Η κατανάλωση καφεΐνης μπορεί να προστατεύσει από ορισμένες αρνητικές συνέπειες της ανθυγιεινής διατροφής, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις μίας νέας έρευνας σε πειραματόζωα.

Οι επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Ιλλινόις εξέτασαν ποντίκια στα οποία είχαν δώσει διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπη και υδατάνθρακες. Σε ορισμένα πειραματόζωα στη συνέχεια έδωσαν καφεΐνη από τσάι, ενώ σε άλλα έδωσαν τσάι χωρίς καφεΐνη.

Τα ποντίκια που κατανάλωσαν καφεΐνη αύξησαν το σωματικό τους βάρος 16% λιγότερο και είχαν 22% μειωμένο σωματικό λίπος σε σχέση με τα ποντίκια που δεν είχαν καταναλώσει καφεΐνη.

Αντίστοιχες επιδράσεις παρατηρήθηκαν και σε ποντίκια που είχαν καταναλώσει συνθετική καφεΐνη ή καφεΐνη από καφέ.

Εξετάζοντας τα κύτταρα των ποντικών, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι η καφεΐνη ασκεί τις παραπάνω ιδιότητες τροποποιώντας την έκφραση συγκεκριμένων γονιδίων.

Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Functional Foods.

«Από τις παρατηρήσεις της μελέτης μας φαίνεται ότι ο καφές και το τσάι έχουν χρησιμότητα στην πρόληψη της παχυσαρκίας», είπε η καθηγήτρια Elvira Gonzalez de Mejia, επικεφαλής της έρευνας και διευθύντρια στο τμήμα Επιστημών Διατροφής του πανεπιστημίου.

Η Καφεΐνη Περιόρισε τη Συσσώρευση Σωματικού Λίπους

Οι επιστήμονες εξέτασαν συνολικά 6 ομάδες ποντικών στις οποίες χορήγησαν διατροφή υψηλής περιεκτικότητας σε λιπαρά και υδατάνθρακες για 28 ημέρες. Στη συνέχεια, σε 5 από τις παραπάνω ομάδες έδωσαν ένα από τα παρακάτω: συνθετική καφεΐνη, τσάι με καφεΐνη, καφεΐνη που είχε απομονωθεί από το τσάι, καφεΐνη από καφέ και τσάι χωρίς καφεΐνη.

Η ποσότητα της καφεΐνης ήταν αντίστοιχη με την ποσότητα που καταναλώνει ο άνθρωπος πίνοντας 4 ποτήρια καφέ καθημερινά.

Μετά από 28 ημέρες, υπήρχε σημαντική διαφορά στη λεία μυϊκή μαζα ανάμεσα στις 6 ομάδες ποντικών. Τα ποντίκια που είχαν καταναλώσει καφεΐνη από οποιαδήποτε πηγή είχαν αυξήσει το σωματικό τους βάρος λιγότερο σε σχέση με τα ποντίκια στις ομάδες που δεν είχαν λάβει καφεΐνη.

Παρατηρήθηκε επίσης σύνδεση ανάμεσα στην αποθήκευση λιπιδίων στα λιπώδη κύτταρα, την αύξηση του σωματικού βάρους, αλλά και των συνολικών λιπών.

Οι παρατηρήσεις της έρευνας δείχνουν ουσιαστικά ότι το τσάι μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Ιδιαίτερα αν συνυπολογίσουμε τα οφέλη από τις βιταμίνες, τα φλαβονοειδή και τα φαινολικά που περιέχει, καταλαβαίνουμε πόσο χρήσιμο είναι το συγκεκριμένο ρόφημα.

Η Καφεΐνη Επηρεάζει τη Γονιδιακή Έκφραση

Εκτός από τις επιδράσεις της καφεΐνης στα ποντίκια, οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τις επιδράσεις της ουσίας αυτής και σε καλλιέργειες κυττάρων.

Οι ερευνητές εξέθεσαν τα κύτταρα των ποντικών σε 3 είδη καφεΐνης: συνθετική, καφείνη από καφέ και καφεΐνη από τσάι.

