Τα δεδομένα που υποστηρίζουν ότι η μέτρια κατανάλωση καφέ είναι ασφαλής και ευεργετική συνεχίζουν να αυξάνονται. Η κατανάλωση μέχρι 5 ποτηριών καφέ ημερησίως φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της σωματικής και ψυχικής υγείας.

Νέα δεδομένα

Δύο μεγάλες έρευνες αναφέρουν ότι η κατανάλωση καφέ μειώνει την θνησιμότητα ανεξαρτήτου αιτίας. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ερευνάται η σχέση μεταξύ της κατανάλωσης καφέ, της υγείας και της θνησιμότητας με τόση λεπτομέρεια. Στις έρευνες, που έλαβαν χώρα σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, παρατηρήθηκαν οφέλη σε πληθυσμούς κάθε εθνικής ή φυλετικής ομάδας. Τα δεδομένα αυτά επιβεβαιώνουν τα ευρήματα προηγουμένων ερευνών που είχαν ανιχνεύσει συσχέτιση μεταξύ κατανάλωσης καφέ και μειωμένης θνησιμότητας ανεξαρτήτου αιτίας.

Καφές, καφεΐνη και καρδιαγγειακή νόσος

Φαίνεται αντιφατικό το γεγονός ότι μία ουσία που αυξάνει την αρτηριακή πίεση μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου, ανακοπής καρδιάς και κολπικής μαρμαρυγής. Ωστόσο, ακόμα καμία έρευνα δεν μπόρεσε να συνδέσει την καφεΐνη με τις πρόωρες κολπικές ή κοιλιακές συστολές. Μάλλον οι θετικές δράσεις του καφέ ανταγωνίζονται τις αρνητικές. Οι κόκκοι του καφέ φαίνεται ότι μειώνουν την οξείδωση της LDL χοληστερόλης καθώς και τους δείκτες φλεγμονής.

Εγκεφαλοαγγειακή νόσος και εγκεφαλικό

Τα αγγειακά οφέλη του καφέ εντοπίζονται και στον εγκέφαλο. Μία μελέτη έδειξε ότι η κατανάλωση 1-6 ποτηριών καφέ ημερησίως μειώνει την πιθανότητα εγκεφαλικού κατά 17%. Άλλη μελέτη σε ασθενείς χωρίς εγκεφαλοαγγειακή νόσο, συμπέρανε ότι η κατανάλωση 1-3 ποτηριών καφέ ημερησίως μπορεί να βοθήσει στην πρόληψη των ισχαμικών εγκεφαλικών επεισοδίων. Τέλος, μία έρευνα στην Ιαπωνία, διαπίστωσε ότι η κατανάλωση καφέ για 13 χρόνια μειώνει τον κίνδυνο εγκεφαλικού κατά 20%.

Σακχαρώδης Διαβήτης

Ο καφές προστατεύει επίσης από την υπεργλυκαιμία, τις διαταραχές των λιπιδίων και την αύξηση του σωματικού λίπους. Αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση καφέ με καλύτερο μεταβολισμό γλυκόζης, μεγαλύτερη έκκριση ινσουλίνης και μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη. Φαίνεται ότι η προστατευτική δράση του καφέ από το διαβήτη σχετίζεται με τις αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του καθώς και με τον αντιοξειδωτικό μηχανισμό του χλωρογενικού οξέος, που πιστεύεται ότι μειώνει την απορρόφηση γλυκόζης.

Καρκίνος

Αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει την κατανάλωση καφέ με μειωμένο κίνδυνο για αρκετούς καρκίνους, όπως ο καρκίνος του ενδομητρίου, της κεφαλής και του τραχήλου, του μαστού και του προστάτη. Ο καφές προστατεύει επίσης από το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα και το μελάνωμα. Η προστατευτική αυτή δράση του καφέ αποδίδεται κυρίως στις αντιοξειδωτικές και αντιμεταλλαξιγόνες ιδιότητές του. Μία πιο πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι ο καφές προστατεύει και από τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Νευροεκφυλισμός

