άτομα χωρίς ιστορικό εμφράγματος του μυοκαρδίου ή αυτοί που έχουν καλά ρυθμισμένη αρτηριακή πίεση δεν πρέπει να καταναλώνουν πάνω από 400mg καφεΐνης ημερησίως, ποσότητα η οποία περιέχεται σε περίπου 4 ποτήρια καφέ ή 10 ποτήρια μαύρο τσάι.

Η ποσότητα αυτή θεωρείται ασφαλής και δεν συνδέεται με μακροπρόθεσμες επιδράσεις στην αρτηριακή πίεση ή την πιθανότητα εγκεφαλικού επεισοδίου και εμφράγματος του μυοκαρδίου.

Ωστόσο, αν έχετε ιστορικό εμφράγματος ή έχετε διαγνωστεί στο παρελθόν με καρδιακη΄νόσο, πρέπει να περιορίσετε την καφεΐνη στο μισό της παραπάνω ποσότητας.

Η πηγή της καφεΐνης έχει επίσης σημασία. Ο καφές και το τσάι είναι καλές επιλογές καθώς περιέχουν επίσης αντιοξειδωτικά. Αποφύγετε ωστόσο την κρέμα και τη ζάχαρη στα παραπάνω, καθώς περιέχουν αρκετές θερμίδες και λίπη.

Αποφύγετε επίσης τη σόδα, καθώς περιέχει πολύ υψηλές ποσότητες καφεΐνης και ζάχαρη ή άλλα ανθυγιεινά πρόσθετα.

Βιβλιογραφία: Harvard Health

Φωτογραφία: Marianna OLE