Μία νέα εξέταση αίματος που μπορεί να διαγνώσει τη νόσο Alzheimer σε ασθενείς με πρώιμα συμπτώματα άνοιας εξετάζεται ήδη σε ανθρώπους εθελοντές. Η προσέγγιση αυτή είναι λιγότερο επεμβατική και πιο φτηνή σε σχέση με τις απεικονιστικές εξετάσεις του εγκεφάλου και τις εξετάσεις του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) που χρησιμοποιούνται σήμερα. Η εξέταση αίματος μπορεί να ανιχνεύσει την παθολογική συσσώρευση μίας πρωτεΐνης ταυ γνωστής ως φωσφορυλιωμένη-ταυ-181 (ptau181), η οποία αποτελεί βιοδείκτη για τη νόσο Alzheimer.

Τα αποτελέσματα της έρευνας που ασχολήθηκε με την παραπάνω εξέταση, δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine.

Τα τελευταία 15 χρόνια, οι επιστημονικές εξελίξεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη βιοδεικτών όπως η πρωτεΐνη ταυ, έχουν επιτρέψει στους ερευνητές να αναπτύξουν καλύτερες μεθόδους διάγνωσης για τη νόσο Alzheimer, να κάνουν καλύτερη επιλογή εθελοντών και να εκτιμούν καλύτερα την απόκριση στις νέες θεραπείες. Η πρωτεΐνη ταυ, καθώς και άλλοι βιοδείκτες, μπορούν να ανιχνευθούν με PET scan εγκεφάλου και εργαστηριακές εξετάσεις του ΕΝΥ. Ωστόσο, το PET scan είναι ακριβό και περιλαμβάνει ραδιενεργούς παράγοντες, ενώ η εξέταση του ΕΝΥ απαιτεί οσφυονωτιαία παρακέντηση που είναι ιδιαίτερα επεμβατική, σύνθετη και χρονοβόρα. Κατά συνέπεια, είναι σαφές ότι υπάρχει ανάγκη για εναλλακτικές μεθόδους διάγνωσης που θα χρησιμοποιούν πιο απλούς βιοδείκτες.

«Ο σημαντικός χρόνος που χρειάζεται για να γίνει το PET scan και η οσφυονωτιαία παρακέντηση μειώνει αρκετά τον αριθμό των εθελοντών που λαμβάνουν μέρος στις έρευνες για τη νόσο Alzheimer», είπε ο Richard Hodes, διευθυντής του National Institute on Aging των ΗΠΑ. «Η ανάπτυξη μίας εξέτασης αίματος θα μας επιτρέψει να εξετάζουμε ταχύτερα ένα μεγαλύτερο αριθμό εθελοντών που θέλουν να λάβουν μέρος σε έρευνες».

Μία διεθνής ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Adam Boxer, MD, PhD από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, χρησιμοποίησε τη νέα εξέταση αίματος για να υπολογίσει τα επίπεδα της ptau181 στο πλάσμα, δηλαδή το κομμάτι του αίματος που περιέχει τα κύτταρα. Οι επιστήμονες εξέτασαν δείγματα αίματος που είχαν ληφθεί από σχεδόν 400 εθελοντές.

Η ανάλυσή τους έδειξε ότι η συγκέντρωση της ptau181 στο πλάσμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για το διαχωρισμό των υγιών εθελοντών από αυτούς με παθολογία νόσου Alzheimer. Μπορεί επίσης να ξεχωρίσει τους ασθενείς με νόσο Alzheimer από αυτούς με άλλες σπάνιες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, όπως η εκφύλιση του μετωποκροταφικού λοβού (FTLD).

«Είναι πλέον σαφές ότι υπάρχουν αρκετές βιολογικές οδοί που συνδέονται με την άνοια», είπε ο Roderick Corriveau, PhD, από το National Institute of Neurological Disorders and Stroke των ΗΠΑ. «Η ανακάλυψη μίας ειδικής εξέτασης αίματος για τη νόσο Alzheimer θα διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό των ανάπτυξη νέω θεραπειών για τη νόσο».

Τα ποσοστά διάγνωσης από την εξέταση αίματος ήταν εξίσου υψηλά με αυτά δύο εξετάσεων με βιοδείκτες που χρησιμοποιούνται σήμερα, την εξέταση της ptau181 στο ΕΝΥ και το PET scan για τις πρωτεΐνες του αμυλοειδούς. Η ερευνητική ομάδα σκοπεύει πλέον νε βελτιστοποιήσει την εξέταση αίματος της ptau181.

Στο μέλλον, βελτιωμένοι βιοδείκτες όπως η ptau181 θα βοηθήσουν τόσο τους ερευνητές όσο και τους γιατρούς να διαγιγνώσκουν ταχύτερα τη νόσο Alzheimer. Η έγκαιρη διάγνωση της νόσου έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η χορήγηση της θεραπείας είναι πιο αποτελεσματική αν χορηγηθεί νωρίς.

Μία άλλη ερευνητική ομάδα από το Lund University στη Σουδία με επικεφαλής τον Oskar Hansson, Md, PhD, κατέληξε σε παρόμοια αποτελέσματα. Χρησιμοποιώντας την ίδια εξέταση για τα επίπεδα της ptau181 στο πλάσμα, οι επιστήμονες κατάφεραν να ξεχωρίσουν τη νόσο Alzheimer από άλλες νευροεκφυλιστικές νόσους σχεδόν με την ίδια αποτελεσματικότητα με τις άλλες εξετάσεις που χρησιμοποιούνται σήμερα όπως το PET scan για την πρωτεΐνη ταυ και η εξέταση του ΕΝΥ για την ptau181. Επιπλέον, οι επιστήμονες παρακολούθησαν την πορεία των εθελοντών για αρκετά χρόνια και διαπίστωσαν ότι τα υψηλά επίπεδα της ptau181 στο πλάσμα ασθενών με φυσιολογικές γνωστικές λειτουργία ή ήπια έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών αποτελούν προγνωστικό παράγοντα για την εμφάνιση νόσου Alzheimer στη μετέπειτα ζωή.

Τα αποτελέσματα και αυτής της έρευνας δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine.

Βιβλιογραφία: NIH