Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο εμβολιασμός αποτελεί μία από τις πιο αποτελεσματικές και επωφελείς υγειονομικές παρεμβάσεις, αφού προλαμβάνει ετησίως 2-3 εκατομμύρια θανάτους ασθενών κάθε ηλικίας, πού νοσούν από λοιμώξεις που θα μπορούσαν να προληφθούν με τον εμβολιασμό. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, όταν αναφερόμαστε σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού όπως είναι οι ηλικιωμένοι, τα παιδιά και οι ασθενείς με χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, ακολουθώντας τις διεθνείς οδηγίες, κατάρτισε πρόσφατα το Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων το οποίο συμπεριλαμβάνει δώδεκα εμβόλια. Κάθε ένα από αυτά συνιστάται για ορισμένες ηλικιακές ομάδες ασθενών, συνεκτιμώντας τους επιβαρυντικούς παράγοντες, τα χρόνια νοσήματα  και το προηγούμενο ιστορικό εμβολιαστικής τους κάλυψης.

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης τύπου 1 ή τύπου 2 είναι ένα από τα συχνότερα  χρόνια νοσήματα που  επηρεάζει όλα σχεδόν τα συστήματα του ανθρωπίνου σώματος και αποτελεί παράγοντα κινδύνου για σοβαρές λοιμώξεις. Ακόμα και καλά ρυθμισμένος, μπορεί να επιβαρύνει την λειτουργική ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος  με αποτέλεσμα οι ασθενείς αυτοί να νοσούν συχνότερα αλλά και σοβαρότερα από ιογενείς αλλά και μικροβιακές λοιμώξεις. Έτσι λοιπόν σύμφωνα με επίσημες μελέτες οι ασθενείς με Σακχαρώδη διαβήτη έχουν έξι φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να νοσήσουν βαριά και να χρειαστούν νοσηλεία για γρίπη. Ανήκουν στις  ομάδες εκείνες του πληθυσμού που θα πρέπει να εμβολιάζονται ετησίως με το αντιγριπικό εμβόλιο.

Ο εμβολιασμός πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο κατά το χρονικό διάστημα Οκτωβρίου-Νοεμβρίου. Χρειάζονται περίπου 2 εβδομάδες από τον εμβολιασμό ώστε ο οργανισμός να δημιουργήσει προστατευτικά αντισώματα για τη γρίπη. Στους ενήλικες αρκεί να γίνεται μόνο μία δόση εμβολίου κάθε χρόνο. Μελέτες έχουν δείξει ότι επαναληπτική δόση του εμβολίου γρίπης δεν προσφέρει στην βελτίωση της ανοσίας.

Φαίνεται επίσης ότι οι ασθενείς με Διαβήτη παρουσιάζουν υψηλότερα ποσοστά Ηπατίτιδας Β από τον υπόλοιπο πληθυσμό. Τα κρούσματα Ηπατίτιδας Β που καταγράφονται, συνήθως σχετίζονται με τα σύνεργα παρακολούθησης των επιπέδων του σακχάρου αίματος και την κακή χρήση αυτών ή την  ακατάλληλη επαναχρησιμοποίηση τους από άτομο σε άτομο. Σύμφωνα με τις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες, το εμβόλιο της ηπατίτιδας Β συνιστάται για όλους τους  επίνοσους διαβητικούς ασθενείς κάτω των 60 ετών ενώ για τους ασθενείς άνω των 60 ετών, η απόφαση εναπόκειται στην κρίση του θεράποντος ιατρού. Το εμβόλιο της ηπατίτιδας Β χορηγείται σε τρεις δόσεις.

Μια άλλη συχνή  και δυνητικά σοβαρή λοίμωξη  στους διαβητικούς  ασθενείς που προλαμβάνεται με τον εμβολιασμό είναι η Πνευμονιοκοκκική νόσος. Στον όρο «πνευμονιοκοκκική νόσος» περιλαμβάνεται μία ομάδα λοιμώξεων που προκαλούνται από το βακτήριο Streptococcus pneumoniae, επίσης γνωστό ως πνευμονιόκοκκος. Σε αυτές ανήκουν οι :

  • Διεισδυτικές λοιμώξεις, όπως η βακτηριαιμία, η μηνιγγίτιδα και η βακτηριαιμική πνευμονία .Η τελευταία χαρακτηρίζεται από προσβολή των πνευμόνων με ταυτόχρονη ανεύρεση του πνευμονιοκόκκου στο αίμα και συνοδεύεται από υψηλά ποσοστά θνητότητας
  • Μη διεισδυτικές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις, όπως η οξεία μέση ωτίτιδα,η πνευμονία χωρίς βακτηριαιμία και η παραρρινοκολπίτιδα.

