Η γενική αίματος είναι ένα ευρύ διαγνωστικό εργαλείο που χρησιμοποιείται για τον έλεγχο λοιμώξεων, αναιμίας αλλά και αρκετών άλλων παθήσεων. Περιλαμβάνει μία σειρά εξετάσεων για αρκετά όργανα του σώματος και τα στοιχεία που δίνει περιλαμβάνουν:

  • Συνολικός αριθμός λευκών αιμοσφαιρίων: Αντιπροσωπεύει την αναλογία των λευκών αιμοσφαιρίων σε μία ποσότητα αίματος. Τόσο οι αυξήσεις όσο και οι μειώσεις του αριθμού αυτού έχουν κλινική σημασία.
  • Λευκοκυτταρικός τύπος: Δίνει πληροφορίες για τα διαφορετικά είδη λευκών αιμοσφαιρίων. Υπάρχουν 5 είδη συνολικά, τα καθένα με τη δική του λειτουργία στην αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Ο λευκοκυτταρικός τύπος ταξινομεί τα λευκά αιμοσφαίρια του αίματος σε 5 κατηγορίες: ουδετερόφιλα, λεμφοκύτταρα, μονοκύτταρα, ηωσινόφιλα και βασεόφιλα.
  • Συνολικός αριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων: Αντιπροσωπεύει την αναλογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων σε μία ποσότητα αίματος. Τόσο οι αυξήσεις όσο και οι μειώσεις του αριθμού αυτού έχουν κλινική σημασία.
  • Η αιμοσφαιρίνη αντιπροσωπεύει τον αριθμό πρωτεΐνης που μεταφέρει οξυγόνο στο αίμα.
  • Ο αιματοκρίτης είναι μέτρο του χώρου που καταλαμβάνουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια στο αίμα. Μετράται σε ποσοστό επί τους εκατό (%).
  • Συνολικός αριθμός αιμοπεταλίων: Αντιπροσωπεύει τον αριθμό των αιμοπεταλίων σε μία ποσότητα αίματος. Οι αλλαγές στον αριθμό αυτό συνήθως υποδηλώνουν αιμορραγία ή διαταραχές του μυελού των οστών.
  • Μέσος όγκος αιμοπεταλίων: Αποτελεί μία εκτίμηση του μέσου όγκου των αιμοπεταλίων. Τα νέα αιμοπετάλια είναι μεγαλύτερα σε μέγεθος, επομένως αυξήσεις στον αριθμό αυτό υποδηλώνουν αυξημένη παραγωγή αιμοπεταλίων.
  • Μέσος όγκος ερυθρών αιμοσφαιρίων: Αποτελεί εκτίμηση του μέσου όγκου των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Ο όγκος των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι αυξημένος σε διάφορες παθήσεις, όπως στην αναιμία που προκαλείται από ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 ή φολικού οξέος. Ο όγκος των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι μειωμένος στη σιδηροπενική αναιμία, τη φλεγμονή ή σε ορισμένες θαλασσαιμίες.
  • Μέση περιεκτικότητα αιμοσφαιρίνης: Αποτελεί μέτρο της αιμοσφαιρίνης που μεταφέρει οξυγόνο μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια.
  • Μέση πυκνότητα αιμοσφαιρίνης: Αποτελεί μέτρο της συγκέντρωσης της αιμοσφαιρίνης μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Οι μειωμένες τιμές (υποχρωμία) παρατηρούνται σε παθήσεις όπου η η αιμοσφαιρίνη δεν διαλύεται φυσιολογικά μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια, όπως στη σιδηροπενική αναιμία, τη χρόνια φλεγμονή και τη θαλασσαιμία.
  • Εύρος κατανομής μεγέθους ερυθρών αιμοσφαιρίων: Αποτελεί δείκτη του μεγέθους των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Σε ορισμένες αναιμίες, όπως η σιδηροπενική αναιμία το μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων αυξάνεται.

Πότε γίνεται η γενική αίματος;

Η γενική αίματος χρησιμοποιείται ευρέως για τη διάγνωση και την παρακολούθηση αρκετών παθήσεων.

Αν ο ασθενής παρουσιάζει συμπτώματα αναιμίας, όπως κόπωση ή αδυναμία, πάσχει από κάποια λοίμωξη ή αιμορραγεί, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει μία γενική αίματος για να διαγνώσει το αίτιο. Σημαντική αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων επιβεβαιώνει την παρουσία λοίμωξης. Μείωση του αριθμού των ερυθρών αιμοσφαιρίων (αναιμία) χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση σε συνδυασμό με το σχήμα ή το μέγεθός τους με σκοπό να προσδιοριστεί αν η αιτία είναι μειωμένη παραγωγή, εκτεταμένη απώλεια ή καταστροφή τους.

