Το 90% περίπου των ανθρώπων είναι δεξιόχειρες και αυτό αποδίδεται κυρίως σε γενετικούς λόγους. Ακόμα δεν γνωρίζουμε ωστόσο γιατί η εξέλιξη οδήγησε σε ένα τόσο υψηλό ποσοστό δεξιοχείρων. Για ορισμένες δραστηριότητες, η τάση μας να προτιμούμε το ένα χέρι σε σχέση με το άλλο, μπορεί να ξεπεραστεί. Για παράδειγμα, όταν ένας δεξιόχειρας μαθαίνει να παίζει τέννις, μπάσκετ ή ποδόσφαιρο κατά την παιδική ηλικία, συχνά καταφέρνει να χρησιμοποιήσει εξίσου αποτελεσματικά και το «άλλο» χέρι ή πόδι. Φαίνεται έτσι ότι η προτίμησή μας προς το ένα από τα δύο χέρια είναι κάτι που μπορεί να μεταβληθεί με προπόνηση. Σύμφωνα με τις παρατηρήσεις μίας νέας έρευνας, οι όροι «δεξιόχειρας» και «αριστερόχειρας» είναι λιγότερο απόλυτοι απ’όσο νομίζουμε.

Αριστερός και Δεξιός Εγκέφαλος

Σύμφωνα με μία ευρεία αντίληψη σχετικά με τον εγκέφαλο, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν προσωπικότητα, τρόπο σκέψης και συμπεριφορά που χαρακτηρίζει είτε το δεξιό είτε τον αριστερό εγκέφαλο.

Αυτοί που χρησιμοποιούν περισσότερο το δεξιό εγκέφαλο είναι δημιουργικοί και βασίζονται αρκετά στα αισθήματά τους. Αντιλαμβάνονται τον κόσμο με τρόπο περιγραφικό και υποκειμενικό. Για παράδειγμα η σκέψη «Ο ουρανός είναι γκρι και απειλητικός, αναρωτιέμαι αν θα βρέξει», αποδίδεται συνήθως σε άτομα που χρησιμοποιούν περισσότερο το δεξιό εγκέφαλο.

Αντιθέτως, αυτοί που χρησιμοποιούν περισσότερο τον αριστερό εγκέφαλο έχουν αναλυτική και υπολογιστική σκέψη. Προσέχουν ιδιαίτερα τις λεπτομέρειες και η σκέψη τους ορίζεται από τη λογική. Η αντίληψή τους για τον καιρό σύμφωνα με το προηγούμενο παράδειγμα θα ήταν «Το δελτίο καιρού είπε ότι υπάρχει 30% πιθανότητα να βρέξει, ωστόσο τα σύννεφα που συσσωρεύονται κατά πάσα πιθανότητα θα προκαλέσουν κεραυνούς όσο και βροχή».

Ένα βιβλίο του 1979 με τίτλο «Drawing on the Right Side of the Brain», ενίσχυσε ακόμα περισσότερο την παραπάνω αντίληψη. Σύμφωνα με το συγγραφέα, ανεξαρτήτως του τρόπου που λειτουργεί ο εγκέφαλός μας, αν έρθουμε σε επαφή με το «δεξίο εγκέφαλο» θα καταφέρουμε να δούμε (και να σχεδιάσουμε) διαφορετικά τα διάφορα ερεθίσματα.

Οι παραπάνω αντιλήψεις σχετικά με το δεξιό και αριστερό εγκέφαλο είναι ευρέως διαδεδομένες και κοινώς αποδεκτές. Ωστόσο, πιθανώς να είναι και λανθασμένες.