Προσβάλλει μικρά παιδιά, αλλά και ενήλικες μεγαλύτερης ηλικίας. Σύμφωνα με επιδημιολογικές μελέτες, οι ασθενείς µε σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1 και τύπου 2 έχουν 4,4 φορές και 1,2 φορές µεγαλύτερο κίνδυνο νοσηλείας εξ’ αιτίας πνευμονιοκοκκικής πνευµονίας, αντίστοιχα.

Ποια εμβόλια έχουν έγκριση για τους ενήλικες;

Υπάρχουν δύο εμβόλια που έχουν έγκριση για προφύλαξη από πνευμονιοκοκκική νόσο στους ενήλικες:

  • Το 23-δύναμο πολυσακχαριτιδικό πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PPSV23) που προστατεύει έναντι 23 οροτύπων του πνευμονιόκοκκου.
  • Το 13-δύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PCV-13) Prevenar13

Στη χώρα μας η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμού ενέταξε το 13δύναμο συζευγμένο αντιπνευμονιοκοκκικό εμβόλιο στο βασικό πρόγραμμα εμβολιασμού

  • για τους ενήλικες 18-64 που είναι χρόνιοι καπνιστές ή πάσχουν από χρόνια νόσο (διαβήτης, καρδιαγγειακή νόσος κλπ)
  • σε όλα τα άτομα άνω των 65 ετών.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις το κόστος καλύπτεται από όλα τα ασφαλιστικά ταμεία κατά 100%.

Για τον πλήρη εμβολιασμό των ενηλίκων με Σακχαρώδη διαβήτη είναι απαραίτητα και τα δύο εμβόλια. Για την καλύτερη ανοσολογική απόκριση καλό είναι το 13-δύναμο συζευγμένο πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PCV-13) να προηγείται και το 23-δύναμο πολυσακχαριτιδικό πνευμονιοκοκκικό εμβόλιο (PPSV23) να έπεται, ανεξάρτητα από την προηγούμενη κατάσταση πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού. Ο εμβολιασμός για τους διαβητικούς ασθενείς συνίσταται σε μία απλή δόση  από  κάθε εμβολίο. Το μεσοδιάστημα ανάμεσα στα δύο εμβόλια καθορίζεται  με βάσει τις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες από το θεράποντα ιατρό. Άτομα που έλαβαν 1 ή 2 δόσεις του PPSV23 πριν την ηλικία των 65 χρονών, θα πρέπει να πάρουν ακόμα μία δόση σε ηλικία 65 ετών ή μεγαλύτερη, υπό την προϋπόθεση οτι έχουν περάσει τουλάχιστον 5 χρόνια από την προηγούμενη δόση.

Στα απαραίτητα εμβόλια για τους διαβητικούς ασθενείς ανήκουν επίσης

  • Το εμβόλιο Διφθερίτιδας-Τετάνου-Κοκκύτη (Tdap/Td): Στους ενήλικες ως πρώτη αναμνηστική δόση χορηγείται άπαξ το τριδύναμο εμβόλιο Tdap (στην Ελλάδα κυκλοφορεί με προσθήκη εμβολίου κατά της πολιομυελίτιδας) και συνεχίζεται το πρόγραμμα με το εμβόλιο DTvax adult που πρέπει να γίνεται μία φορά κάθε 10 χρόνια.
  • Το εμβόλιο Έρπητος ζωστήρα: Συνίσταται σε όλους τους ενήλικες άνω των 60 ετών, ανεξάρτητα από το εάν νόσησαν από έρπητα ζωστήρα. Γίνεται σε μία δόση και προφυλάσσει τόσο από την εμφάνιση του έρπητα όσο και από την εμφάνιση της μεθερπητικής νευραλγίας.

Υπολογίζεται ότι από 25% έως 33% των ανθρώπων θα παρουσιάσουν έρπητα ζωστήρα. Η αύξηση της ηλικίας και η μείωση της άμυνας του οργανισμού είναι παράγοντες που συμβάλλουν στην επαναδραστηριοποίηση του ιού VZV και στην πρόκληση του έρπητα ζωστήρα. Η ασθένεια είναι συχνότερη μετά την ηλικία των 50 ετών και είναι πιο επικίνδυνη μετά τα 60.

Τα εμβόλια είναι ένας από τους αφαλέστερους τρόπους να προστατευθούν οι ασθενείς με Σακχαρώδη διαβήτη από αυτές τις ασθένειες, Οι παρενέργειες των εμβολίων είναι συνήθως ήπιες και υποχωρούν από μόνες τους. Οι σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι εξαιρετικά σπάνιες. Πέραν της καλής ρύθμισης των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα και της καθημερινής άσκησης, τα εμβόλια  αποτελούν ακρογωνιαίο λίθο της παρακολούθησης και της φροντίδας των διαβητικών ασθενών ώστε να εξασφαλιστεί η καλύτερη ποιότητα ζωής τους.