Ο καρκίνος του ήπατος έχει ιδιαίτερα δύσκολη αντιμετώπιση με αποτέλεσμα σήμερα να αποτελεί το 5ο αίτιο θανάτου από καρκίνο παγκοσμίως. Καθώς η νόσος διαγιγνώσκεται συνήθως όταν βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, η θεραπεία σπάνια είναι αποτελεσματική και επομένως υπάρχει αυξημένο ενδιαφέρον για την πρόληψη. Εδώ εντοπίζεται και η χρησιμότητα των στατινών στη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου.

Ο καρκίνος του ήπατος προκαλείται συνήθως από χρόνια ηπατική νόσο, επομένως μία σημαντική μέθοδος πρόληψης είναι η αντιμετώπιση του υποκειμένου αιτίου. Για παράδειγμα, η θεραπεία της λοίμωξης από ηπατίτιδα C (ενός σημαντικού αιτίου της χρόνιας ηπατικής νόσου) μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος. Ωστόσο, αν η ηπατική νόσος βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, ο κίνδυνος καρκίνου του ήπατος παραμένει υψηλός, ακόμα και μετά την αντιμετώπιση του υποκειμένου αιτίου.

Στατίνες και Ηπατική Νόσος: Πώς Συνδέονται;

Είναι γνωστό ότι οι στατίνες περιορίζουν τα επίπεδα της χοληστερόλης μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Όταν τα φάρμακα αυτά κυκλοφόρησαν για πρώτη φορά στην αγορά, υπήρχαν ανησυχίες σχετικά με τις αρνητικές επιδράσεις τους στο ήπαρ. Όπως τελικά αποδείχθηκε, οι στατίνες έχουν προστατευτική δράση για το ήπαρ και οι ανεπιθύμητες ενέργειές τους είναι εξαιρετικά σπάνιες. Πράγματι, έρευνες έχουν δείξει ότι στους ασθενείς με ηπατική νόσο, οι στατίνες μειώνουν τον κίνδυνο ηπατικής ανεπάρκειας, καρκίνου του ήπατος και θανάτου.

Ορισμένες στατίνες είναι επίσης πιο αποτελεσματικές στην πρόληψη του καρκίνου του ήπατος από άλλες. Συγκεκριμένα, οι λιπόφιλες στατίνες (αυτές που διαλύονται ευκολότερα στα λιπίδια, όπως τα έλαια και τα λίπη) είναι πιο αποτελεσματικές στην πρόληψη του καρκίνου του ήπατος σε σχέση με τις υδρόφιλες στατίνες (αυτές που διαλύονται στο νερό). Η διαφορά αυτή υποστηρίζεται από το γεγονός ότι οι λιπόφιλες στατίνες μπορούν να εισέλθουν ευκολότερα στα παθολογικά ηπατοκύτταρα, καθώς διέρχονται ευκολότερα από τις κυτταρικές μεμβράνες, οι οποίες αποτελούνται από λιπίδια. Μόλις βρεθούν στο εσωτερικό των κυττάρων, οι λιπόφιλες στατίνες μπορούν να αποτρέψουν καλύτερα τον σχηματισμό νεοπλασματικών κυττάρων.

Στις λιπόφιλες στατίνες περιλαμβάνεται η ατορβαστατίνη, η σιμβαστατίνη, η φλουβαστατίνη και η λοβαστατίνη, ενώ στις υδρόφιλες η πραβαστατίνη και η ροσουβαστατίνη.

