Κάθε φορά που οι ερευνητές εξετάζουν ένα σημαντικό ερώτημα, χωρίζουν τους εθελοντές σε τυχαιοποιημένες ομάδες, διεξάγουν μία μελέτη που ελέγχεται με placebo και συλλέγουν τα αποτελέσματά της, η έρευνα κάνει ένα μεγάλο βήμα, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της κλινικής επιστήμης είναι ότι οι έρευνες που καταλήγουν σε «θετικά» αποτελέσματα συγκεντρώνουν περισσότερο ενδιαφέρον σε σχέση με αυτές που έχουν ουδέτερα αποτελέσματα. Το παραπάνω φαινόμενο είναι γενικά επιζήμιο καθώς το να γνωρίζουμε τι ΔΕΝ είναι αποτελεσματικό έχει σχεδόν την ίδια σημασία με το να γνωρίζουμε τι φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Ας μιλήσουμε λοιπόν για τον ρόλο της ασπιρίνης στην πρόληψη των καρδιαγγειακών συμβαμάτων στους ασθενείς χωρίς καρδιακή νόσο. Δύο μεγάλες έρευνες που παρουσιάστηκαν στο European Society of Cardiology Congress 2018 εξέτασαν το παραπάνω. Καθώς εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν ασπιρίνη προληπτικά, οι έρευνες αυτές έχουν τεράστια σημασία.

Οι έρευνες

Στην έρευνα ASCEND, πάνω από 15.000 μεσήλικες ασθενείς με διαβήτη αλλά χωρίς καρδιακές παθήσεις χωρίστηκαν σε δύο ομάδες. Η μία λάμβανε 100mg ασπιρίνης, ενώ η άλλη placebo. Στην έρευνα ARRIVE, περισσότεροι από 12.500 ενήλικες με μέτριο κίνδυνο αλλά χωρίς καρδιακές παθήσεις χωρίστηκαν με τον ίδιο τρόπο. Και οι δύο έρευνες εξέτασαν τα ποσοστά μειζόνων καρδιακών συμβαμάτων και αιμορραγίας.

Σύμφωνα με τους επικεφαλής των δύο ερευνών οι έρευνές τους μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω 10 συμπεράσματα:

Έχουν γίνει πάρα πολλές έρευνες για την ασπιρίνη. Γιατί χρειαζόμαστε κι άλλες;

Οι δύο επικεφαλής συμφώνησαν ότι δεν υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για την ασπιρίνη όταν αυτή χορηγείται σε ασθενείς με μέτριο κίνδυνο. Πολλές έρευνες έχουν επιβεβαιώσει τα οφέλη της ασπιρίνης μετά από ένα μείζον καρδιαγγειακό επεισόδιο, δηλαδή κατά τη δευτερογενή πρόληψη. Λιγότερες έρευνες έχουν εξετάσει τη χρήση της ασπιρίνης στην πρωτογενή πρόληψη και αυτές που το έχουν κάνει έχουν συμπεριλάβει ασθενείς με πολύ χαμηλό κίνδυνο. Τόσο η έρευνα ASCEND όσο και η έρευνα ARRIVE εξέτασαν το ρόλο της ασπιρίνης για την πρωτογενή πρόληψη σε ασθενείς με υψηλό καρδιακό κίνδυνο. Ο παραπάνω ρόλος πρέπει να εξεταστεί καθώς όλο και περισσότεροι ασθενείς ζουν με παράγοντες κινδύνου και μέτριο κίνδυνο.

Τα αποτελέσματα και των δύο ερευνών ήταν ουδέτερα

Στην έρευνα ARRIVE, η ανάλυση έδειξε ότι η ασπιρίνη δεν οδηγεί σε μείωση των καρδιαγειακών συμβαμάτων. Στην έρευνα ASCEND, οι συγγραφείς κατέληξαν η ασπιρίνη δεν προσφέρει οφέλη καθώς η μείωση στα καρδιαγγειακά συμβάματα (1.1%) αντισταθμίζεται από τα επεισόδια αιμορραγίας (0.9%).