Οι εξετάσεις έδειξαν ότι η συσσώρευση λιπιδίων στα λιπώδη κύτταρα μειώθηκε κατά 20-41% ανεξαρτήτως του είδους της καφεΐνης.

Η εξέταση των γονιδίων που εμπλέκονται στο μεταβολισμό των λιπιδίων και την παχυσαρκία έδειξε επίσης ότι η καφεΐνη μειώνει την έκφραση συγκεκριμένων γονιδίων.

Συγκεκριμένα, η καφεΐνη περιόρισε την έκφραση των γονιδίων που κωδικοποιούν τη συνθάση FASN, ένα ένζυμο που ενισχύει την παραγωγή λιπαρών οξέων μακριάς αλυσίδας, καθώς και των γονιδίων που κωδικοποιούν τη λιποπρωτεΐνη λιπάση (LPL), ένα ένζυμο με σημαντικό ρόλο στη διάσπαση των τριγλυκεριδίων.

Και τα 3 είδη καφεΐνης (συνθετική, από τσάι και από καφέ) μείωσαν την έκφραση και των δύο παραπάνω γονιδίων σε μεγάλο βαθμό.

Οι καλλιέργειες κυττάρων έδειξαν ότι η έκφραση του FASN μειώθηκε κατά 31-39% ενώ η έκφραση του LPL μειώθηκε κατά 51-69%.

Στα πειραματόζωα, η κατανάλωση καφεΐνης από τσάι μείωσε την έκφραση του FASN στους λιπώδεις ιστούς κατά 39% και στο ήπαρ κατά 37%.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν ότι η μειωμένη έκφραση του FASN και δύο ακόμα γονιδίων στο ήπαρ των ποντικών μείωσε την παραγωγή τριγλυκεριδίων και LDL χοληστερόλης στο όργανο αυτό.

Ανάγκη για Φτηνές και Εύκολες Παρεμβάσεις

Η διαταραχή της ισορροπίας ανάμεσα στην κατανάλωση και χρησιμοποίηση ενέργειας στον οργανισμό επάγει την αποθήκευση των τριγλυκεριδίων στους λιπώδεις ιστούς.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός υγείας (WHO) έχει ορίσει την παχυσαρκία ως «αυξημένη συσσώρευση λίπους που μπορεί να επιβαρύνει την υγεία».

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα σημαντικό παγκόσμιο πρόβλημα. Τα προηγούμενα χρόνια είχε περιοριστεί στις ανεπτυγμένες χώρες, ωστόσο πλέον τα ποσοστά της αυξάνονται και στις αναπτυσσόμενες. Σχεδόν 2.8 εκατομμύρια θάνατοι ετησίως αποδίδονται στις αρνητικές επιδράσεις της παχυσαρκίας.

Τόσο η παχυσαρκία όσο και η υπερβαρία αποτελούν μείζονες παράγοντες κινδύνους για αρκετές χρόνιες νόσους, μεταξύ των οποίων ο διαβήτης τύπου 2, η λιπώδης διήθηση του ήπατος και οι καρδιομεταβολικές παθήσεις.

Αν και υπάρχουν διάφορες παρεμβάσεις, μεταξύ των οποίων αλλαγές στον τρόπο ζωής, φάρμακα ή χειρουργικές επεμβάσεις, που μπορούν να βοηθήσουν τους ασθενείς να χάσουν βάρος, η διατήρηση του σωματικού βάρους σε χαμηλά επίπεδα αποτελεί πρόκληση.

Η μεγάλη ανάγκη για φτηνές και ευρέως διαθέσιμες στρατηγικές έχουν οδηγήσει τους επιστήμονες στην αναζήτηση λύσεων στα φυτά και τα βότανα.

«Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι πρέπει να γίνουν άμεσα μελέτες στον άνθρωπο έτσι ώστε να κατανοήσουμε το ρόλο που έχει η καφεΐνη και το τσάι ως στρατηγικές πρόληψης για την παχυσαρκία, καθώς και τις μεταβολικές παθήσεις που συνδέονται με αυτή», κατέληξε η Gonzalez de Mejia.