Εκτός από την βραχυπρόθεσμη εγκεφαλική εγρήγορση, ο καφές βελτιώνει επίσης τις γνωστικές λειτουργίες μακροπρόθεσμα. Μία έρευνα έδειξε ότι οι ασθενείς με μικρή έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών μπορούν να αποτρέψουν την περαιτέρω έκπτωση πίνοντας 3-5 ποτήρια καφέ ημερησίως. Μία άλλη έρευνα έδειξε ότι ο καφές βελτιώνει τη μνήμη και αποτρέπει το σχηματισμό σωμάτων Lewy. Έρευνες σε ποντίκια συμπέραναν ότι η καφεΐνη μειώνει την παραγωγή πλακών β-αμυλοειδούς και αυξάνει τα επίπεδα ιντερλευκίνης 10 και ιντελευκίνης 6. Ο καφές έχει επίσης νευροπροστατευτική δράση στη νόσο Parkinson.

Κατάθλιψη

Η κατανάλωση καφέ βελτιώνει την ψυχική υγεία και προστατεύει από την κατάθλιψη. Σε μία έρευνα, οι γυναίκες που έπιναν 2-3 ποτήρια καφέ ημερησίως είχαν 15% μειωμένη πιθανότητα να εμφανίσουν κατάθλιψη σε σχέση με αυτές που δεν έπιναν καθόλου καφέ. Αυτές που έπιναν πάνω από 4 ποτήρια είχαν 20% μειωμένη πιθανότητα. Οι βραχυπρόθεσμες επιδράσεις του καφέ αποδίδονται στις διαταραχές στα επίπεδα σεροτονίνης και ντοπαμίνης. Οι μακροπρόθεσμες επιδράσεις του μάλλον σχετίζονται με τις αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητές του.

Ηπατική νόσος

Η κατανάλωση καφέ μπορεί να προστατεύσει το ήπαρ, μειώνοντας την εξέλιξη της αλκοολικής κίρρωσης και της ηπατίτιδας C, καθώς και τον κίνδυνο ηπατοκυτταρικού καρκινώματος. Άλλες έρευνες βρήκαν ότι ο καφές μειώνει επίσης τον κίνδυνο μη αλκοολικής ηπατικής νόσου και προστατεύει από την εμφάνιση ίνωσης. Μεταξύ των ατόμων με οικογενειακό ιστορικό αλκοολικής ηπατίτιδας, αυτοί που δεν έπιναν καφέ είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν τη νόσο.

Άλλα οφέλη

Έχει αναφερθεί, ακόμη, ότι ο καφές μπορεί να ανακουφίσει από το σύνδρομο ξηρού οφθαλμού, να μειώσει τον κίνδυνο ουρικής αρθρίτιδας και να βοηθήσει στην αντιμετώπιση ορισμένων λοιμώξεων. Για παράδειγμα, σε μία έρευνα παρατηρήθηκε ότι όσοι έπιναν καφέ ή τσάι είχαν 50% μειωμένη πιθανότητα να έχουν το ανθεκτικό στην μεθικιλλίνη μικρόβιο Staphylococcus aureus στις αεροφόρες οδούς τους.

Οι κίνδυνοι

Φυσικά, η κατανάλωση καφέ συνοδεύεται και από αρκετούς κινδύνους. Ο καφές μπορεί να αυξήσει την αρτηριακή πίεση και τον κίνδυνο εμφάνισης γλαυκώματος, να επιδεινώσει το άγχος, την αϋπνία και τον τρόμο. Η θανατηφόρος δόση του καφέ είναι τα 10γρ σε μία ημέρα (100 ποτήρια), ωστόσο μικρότερες δόσεις έχουν ενοχοποιηθεί για μία σειρά ανεπιθυμήτων ενεργειών στο παρελθόν.

Επίλογος

Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι οι μηχανισμοί που κρύβονται πίσω από τις περισσότερες δράσεις του καφέ δεν είναι ακόμα γνωστοί. Ωστόσο, από το μέγεθος της βιβλιογραφίας πάνω στο θέμα φαίνεται ότι η κατανάλωση καφέ είναι μια υγιεινή συνήθεια.

Βιβλιογραφία: Medscape