Μία ομάδα ερευνητών από τη Γερμανία κατάφερε να διορθώσει μία κοινή βλάβη στην καρδιά που επέρχεται με την ηλικία, δίνοντας σε πειραματόζωα ποσότητα καφέ αντίστοιχη με αυτή 4-5 ποτηριών καφέ την ημέρα για τον άνθρωπο. Η έρευνα, η οποία ενισχύει τα ήδη υπάρχοντα δεδομένα αναφορικά με τα οφέλη που προσφέρει η κατανάλωση καφέ, περιγράφει τους μοριακούς μηχανισμούς μέσω των οποίων ενισχύεται η λειτουργία των καρδιακών κυττάρων.

Αν και τα ευρήματα πρέπει να επιβεβαιωθούν και στον άνθρωπο, ο Joachim Altschmied, επικεφαλής της έρευνας, και η Judith Haendeler, δήλωσαν ότι «η πεποίθηση ότι οι ασθενείς με καρδιακά προβλήματα δεν πρέπει να πίνουν καφέ σίγουρα δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα».

Αυτό βέβαια είχε φανεί και από προηγούμενες έρευνες. Για παράδειγμα, μία μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2017 στο Annual Review of Nutrition, ανέλυσε δεδομένα από περισσότερες από 100 έρευνες για τον καφέ και την καφεΐνη και διαπίστωσε ότι οι τελευταίοι σχετίζονται με μειωμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, κίνδυνο διαβήτη τύπου 2 καθώς και ορισμένων μορφών καρκίνου. Η νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο PLOS Biology, ταυτοποίησε ένα συγκεκριμένο κυτταρικό μηχανισμό μέσω του οποίου η κατανάλωση καφέ βελτιώνει την καρδιακή υγεία.

Η έρευνα βασίζεται σε προηγούμενες παρατηρήσεις των ίδιων ερευνητών που είχαν διαπιστώσει ότι η καφεΐνη βελτιώνει τη λειτουργική χωρητικότητα των κυττάρων που επικαλύπτουν τα αιμοφόρα αγγεία. Η δράση αυτή γίνεται μέσω ενίσχυσης των μιτοχονδρίων, δομών που βρίσκονται στο εσωτερικό του κυττάρου και καταναλώνουν οξυγόνο κατά τη μετατροπή της γλυκόζης σε ενέργεια. «Τα μιτοχόνδρια αποτελούν τα εργοστάσια παραγωγής ενέργειας του οργανισμού», είπε η Haendeler. Μία από τις ουσίες που χρησιμοποιούνται από τα μιτοχόνδρια είναι η πρωτεΐνη p27. Όπως παρατήρησαν οι ερευνητές, η καφεΐνη δρα στα καρδιακά κύτταρα αυξάνοντας τα επίπεδα της πρωτεΐνης p27 στα μιτοχόνδριά τους.

Οι ερευνητές προκάλεσαν έμφραγμα του μυοκαρδίου στα ποντίκια και παρατήρησαν ότι η αυξημένη ποσότητα της p27 στα κύτταρα λόγω της καφεΐνης, ήταν ικανή να αποτρέψει τον κυτταρικό θάνατο στα κύτταρα αυτά. Οι ερευνητές παρατήρησαν επίσης ότι η μιτοχονδριακή p27 συνέβαλε επίσης στον σχηματισμό κυττάρων με ισχυρές ίνες, ικανά να αντέξουν ισχυρές μηχανικές δυνάμεις. Ενίσχυσε, επίσης, την επιδιόρθωση των αγγειακών τοιχωμάτων και των έσω επιφανειών της καρδίας. Για να επιβεβαιώσουν τη σημαντικότητα της πρωτεΐνης, οι ερευνητές τροποποίησαν γενετικά ποντίκια με ανεπάρκεια στην p27. Τα ποντίκια αυτά είχαν μειωμένη μιτοχονδριακή λειτουργία η οποία δεν βελτιώθηκε με την καφεΐνη.

Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τον πιθανό ρόλο της καφεΐνης στην τροποποίηση μίας κοινής επίδρασης από την ηλικία στα ποντίκια και στον άνθρωπο: τη μειωμένη αναπνευστική χωρητικότητα των μιτοχονδρίων. (Η λέξη «αναπνευστική» στη συγκεκριμένη πρόταση αναφέρεται σε μία σειρά βιοχημικών διαδικασιών μέσα στο οργανίδιο).

Για το τμήμα αυτό του πειράματος, σε ποντίκια ηλικίας 22 μηνών χορηγήθηκε ποσότητα καφεΐνης αντίστοιχη με 4-5 ποτήρια καφέ ημερησίως στον άνθρωπο. Τα ποντίκια έλαβαν την ποσότητα αυτή για 10 μέρες. Η ποσότητα αυτή ήταν ικανή να αυξήσει τη μιτοχονδριακή αναπνοή σε επίπεδα αντίστοιχα με αυτά που παρατηρούνται σε ποντίκια 6 μηνών. Η ανάλυση έδειξε ότι τα ηλικιωμένα ποντίκαι είχαν σχεδόν διπλάσια ποσότητα της p27 στα μιτοχόνδριά τους μετά από 10 μέρες χορήγησης καφεΐνης.

Αν και τα τελευταία δεδομένα σχετικά με τα οφέλη που προσφέρει ο καφές προέρχονται από λίγες έρευνες σε ζώα, φαίνεται ότι ο καφές ίσως είναι τελικά πιο υγιεινός από το τσάι. Σύμφωνα με το National Coffee Association των ΗΠΑ, το 64% των Αμερικανών ηλικίας 18 ετών και άνω πίνουν τουλάχιστον 1 ποτήρια καφέ ημερησίως, με το μέσο όρο κατανάλωσης να είναι οι 3.2 καφέδες. Τρία ποτήρια ενός τυπικού τσαγιού περιέχουν λιγότερα από 150μγ καφεΐνης, σε σύγκριση με τα 500μγ που περιέχει η ίδια ποσότητα καφέ. Ίσως, επομένως, οι υποστηρικτές του τσαγιού πρέπει να αναρωτηθούν αν στερούνται ορισμένα οφέλη για την υγεία αποφεύγοντας τον καφέ.

«Σίγουρα όχι», είπε ο Donald Hensrud, διευθυντής του προγράμματος Healthy Living από την Mayo Clinic. «Αν σας αρέσει το τσάι, συνεχίστε να το απολαμβάνετε. Σίγουρα ο καφές προσφέρει οφέλη, αλλά το μαύρο και το πράσινο τσάι βοηθούν επίσης στη διατήρηση της καλής υγείας». Ωστόσο, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η αυξημένη κατανάλωση καφέ έχει και αρνητικές επιδράσεις για την υγεία. Η ποσότητα καφέ μεγαλύτερη από 2 ποτήρια ημερησίως, για παράδειγμα, μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες μίας εγκυμοσύνης και να αυξήσει τον κίνδυνο αποβολών. Επίσης, καθώς η καφεΐνη μεταβολίζεται με διαφορετικό ρυθμό από το κάθε άτομο, αυτοί που μεταβολίζουν την καφεΐνη πιο αργά, ίσως είναι πιο ευάλωτοι σε αντπιθύμητες ενέργειες όπως η αϋπνία, η ευερεθιστότητα και το αίσθημα παλμών.

Η Haendeler, η οποία πίνει 6 ποτήρια καφέ ημερησίως, λέει ότι ο καφές μπορεί να αποτελέσει κομμάτι μίας υγιεινής διατροφής, ωστόσο δεν αποτελεί θαυματουργό φάρμακο. Τονίζει επίσης ότι, προφανώς, ο καφές από μόνος του δεν αρκεί για να διατηρήσετε μία καλή υγεία. Πάντοτε πρέπει να συνδυάζεται με σωστή διατροφή και φυσική άσκηση.

Βιβλιογραφία: Scientific American