Η νόσος του Parkinson είναι ένα νευροεκφυλιστικό νόσημα που εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση και στους άνδρες. Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τη νόσο είναι η ηλικία. Καταλαβαίνουμε επομένως, ότι  καθώς η μέση ηλικία του πληθυσμού αυξάνεται, το ίδιο θα συμβεί και με τα ποσοστά της νόσου του Parkinson.

Κατά συνέπεια, η έρευνα για τα αίτια της νόσου έχει μεγάλη σημασία αν αναλογιστούμε ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει κάποια οριστική θεραπεία.

Α-Συνουκλεΐνη και Νόσος του Parkinson

Η κύρια αιτία της νόσου του Parkinson είναι μία μεταλλαγμένη πρωτεΐνη που λέγεται α-συνουκλεΐνη.

Η πρωτεΐνη αυτή συσσωρεύεται στους νευρώνες που παράγουν ντοπαμίνη σχηματίζοντας δομές που λέγονται σωμάτια Lewy. Οι παραπάνω νευρώνες ευθύνονται για τον συντονισμό των κινήσεων.

Σταδιακά, η συσσώρευση της α-συνουκλεΐνης παρεμποδίζει τη λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων, τα οποία τελικά καταστρέφονται. Η επακόλουθη καταστροφή των νευρώνων προκαλεί τα χαρακτηριστικά συμπτώματα της νόσου του Parkinson, δηλαδή τον τρόμο και την ακαμψία.

Αν και οι επιστήμονες μελετούν τη νόσο του Parkinson εδώ και δεκαετίες, ακόμα υπάρχουν αρκετά που δεν γνωρίζουμε γι’αυτή.

Για παράδειγμα, γιατί η νόσος εμφανίζεται συχνότερα στους άνδρες, αλλά και στις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση.

Προσφάτως, μία ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ στη Βοστόνη θέλησε να εξετάσει αν τα οιστρογόνα παίζουν κάποιο ρόλο στην παραπάνω σύνδεση. Τα ευρήματά τους δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό JNeurosci.

Γιατί τα Οιστρογόνα;

Προηγούμενες έρευνες είχαν αναδείξει σύνδεση ανάμεσα στα επίπεδα των οιστρογόνων και τη νόσο του Parkinson.

Για παράδειγμα, μία έρευνα του 2004 που εξέτασε τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου του Parkinson και τη σύνδεσή του με διάφορα χαρακτηριστικά των δύο φύλων διαπίστωσε ότι οι παράγοντες που μειώνουν την παραγωγή οιστρογόνων επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης νόσου του Parkinson.

Άλλες έρευνες έχουν δείξει ότι τα οιστρογόνα έχουν προστατευτική δράση για τον εγκέφαλο. Μία έρευνα εξέτασε γυναίκες που είχαν κάνει ωοθηκεκτομή, δηλαδή χειρουργική αφαίρεση των ωοθηκών. Η παραγωγή των οιστρογόνων στις γυναίκες γίνεται κυρίως από τα δύο αυτά όργανα.

Όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές, οι γυναίκες αυτές είχαν αυξημένο κίνδυνο τόσο έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών, όσο και νόσου του Parkinson.

Άλλες έρευνες βρήκαν στοιχεία που δείχνουν ότι τα οιστρογόνα περιορίζουν τα συμπτώματα της νόσου του Parkinson. Μία μικρή έρευνα, για παράδειγμα, διαπίστωσε ότι οι χαμηλές δόσεις οιστρογόνων μειώνουν τα κινητικά προβλήματα στις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες που υποφέρουν από νόσο του Parkinson.

Αν και οι νευροπροστατευτικές δράσεις των οιστρογόνων εξετάζονται όλο και περισσότερο, ο τρόπος που προστατεύουν από τη νόσο του Parkinson είναι ακόμα άγνωστος.

Ένα Νέο Μοντέλο Ποντικών με Νόσο του Parkinson

Οι επιστήμονες από το Χάρβαρντ χρησιμποίησαν ένα νέο μοντέλο ποντικών με νόσο του Parkinson, το οποίο είχαν περιγράψει για πρώτη φορά το 2018. Στα ποντίκια αυτά χορήγησαν DHED, μία χημική ουσία που αυξάνει τα επίπεδα των οιστρογόνων στον εγκέφαλο.

Οι επιστήμονες επέλεξαν την προσέγγιση αυτή γιατί η θεραπεία με οιστρογόνα μπορεί να έχει αρνητικές επιδράσεις σε άλλα βιολογικά συστήματα. Για παράδειγμα, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου και καρκίνου του μαστού.

Οι επιστήμονες συνέκριναν στη συνέχεια την κινητικότητα των αρσενικών και των θηλυκών ποντικών τόσο πριν όσο και μετά τη θεραπεία. Στη συνέχεια, εξέτασαν τη συμπεριφορά της α-συνουκλεΐνης στον εγκέφαλο αλλά και το ρυθμό καταστροφής των νευρώνων.

Τα θηλυκά ποντίκια είχαν πολύ σοβαρότερα συμπτώματα σε σχέση με τα αρσενικά, ωστόσο τα οιστρογόνα προσέφεραν οφέλη στην αντιμετώπισή τους. Στα αρσενικά ποντίκια, τα οιστρογόνα επιβράδυναν των απώλεια των νευρικών ινών και βελτίωσαν τα κινητικά συμπτώματα.

Οι επιστήμονες παρατήρησαν επίσης ότι τα οιστρογόνα περιορίζουν τη συσσώρευση μεταλλαγμένης α-συνουκλεΐνης ενισχύοντας την αυτοφαγία, το μηχανισμό απομάκρυνσης κυτταρικών αποβλήτων του οργανισμού.

Έδειξαν επίσης ότι η θεραπεία με DHED στα αρσενικά ποντίκια αυξάνει τον αριθμό των νευρικών ινών που παράγουν υδροξυλάση της τυροσίνης, ένα ένζυμο που βοηθά στη μετατροπή ενός αμινοξέος σε L-DOPA, η οποία είναι μία πρόδρομη μορφή της ντοπαμίνης. Οι νευρικές ίνες αυτές ήταν επίσης περισσότερες στα θηλυκά ποντίκια, ανεξαρτήτως αν είχε χορηγηθεί σε αυτά θεραπεία.

Σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα προηγουμένων ερευνών, οι παρατηρήσεις της παρούσας μελέτης ενισχύουν τη θεωρία ότι τα οιστρογόνα έχουν προστατευτική δράση για τη νόσο του Parkinson.

Δείχνουν επίσης ότι η θεραπεία με οιστρογόνα προσφέρει οφέλη ακόμα μετά την έναρξη των συμπτωμάτων, κάτι που είναι ιδιαίτερα σημαντικό καθώς οι νευροεκφυλιστικές νόσοι είναι δύσκολο να διαγνωστούν εγκαίρως.

Αυτό που μένει είναι να εξετάσουμε αν οι παρατηρήσεις της παρούσας μελέτης εφαρμόζονται και σε ανθρώπους εθελοντές, κάτι που πρέπει να αποδειχθεί σε μελλοντικές κλινικές δοκιμές.