Η νόσος Alzheimer αποτελεί σήμερα μία παγκόσμια επιδημία. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση της νόσου μπορούν να ανακουφίσουν προσωρινικά και σε μικρό βαθμό από τα συμπτώματα της άνοιας. Δεν υπάρχουν επίσης θεραπείες για την ήπια έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών ούτε φάρμακα για την πρόληψη της άνοιας. Η ήπια έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών είναι μία πάθηση κατά την οποία οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν έκπτωση της μνήμης αλλά και άλλων ικανοτήτων που σχετίζονται με τη σκέψη, χωρίς ωστόσο να επηρεάζεται σημαντικά η καθημερινότητά τους. Η κατάσταση αυτή θεωρείται από πολλούς ως πρόδρομη μορφή της άνοιας.

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότερα δεδομένα έρχονται στο φως τα οποία δείχνουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η αεροβική άσκηση και η υγιεινή διατροφή, καθώς και η προσεκτική παρακολούθηση και αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, όπως η αυξημένη αρτηριακή πίεση, η υψηλή χοληστερόλη και ο διαβήτης, μπορούν να βοηθήσουν στην καθυστέρηση της εμφάνισης ή επιβράδυνση της πορείας της νόσου Alzheimer.

Η Μελέτη SPRINT MIND

Τα αποτελέσματα της μελέτης SPRINT (Systolic blood PRessure INtervention Trial) MIND (Memory and cognition IN Decreased hypertension) δημοσιεύτηκαν στο Journal of the American Medical Association. Στη μελέτη αυτή, οι ηλικιωμένοι με αυξημένη αρτηριακή πίεση έλαβαν είτε την τυπική θεραπεία (με στόχο τη μείωση της συστολικής πίεσης κάτω από 140 mmHg), είτε εντατική θεραπεία (με στόχο τη μείωση της συστολικής πίεσης κάτω από 120 mmHg).

Η μεγαλύτερη μελέτη SPRINT είχε σκοπό να εξετάσει τα καρδιαγγειακά συμβάματα, ωστόσο τερματίστηκε πρόωρα μετά από 3 χρόνια καθώς τα οφέλη της εντατικής θεραπείας για το καρδιαγγειακό υπερέβαιναν κατά πολύ τους κινδύνους. Αυτό οδήγησε σε αλλαγή της σχετικής οδηγίας από το American College of Cardiology και το American Heart Association τα οποία συνιστούν πλέον ο στόχος για τη μείωση της συστολικής πίεσης να είναι πλέον τα 120 mm Hg.

Αποτελέσματα για τις Γνωστικές Λειτουργίες από τη Μελέτη SPRINT MIND

Εν τω μεταξύ, μία υπο-ομάδα εθελοντών από την έρευνα παρακολουθήθηκε για 2 ακόμα χρόνια μετά τη θεραπεία που έλαβαν στη μελέτη SPRINT MIND. Στους εθελοντές αυτούς έγινε εκτίμηση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών. Από την ομάδα αυτή, 4.683 εθελοντές έλαβαν την τυπική θεραπεία ενώ 4.678 έλαβαν την εντατική θεραπεία. Ο μέσος όρος ηλικίας των εθελοντών αυτών ήταν τα 68 χρόνια, το 64% ήταν άνδρες και το 58% ήταν λευκοί. Επίσης κανείς δεν είχε άνοια στην αρχή της μελέτης.

Μετά από περίπου 5 χρόνια, ο κίνδυνος άνοιας ήταν 17% χαμηλότερος στην ομάδα που είχε λάβει εντατική θεραπεία σε σχέση με αυτή που είχε λάβει την τυπική θεραπεία. Συγκεκριμένα, 176 εθελοντές παρουσίασαν άνοια από την ομάδα της τυπικής θεραπείας, ενώ ο αντίστοιχος αριθμός εθελοντών από την ομάδα της εντατικής θεραπείας ήταν 149. Το αποτέλεσμα αυτό έδειξε ότι υπάρχουν οφέλη, η διαφορά ωστόσο δεν ήταν αρκετά μεγάλη για να θεωρηθεί στατιστικώς σημαντική. Ο κίνδυνος ήπιας έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών ήταν 19%, ποσοστό που θεωρήθηκε στατιστικώς σημαντικό.

Τα αποτελέσματα της μελέτης SPRINT MIND είναι μεταξύ των πλέον ισχυρών σήμερα τα οποία δείχνουν ότι μπορούν να γίνουν παρεμβάσεις για την πρόληψη της έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών στους ηλικιωμένους. Επιβεβαιώνουν επίσης τις νέες οδηγίες για την αντιμετώπιση της υπέρτασης που υποστηρίζουν ότι ο στόχος της συστολικής πίεσης πρέπει να είναι τα 120 mm Hg.

Η μελέτη αυτή, καθώς και η μεγαλύτερη μελέτη SPRINT, έδειξαν επίσης ότι η εντατική θεραπεία της αρτηριακής πίεσης είναι γενικά ασφαλής στους ηλικιωμένους. Ωστόσο, γνωρίζουμε ότι ορισμένα άτομα μπορεί να παρουσιάσουν ναυτία, απώλεια της ισορροπίας και, σπανιότερα, εγκεφαλικό επεισόδιο με την εντατική αγωγή για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Για το λόγο αυτό, πρέπει πάντοτε να συζητάτε με τον γιατρό σας τη φαμακευτική σας αγωγή για την υπέρταση και να ακολουθείτε τις οδηγίες του.

Πώς Επηρεάζεται η Εγκεφαλική Υγεία από τους Καρδιαγγειακούς Παράγοντες Κινδύνου;

Γνωρίζουμε πλέον από πληθυσμιακές μελέτες, έρευνες με απεικονιστικές εξετάσεις και μελέτες σε πειραματόζωα ότι η αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου, μεταξύ των οποίων η αρτηριακή πίεση στη μέση ή τρίτη ηλικία, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο έκπτωσης της μνήμης και νόσου Alzheimer, αν και ο μηχανισμός ακόμα δεν είναι σαφής.

Ορισμένοι πιστεύουν ότι η παραπάνω θεραπεία προλαμβάνει τις χρόνιες βλάβες στα μικρά αγγεία του εγκεφάλου που επηρεάζουν τις συνδέσεις και την επεξεργασία των πληροφοριών. Άλλοι πιστεύουν ότι βοηθά στην πρόληψη των εγκεφαλικών επεισοδίων, ενώ άλλοι εκτιμούν ότι η προστατευτική δράση αποδίδεται στη μείωση της φλεγμονής και των τοξικών αποβλήτων στον εγκέφαλο.

Όποιος και να είναι ο λόγος, υπάρχουν πλέον αρκετά δεδομένα για τα οφέλη από την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου και ιδιαίτερα της αρτηριακής πίεσης, ακόμα και όταν αυτή είναι ελαφρώς αυξημένη.

Βιβλιογραφία: Harvard Health

Φωτογραφία: Bill Strain