Και οι δύο έρευνες επιβεβαίωσαν τις βιολογικές δράσεις της ασπιρίνης στον περιορισμό των καρδιαγγειακών συμβαμάτων

Στην έρευνα ASCEND, κατά τη διάρκεια των 7.4 ετών παρακολούθησης, η ασπιρίνη μείωσε τον σχετικό κίνδυνο κατά 12% και τον απόλυτο κίνδυνο κατά 1.1%. Το παραπάνω εύρημα ήταν στατιστικά σημαντικό.

Η έρευνα ARRIVE ήταν πιο σύνθετη. Στη διάρκεια των 5 ετών, η ασπιρίνη δεν συνδέθηκε με μείωση της συχνότητας των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Ο επικεφαλής της μελέτης είπε ότι λόγω της φύσης της έρευνας, υπήρχαν αρκετοί από την ομάδα ελέγχου που ξεκίνησαν να λαμβάνουν ασπιρίνη και ορισμένοι από την ομάδα της ασπιρίνης που σταμάτησαν την αγωγή τους. Όταν ανέλυσαν μόνο τα δεδομένα από αυτούς που πραγματικά λάμβαναν ασπιρίνη, τα ποσοστά εμφράγματος του μυοκαρδίου ήταν μειωμένα και η σχετική μείωση 19% που κατεγράφη θεωρήθηκε στατιστικώς σημαντική.

Και οι δύο έρευνες επιβεβαίωσαν τις βιολογικές επιδράσεις της ασπιρίνης στην αιμορραγία

Στην έρευνα ASCEND, η ασπιρίνη αύξησε τη σχετική συχνότητα μείζονος αιμορραγίας κατά 29% και την απόλυτη συχνότητα κατά 0.9%. Τα περισσότερα επεισόδια αιμορραγίας παρατηρήθηκαν στο γαστρεντερικό σωλήνα. Στην έρευνα ARRIVE, η σχετική συχνότητα της γαστρεντερικής αιμορραγίας διπλασιάστηκε από την ασπιρίνη, ενώ η απόλυτη συχνότητα παρουσίασε αύξηση 0.5%.

Η ασπιρίνη δεν επηρέασε τη συχνότητα μειζόνων επεισοδίων

Και στις δύο έρευνες, η ασπιρίνη δεν επηρέασε τη συνολική θνησιμότητα ούτε αύξησε τα ποσοστά θανατηφόρου αιμορραγίας.

Η συχνότητα των καρδιακών συμβαμάτων στην έρευνα ARRIVE ήταν χαμηλότερη από το αναμενόμενο

Στην έρευνα ARRIVE, τα ποσοστά των καρδιακών συμβαμάτων ήταν μόλις το 1/3 από αυτά που περίμεναν οι ερευνητές (550 έναντι 1488). Αν και οι συγγραφείς προσπάθησαν να συμπεριλάβουν εθελοντές με υψηλό κίνδυνο και πολλαπλούς παράγοντες κινδύνου, οι εθελοντές είχαν συνολικά χαμηλό κίνδυνο.

Τα εργαλεία εκτίμησης του κινδύνου συχνά υπερεκτιμούν τα ποσοστά των συμβαμάτων στις δυτικές κοινωνίες

Οι επικεφαλής των δύο ερευνών συμφώνησαν ότι η αυξημένη χρήση μέτρων πρόληψης μειώνει τα ποσοστά των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η μείωση στα ποσοστά του καπνίσματος και η αφαίρεση των trans λιπών από τη διατροφή έχουν οδηγήσει σε ένα πιο υγιές περιβάλλον για την καρδιά. Επιπλέον, η χρήση στατινών και αντιϋπερτασικών φαρμάκων έχει συμβάλει στη μείωση των περιστατικών καρδιακής νόσου. Τα παραπάνω μέτρα έχουν αυξήσει τη δυσκολία των ερευνών για την πρωτογενή πρόληψη.

Ο διαβήτης είναι μία διαφορετική νόσος σήμερα

Ο επικεφαλής της έρευνας ASCEND δήλωσε ότι στο παρελθόν, ο μεγάλος φόβος στους ασθενείς με διαβήτη ήταν οι καρδιαγγειακές επιπλοκές. Ωστόσο, στην έρευνα ASCEND, οι περισσότεροι θάνατοι αποδόθηκαν σε μη αγγειακά αίτια. Το γεγονός αυτό αποδίδεται επίσης σε καλύτερα μέτρα πρόληψης και περιορισμού των παραγόντων κινδύνου.

