Η άνοια αποτελεί ένα από τα συχνότερα αίτια θανάτου παγκοσμίως, έχοντας μάλιστα ξεπεράσει τον καρκίνο του μαστού και τον καρκίνο του προστάτου. Αυτή τη στιγμή αποτελεί το 6ο σε συχνότητα αίτιο θανάτου και τα ποσοστά της αυξάνονται σταθερά.

Ο όρος «άνοια» περιγράφει ένα μεγάλο εύρος παθήσεων που συνδέονται με παθολογικές αλλαγές στον εγκέφαλο οι οποίες επηρεάζουν τη σκέψη. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να έχουν αρκετά πιθανά αίτια.

Η νόσος Alzheimer αποτελεί τη συχνότερη μορφή άνοιας και ακολουθείται από την αγγειακή άνοια, η οποία είναι αποτέλεσμα μικροσκοπικής αιμορραγίας και φραγής των αγγείων του εγκεφάλου. Άλλα αίτια άνοιας είναι η ανεπάρκεια βιταμινών και οι διαταραχές του θυρεοειδούς.

«Η άνοια είναι ένα σύνθετο σύνδρομο που μπορεί να αποδίδεται σε αρκετά διαφορετικά αίτια», είπε ο επικεφαλής της έρευνας Dr Matthew Pase από το Florey Institute for Neuroscience and Mental Health στη Μελβούρνη.

Η έρευνά του δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neurology και εξέτασε τη σύνδεση ανάμεσα σε ένα δείκτη φλεγμονής του αίματος (τον sCD14) και την επεισοδιακή άνοια. Ο Pase και η ομάδα του πιστεύουν ότι ο παραπάνω βιοδείκτης θα ανοίξει το δρόμο για προγνωστικές εξετάσεις για την άνοια.

«Εκτός από τους βιοδείκτες της νόσου Alzheimer (δηλαδή το αμυλοειδές και την ταυ), οι βιοδείκτες φλεγμονής και νευρωνικού τραυματισμού μπορεί να βοηθήσουν επίσης στην πρόγνωση της μετάβασης σε κλινική άνοια», είπε ο Pase.

Αυτό που ενθουσίασε περισσότερο τους ερευνητές ήταν η δυνατότητα να εκτιμήσουν τον κίνδυνο άνοιας νωρίς χρησιμοποιώντας φτηνούς βιοδείκτες αίματος, επιτρέποντας έτσι τη χορήγηση παρεμβάσεων εγκαίρως, τροποποιώντας έτσι την πορεία της νόσου.

«Η ανάπτυξη φτηνών βιοδεικτών του αίματος για την άνοια μπορεί να διευκολύνει την έρευνα για τη νόσο επιτρέποντας την ταυτοποίηση των ασθενών που διατρέχουν τον υψηλότερο κίνδυνο με χαμηλό κόστος», είπε ο Pase.

«Οι βιοδείκτες νευρωνικής φλεγμονής, όπως ο sCD14, προσφέρουν νέες επιλογές καθώς η φλεγμονή αποτελεί μία κοινή οδό που ενεργοποιείται από διάφορους μηχανισμούς που οδηγούν σε εμφάνιση άνοιας».

Η Φλεγμονή ως Προγνωστικός Παράγοντας Άνοιας

«Έχει αποδειχθεί ότι η φλεγμονή αποτελεί παράγοντα που συμβάλλει στην εμφάνιση αρκετών νευρολογικών παθήσεων», είπε ο Pase.

«Οι βλάβες του εγκεφάλου που προδιαθέτουν για την εμφάνιση άνοιας, είτε αυτές είναι αγγειακές βλάβες, είτε η πρωτεϊνοπάθεια της νόσου Alzheimer, είτε εγκεφαλικά τραύματα, πάντοτε συνοδεύονται από μία νευροφλεγμονώδη απόκριση».

Ωστόσο, οι επιστήμονες δεν έχουν κατανοήσει πλήρως το ρόλο της φλεγμονής στα διάφορα είδη της άνοιας.

Βασιζόμενοι σε προηγούμενες έρευνες με πειραματόζωα που είχαν δείξει ότι το sCD14 ρυθμίζει τη φλεγμονώδη απόκριση του εγκεφάλου, οι επιστήμονες αποφάσισαν να εξετάσουν τη χρησιμότητά του ως βιοδείκτη για τον κίνδυνο άνοιας και έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών.

Η νέα τους έρευνα, η οποία χρησιμοποίησε δεδομένα από δύο πληθυσμιακές μελέτες, εξέτασε περισσότερους από 4.700 εθελοντές. Στη μία έρευνα, η μέση ηλικία ήταν τα 69 χρόνια, ενώ στην άλλη τα 72. Και στις δύο έρευνες, οι ερευνητές κατέγραψαν τα επίπεδα του sCD14 στο πλάσμα του αίματος των εθελοντών.

Στη μία μελέτη, οι επιστήμονες έκαναν μαγνητική τομογραφία και εκτίμηση των γνωστικών λειτουργιών μετά από 1 έτος και ξανά μετά από 7 χρόνια. Παρακολούθησαν επίσης την πορεία των εθελοντών για 9 χρόνια, εξετάζοντας πότε και αν παρουσίασαν άνοια.

Στη δεύτερη μελέτη, οι επιστήμονες έκαναν την πρώτη MRI 3-4 χρόνια μετά την αρχή της μελέτης και στη συνέχεια επανέλαβαν την εξέταση αυτή 5 χρόνια αργότερα.

Όπως διαπίστωσαν, τα υψηλότερα επίπεδα του sCD14 συνδέθηκαν με τις εγκεφαλικές βλάβες και τη γήρανση, καθώς και έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών.

Αν και δεν έχουν γίνει ακόμα κλινικές δοκιμές που εξέτασαν τις επιδράσεις της μείωσης των επιπέδων του sCD14 στις γνωστικές λειτουργίες, υπάρχουν θεραπείες που χρησιμοποιούν αντιφλεγμονώδη φάρμακα όπως οι στατίνες για τη μείωση του sCD14.

«Χρειάζεται σίγουρα να γίνουν νέες έρευνες για να επιβεβαιωθούν οι παρατηρήσεις μας και σε διαφορετικούς πληθυσμούς», είπε ο Pase. «Θα πρέπει επίσης να εξερευνήσουμε αν τα επίπεδα του sCD14 στο αίμα είναι ανάλογα με το βαθμό της φλεγμονής στον εγκέφαλο».

«Τέλος, καθώς η άνοια επηρεάζεται από αρκετούς παράγοντες, είναι σημαντικό να εξερευνήσουμε ποιος συνδυασμός βιοδεικτών μπορεί να προβλέψει καλύτερα τον μελλοντικό κίνδυνο άνοιας», κατέληξε.