Αρκετές παθήσεις επηρεάζουν τους πληθυσμούς των κυττάρων του αίματος. Ορισμένες από αυτές χρειάζονται άμεση αντιμετώπιση ενώ άλλες βελτιώνονται χωρίς θεραπεία. Ο καρκίνος μπορεί να επηρεάσει την παραγωγή κυττάρων από τον μυελό των οστών, διαταράσσοντας την αναλογία που παράγονται ή μειώνοντας συνολικά την παραγωγή τους. Κάποια φάρμακα μπορεί να μειώσουν τον αριθμό των λευκών αιμοσφαιρίων, ενώ ορισμένες ανεπάρκειες βιταμινών ή μετάλλων μπορεί να προκαλέσουν αναιμία.

Αποτελέσματα της γενικής αίματος
Όνομα
Αύξηση/Μείωση
Λευκά αιμοσφαίρια (WBC) Η τιμή τους αυξάνεται από λοιμώξεις, φλεγμονή, καρκίνο ή λαυχαιμία και μειώνεται από ορισμένα φάρμακα, κάποιες αυτοάνοσες νόσους, ορισμένους ιικές λοιμώξεις, ανεπάρκεια μυελού των οστών, διογκωμένη σπλήνα, ηπατική νόσο και υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ.
% Ουδετερόφιλα Ο αριθμός των κυττάρων αυτών παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογα με τις ενέργειες της καθημερινής ζωής. Τα ουδετερόφιλα αποτελούν την πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια σε βακτηριακές λοιμώξεις.
Λεμφοκύτταρα Ο αριθμός τους μπορεί να αυξηθεί ή να μειωθεί από ιικές λοιμώξεις. Αυξάνεται επίσης στη χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία.
% Μονοκύτταρα Είναι αυξημένα σε ορισμένες λοιμώξεις όπως η φυματίωση και σε διαταραχές του μυελού των οστών.
% Ηωσινόφιλα Ο αριθμός τους αυξάνεται λόγω ατοπίας (άσθμα, έκζεμα), αλλεργιών σε φάρμακα, λοιμώξεις από παράσιτα ή άλλες παθήσεις όπως αγγειίτιδες, λέμφωμα Hodgkin και διαταραχές του μυελού των οστών.
% Βασεόφιλα Αυξάνονται σε ορισμένες λοιμώξεις, φλεγμονώδεις νόσους ή διαταραχές του μυελού των οστών.
Ερυθρά αιμοσφαίρια (RBC) Ο αριθμός τους είναι μειωμένος στις αναιμίες. Αυξάνεται όταν υπάρχει υπερβολική παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και απώλεια υγρών λόγω διάρροιας, αφυδάτωσης ή εγκαυμάτων.
Αιμοσφαιρίνη (Hb) Ομοίως με τα ερυθρά αιμοσφαίρια
Αιματοκρίτης (Hct) Ομοίως με τα ερυθρά αιμοσφαίρια
Μέσος όγκος ερυθρών αιμοσφαιρίων (MCV) Αυξάνεται σε ανεπάρκεια βιταμίνης Β12 ή φολικού οξέος, ηπατική νόσο, υποθυρεοειδισμό, εγκυμοσύνη, υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και ορισμένες διαταραχές του μυελού των οστών. Μειώνεται σε ανεπάρκεια σιδήρου, χρόνιες φλεγμονώδεις νόσους και θαλασσαιμία.
Μέση περιεκτικότητα αιμοσφαιρίνης (MCH) Μειώνεται στην ανεπάρκεια σιδήρου, τις φλεγμονώδεις νόσους και τη θαλασσαιμία.
Μέση πυκνότητα αιμοσφαιρίνης (MCHC) Βοηθά στην ερμηνεία της MCH και τη διάγνωση ορισμένων διαταραχών των ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Εύρος κατανομής μεγέθους ερυθρών αιμοσφαιρίων (RDW) Η αυξημένη τιμή αντιπροσωπεύει μη φυσιολογική διακύμανση στο μέγεθος των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Συνήθως αντιπροσωπεύει ανεπάρκεια σιδήρου, βιταμίνης Β12 ή φολικού οξέος ή διαταραχές του μυελού των οστών.
Αιμοπετάλια Ο αριθμός τους αυξάνεται μετά από αιμορραγία, φλεγμονή, λοίμωξη ή χειρουργική επέμβαση στο μυελό των οστών καθώς και σε ασθενείς με σπλήνα που υπολειτουργεί. Ο αριθμός τους μειώνεται σε αυτοάνοσες παθήσεις όπως η ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα και ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, σε ανεπάρκειες βιταμινών, στον αλκοολισμό, στην ηπατική νόσο, στη διογκωμένη σπλήνα, σε ορισμένες διαταραχές του μυελού ων οστών καθώς και από ορισμένα φάρμακα.
Μέσος όγκος αιμοπεταλίων (MPV) Σχετίζεται με την παραγωγή των αιμοπεταλίων. Τα νέα αιμοπετάλια είναι μεγαλύτερα σε μέγεθος από τα παλαιότερα.

Βιβλιογραφία: LabTestsOnline