Δεν παρατηρήθηκαν επιδράσεις της ασπιρίνης που να συνδέονται με το βάρος του ασθενούς

Μία πρόσφατη ανάλυση των ερευνών που εξέτασαν τη χρήση της ασπιρίνης για την πρωτογενή πρόληψη, παρατήρησε ότι η χαμηλή δόση ασπιρίνης (75-100mg) είναι αποτελεσματική μόνο στους ασθενείς που ζυγίζουν λιγότερο από 70 κιλά και δεν προσφέρει κανένα όφελος στο 80% του συνόλου των ανδρών και το 50% του συνόλου των γυναικών που ζυγίζουν περισσότερο.

Ωστόσο, τόσο η έρευνα ACEND όσο και η έρευνα ARRIVE, δεν παρατήρησαν διαφοροποίηση στα αποτελέσματά τους αναφορικά με το βάρος των εθελοντών. Στην έρευνα ARRIVE, το 80% των εθελοντών είχε ΔΜΣ πάνω από 25 και οι ερευνητές δήλωσαν ότι στο μέλλον θα κάνουν περαιτέρω αναλύσεις με βάση το βάρος. Στην έρευνα ASCEND, παρατηρήθηκε μειωμένη συχνότητα των καρδιαγγειακών συμβαμάτων στους ασθενείς που ζύγιζαν πάνω από 70 κιλά. Και οι δύο επικεφαλής δήλωσαν ότι πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί κατά την ερμηνεία των παραπάνω παρατηρήσεων.

Η ασπιρίνη δεν είχε καμία επίδραση στην πρόληψη του καρκίνου

Συζητώντας τα αποτελέσματα της έρευνας  ASCEND, οι συγγραφείς σημείωσαν ότι αρκετές μετα-αναλύσεις σχετικά με τη χαμηλή δόση ασπιρίνης έχουν δείξει ότι η μακροχρόνια χρήση της τελευταίας συνδέεται με μειωμένη συχνότητα καρκίνου του παχέος εντέρου. Το USPSTF των ΗΠΑ έχει επίσης παρατηρήσει ότι η χρήση της ασπιρίνης έχει μέτρια αποτελεσματικότητα στη μείωση των περιστατικών καρκίνου του παχέος εντέρου στους ενήλικες ηλικίας 50-59 ετών.

Η έρευνα ASCEND δεν παρατήρησε διαφορά στη συχνότητα του καρκίνου του παχέος εντέρου. Στο ίδιο συμπέρασμα κατέληξε και η έρευνα ARRIVE. Και οι δύο συγγραφείς ωστόσο, συμφώνησαν ότι αν η ασπιρίνη συμβάλει στην πρόληψη του καρκίνου, η δράση της αυτή θα ήταν εμφανής μετά από 10 χρόνια χορήγησης, διάρκεια μεγαλύτερη από αυτή της κάθε έρευνας.

Επίλογος

Όταν η επικεφαλής της έρευνας ASCEND ρωτήθηκε τι πρέπει να κάνει ένας μεσήλικας ασθενής με διαβήτη, απάντησε ότι αντί να λάβει ασπιρίνη, θα ήταν προτιμότερο να περιορίσει τους παράγοντες κινδύνου. Ο επικεφαλής της έρευνας ARRIVE τόνισε ότι η απόφαση για τη χορήγηση ασπιρίνης για την προωτογενή πρόληψη πρέπει να λαμβάνει εξατομικευμένα για τον κάθε ασθενή και μόνο μετά από συζήτηση του ιδίου με τον γιατρό του. Γενικά, πιστεύει ότι τα οφέλη από τη χορήγηση της ασπιρίνης μπορούν να αντισταθμίσουν τον κίνδυνο αιμορραγίας.

Και οι δύο επικεφαλής, ωστόσο, συμφωνούν ότι η αντιμετώπιση των παραγόντων κινδύνου είναι πιο σημαντική από την ασπιρίνη. Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, η φυσική άσκηση, η λήψη αντιϋπερτασικών φαρμάκων και η αποφυγή του καπνίσματος πρέπει να αποτελούν προτεραιότητα σε αυτή την ηλικία.

Βιβλιογραφία: Medscape