Έρευνα Συνδέει τις Λιπόφιλες Στατίνες με Μειωμένο Κίνδυνο Καρκίνου του Ήπατος

Μία πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Annals of Internal Medicine εξέτασε με μεγαλύτερη λεπτομέρεια τις επιδράσεις των διαφόρων ειδών στατινών στον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος. Στη μεγαλύτερη και πλέον εξειδικευμένη έρευνα πάνω στο θέμα μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες εξέτασαν τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος σε ένα διάστημα 10 ετών σε μία ομάδα περισσοτέρων από 16.000 εθελοντών με ιογενή ηπατίτιδα (ένα πιθανό αίτιο της χρόνιας ηπατικής νόσου). Τα αποτελέσματα της μελέτης έδειξαν ότι τα άτομα που έπαιρναν μία λιπόφιλη στατίνη (ατορβαστατίνη ή σιμβαστατίνη) είχαν σημαντικά μειωμένο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος σε σχέση με αυτούς που δεν έπαιρναν τα φάρμακα αυτά (3.8% έναντι 8.1%). Αντιθέτως, η έρευνα δεν παρατήρησε στατιστικώς σημαντικά οφέλη για τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος στα άτομα που έπαιρναν υδρόφιλες στατίνες (ροσουβαστατίνη ή πραβαστατίνη) συγκριτικά με αυτούς που δεν έπαιρναν στατίνες. Η λήψη οποιουδήποτε είδους στατινών συνδέθηκε επίσης με μειωμένο κίνδυνο θανάτου από όλα τα αίτια.

Όπως συμβαίνει με όλες τις έρευνες, η παρούσα μελέτη είχε ορισμένους περιορισμούς. Αρχικά, οι επιστήμονες εξέτασαν μόνο εθελοντές από τη Σουηδία. Επιπλέον, εξετάστηκε μόνο η ηπατική νόσος από ιογενή ηπατίδια (και όχι άλλα αίτια ηπατικής νόσου), ενώ και τα ποσοστά των ασθενών που έπαιρναν υδρόφιλες στατίνες ήταν χαμηλά, γεγονός που καθιστά δύσκολο να διαπιστωθούν οφέλη.

Σχέση Αιτίας-Αποτελέσματος;

Αν και διαπιστώθηκε ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στις λιπόφιλες στατίνες και τον μειωμένο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, ακόμα δεν έχει αποδειχθεί ότι τα φάρμακα αυτά προλαμβάνουν την εμφάνιση της συγκεκριμένης μορφής καρκίνου. Προκειμένου να επιβεβαιωθεί η προστατευτική αυτή δράση πρέπει να γίνει τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη μελέτη στην οποία θα εξεταστούν ασθενείς με χρόνια ηπατική νόσο εκ των οποίων οι μισοί θα λάβουν μία λιπόφιλη στατίνη, ενώ οι άλλοι μισοί placebo.

Υπάρχει επίσης πιθανότητα η διαφορά στον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου που παρατηρήθηκε στην παρούσα μελέτη να αποδίδεται σε άλλους αστάθμιστους παράγοντες. Οι παράγοντες αυτοί περιλαμβάνουν διαφορές στη σοβαρότητα της ηπατικής νόσου ή άλλες διαφορές στη θεραπεία που σχετίζονται με τον τρόπο χορήγησης των στατινών. Πρέπει να τονιστεί ωστόσο ότι η έρευνα που δημοσιεύτηκε στο Annals διαπίστωσε ότι οι υψηλότερες δόσεις των λιπόφιλων στατινών σχετίζονται με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του ήπατος, γεγονός που δείχνει ότι πιθανώς υπάρχει σχέση αιτίας-αποτελέσματος.

Εκτιμώντας τα Οφέλη και τους Κινδύνους με τον Γιατρό

Σίγουρα χρειάζονται περισσότερα δεδομένα μέχρι να μπορούμε να πούμε ότι οι στατίνες είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν ειδικά για την πρόληψη της ηπατικής νόσου. Αν και μπορεί να προσφέρουν κάποια οφέλη, η χορήγησή τους συνοδεύεται από (περιορισμένους) κινδύνους για ανεπιθύμητες ενέργειες.

Αν πάσχετε από ηπατική νόσο και σκοπεύετε να ξεκινήσετε μία στατίνη για την καρδιαγγειακή νόσο, είναι σημαντικό να συζητήσετε με τον γιατρό σας τα οφέλη και τους κινδύνους από την επιλογή μίας λιπόφιλης στατίνης, όπως η ατορβαστατίνη ή η σιμβαστατίνη. Εν τω μεταξύ, οι έρευνες που βρίσκονται υπό εξέλιξη θα εξερευνήσουν περισσότερο το ρόλο των φαρμάκων αυτών στην πρόληψη του καρκίνου του ήπατος και την πορεία της ηπατικής νόσου.

Βιβλιογραφία: Harvard Health