Η Περιοχή Έχει Σημασία

Είναι γεγονός ότι ορισμένες εγκεφαλικές λειτουργίες επιτελούνται περισσότερο σε μία περιοχή του εγκεφάλου παρά σε κάποια άλλη. Στο παραπάνω συμπέρασμα έχουμε εν μέρει καταλήξει παρατηρώντας τις μεταβολές από τις επιδράσεις του εγκεφαλικού επεισοδίου σε διάφορα τμήματα του εγκεφάλου. Για παράδειγμα, γνωρίζουμε ότι, στους περισσότερους ανθρώπους, το κέντρο της ομιλίας βρίσκεται στον αριστερό εγκέφαλο. Υπάρχουν επίσης περιοχές στο δεξιό εγκέφαλο που ελέγχουν την κίνηση του αριστερού χεριού και ποδιού, ενώ το ίδιο ισχύει και για τον αριστερό εγκέφαλο και το δεξί χέρι και πόδι. Οι βλάβες στο πρόσθιο μέρος του εγκεφάλου έχουν συνδεθεί με μειωμένη αποφασιστικότητα, δυσκολία στον προγραμματισμό και έκπτωση της δημιουργικότητας. Ταυτόχρονα, το πίσω μέρος του εγκεφάλου επεξεργάζεται τις πληροφορίες που λαμβάνουν οι οφθαλμοί. Οι βλάβες στην περιοχή αυτή μπορεί να προκαλέσουν μερική ή ολική απώλεια της όρασης. Αυτά είναι λίγα μόλις παραδείγματα σχετικά με τον τρόπο που συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου συνδέονται με συγκεκριμένες λειτουργίες. Καταλαβαίνουμε επομένως ότι οι περιοχές του εγκεφάλου έχουν σημασία.

Ωστόσο, για ατομικά χαρακτηριστικά όπως η δημιουργικότητα και η κλίση προς τη λογική αντί του συναισθήματος, υπάρχουν ελάχιστα ή καθόλου δεδομένα που υποστηρίζουν ότι εντοπίζονται στο δεξιό ή τον αριστερό εγκέφαλο. Στην πραγματικότητα, αν κάνουμε αξονική και μαγνητική τομογραφία ή ακόμα και αυτοψία στους εγκεφάλους ενός μαθηματικού και ενός καλλιτέχνη, κατά πάσα πιθανότητα δεν θα παρατηρήσουμε καμία διαφορά. Αν επαναλάβουμε το πείραμα αυτό με 1000 μαθηματικούς και καλλιτέχνες κατά πάσα πιθανότητα δεν θα εμφανιστεί καμία σαφής διαφορά στη δομή του εγκεφάλου.

Ο Μύθος του Δεξιού και του Αριστερού Εγκεφάλου

Επομένως η θεωρία ότι «σκεφτόμαστε με τον αριστερό εγκέφαλο» αποτελεί μύθο; Πολύ πιθανό. Ωστόσο, η έλλειψη δεδομένων για τη μία άποψη, δεν αποτελεί απόδειξη της αντίθετης. Για τους προγόνους μας που έζησαν χιλιάδες χρόνια πριν, η αδυναμία να αποδείξουν ότι η γη είναι στρογγυλή δεν αποτελεί απόδειξη ότι η γη είναι επίπεδη!

Ωστόσο, έρχονται συνεχώς στο φως νέα δεδομένα που δείχνουν ότι ο διαχωρισμός των ανθρώπων ανάλογα με την πλευρά του εγκεφάλου που χρησιμοποιούν περισσότερο (δεξιά ή αριστερή) είναι μάλλον λανθασμένος. Σύμφωναμε μία έρευνα του 2013 από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα, η δραστηριότητα στο δεξί και το αριστερό εγκέφαλο είναι παρόμοια ανεξαρτήτως της προσωπικότητας ενός ατόμου.

Οι ερευνητές εξέτασαν απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου σε περισσότερους από 1000 εθελοντές ηλικίας 7-29 ετών. Χώρισαν τον εγκέφαλο σε 7000 περιοχές για να εξετάσουν αν κάποια περιοχή είναι περισσότερο ενεργή σε σχέση με τις υπόλοιπες. Δεν παρατηρήθηκε κανένα στοιχείο ότι η μία πλευρά είναι πιο ενεργή από την άλλη. Οι επιστήμονες κατέληξαν επομένως ότι ο διαχωρισμός σε «άτομα που χρησιμοποιούν το δεξιό ή τον αριστερό εγκέφαλο περισσότερο» αποτελεί περισσότερο σχήμα λόγου παρά ανατομική περιγραφή.

Συμπέρασμα

Είτε θεωρούσατε τον εαυτό σας υπολογιστικό είτε δημιουργικό άτομο, η έρευνα αυτή ουσιαστικά σας λέει ότι είναι ανακριβές να αποδίδετε τα παραπάνω χαρακτηριστικά στη μία πλευρά του εγκεφάλου. Ακόμα δεν γνωρίζουμε αρκετά σχετικά με τους παράγοντες που καθορίζουν την προσωπικότητα ενός ατόμου, ωστόσο φαίνεται η κυριαρχία της μίας πλευράς του εγκεφάλου δεν είναι ένας από αυτούς τους παράγοντες.

Βιβλιογραφία: Harvard Health

Φωτογραφία: Nadir Chen Siddiqui